Ściąga A0–C1
Podstawy
Alfabet cyrylicki
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| 33 litery | 10 liter samogłoskowych: а, е, є, и, і, ї, о, у, ю, я | о́зеро / мо́ре | jezioro / morze |
| Я, ю, є, ї | dwa dźwięki na początku wyrazu: /ja/ · /ju/ · /jɛ/ · /ji/ | я́блуко / ї́жа | jabłko / jedzenie |
| Щ | jedna litera, dwa dźwięki: /ʃt͡ʃ/ | ща́стя | szczęście |
| Ь | nie ma dźwięku: zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę | сіль / день | sól / dzień |
| Г i ґ | г to /ɦ/, a ґ to /ɡ/ | гора́ / ґу́дзик | góra / guzik |
| И i і | и to /ɪ/, a і to /i/: to dwa różne dźwięki | ри́ба / лі́то | ryba / lato |
| Wielka litera | imiona, miasta, kraje i początek zdania | Оле́на живе́ в Ки́єві. | Ołena mieszka w Kijowie. |
| Mała litera | języki i narodowości | Я украї́нець, я говорю́ украї́нською. | Jestem Ukraińcem, mówię po ukraińsku. |
| Pismo odręczne | pisane т wygląda jak łacińskie m; д ma na dole pętlę | — | |
| Pułapka | w alfabecie ukraińskim nie ma liter ы, э, ъ ani ё | ми / йо́гурт | my / jogurt |
Samogłoski i spółgłoski
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Dźwięki samogłoskowe | sześć: /a/ · /ɔ/ · /u/ · /ɛ/ · /ɪ/ · /i/ | о́зеро / лі́то | jezioro / lato |
| И i і | и to /ɪ/, і to /i/ | ми / мі́сто | my / miasto |
| A1Nieakcentowane е i и | brzmią podobnie; pisze się je tak jak w formie akcentowanej | сестра́ → се́стри | siostra → siostry |
| A1Nieakcentowane о | zwykle /ɔ/ | молоко́ | mleko |
| A1Twarde i miękkie | odróżniają wyrazy | пала́ц ≠ па́лець | pałac ≠ palec |
| A1Przed і i е | spółgłoska przed і jest miękka, a przed е — twarda | ліс / те́ма | las / temat |
| A1Dźwięczne i bezdźwięczne | odróżniają wyrazy | ді́ло ≠ ті́ло | sprawa, czyn ≠ ciało |
| A1Дж i дз | każde to jedna spółgłoska: /d͡ʒ/, /d͡z/ | джи́нси / дзе́ркало | dżinsy / lustro |
| A1Pułapka | na końcu sylaby po samogłosce в brzmi /u̯/ | Львів / за́втра | Lwów / jutro |
Znak miękki i apostrof
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Ь | nie ma dźwięku: zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę | сіль / день | sól / dzień |
| Apostrof | я po apostrofie brzmi /ja/ | м’яч | piłka |
| A1Ь na końcu wyrazu | po miękkich д, т, з, с, ц, л, н | ти́ждень / па́лець | tydzień / palec |
| A1Ь w środku wyrazu | przed spółgłoską i przed о | Львів / сього́дні | Lwów / dzisiaj |
| A1Apostrof po wargowych | б, п, в, м, ф przed я, ю, є, ї | сім’я́ / де́в’ять | rodzina / dziewięć |
| A1Apostrof po р | р na końcu sylaby, przed я, ю, є, ї | подві́р’я | podwórko |
| A1Pułapka | brak ь po ж, ч, ш, щ | ніч / річ | noc / rzecz |
| A1Pułapka | brak ь po р na końcu wyrazu | лі́кар / секрета́р | lekarz / sekretarz |
| B1Apostrof po przedrostku | przedrostek zakończony spółgłoską, przed я, ю, є, ї | з’ї́сти / під’ї́зд | zjeść / wejście |
Akcent
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Jeden akcent | każdy wyraz ma jedną sylabę akcentowaną | ма́ма / вода́ | mama / woda |
| Akcent swobodny | może paść na każdą sylabę | мо́ре / доро́га / молоко́ | morze / droga / mleko |
| Znak akcentu | podręczniki i słowniki go zaznaczają; zwykłe teksty nie | кни́жка | książka |
| A1Akcent ruchomy | przesuwa się między formami jednego wyrazu | рука́ → ру́ку | ręka → rękę |
| A1Liczba mnoga | w liczbie mnogiej akcent często się przesuwa | сестра́ → се́стри | siostra → siostry |
| A2Różne wyrazy | akcent odróżnia wyrazy pisane tak samo | за́мок ≠ замо́к | zamek (budowla) ≠ zamek (w drzwiach) |
| A2Różne formy | akcent odróżnia formy jednego wyrazu | мої́ ру́ки ≠ моє́ї руки́ | moje ręce ≠ mojej ręki |
| A2Dwa warianty | niektóre wyrazy dopuszczają oba akcenty | по́милка = поми́лка | błąd = błąd |
| A1Pułapka | w liczebnikach 11–19 akcent pada na -на́- | одина́дцять / чотирна́дцять | jedenaście / czternaście |
Eufonia: у/в, і/й, з/із/зі
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| В | po samogłosce, przed samogłoską lub spółgłoską | Вона́ була́ в Оде́сі. / Вона́ жила́ в Ки́єві. | Była w Odessie. / Mieszkała w Kijowie. |
| A2В | przed samogłoską na początku zdania lub po spółgłosce | В Оде́сі те́пло. / Брат в Оде́сі. | W Odessie jest ciepło. / Mój brat jest w Odessie. |
| У | między spółgłoskami | Брат у шко́лі. | Mój brat jest w szkole. |
| A2У | przed spółgłoską na początku zdania oraz przed в, ф, льв, св, тв | Вона́ у Ві́нниці. | Jest w Winnicy. |
| Й | między samogłoskami oraz po samogłosce przed spółgłoską | Полта́ва й Оде́са | Połtawa i Odessa |
| І | między spółgłoskami i na początku zdania | буди́нок і кімна́та | budynek i pokój |
| A2І | przed й, я, ю, є, ї, nawet po samogłosce | ма́ма і я | mama i ja |
| З | przed samogłoską; przed spółgłoską, po samogłosce | Вона́ з Алжи́ру. / Ми з Ки́єва. | Jest z Algierii. / Jesteśmy z Kijowa. |
| Зі | przed zbiegiem spółgłosek, najczęściej zaczynającym się od з, с, ш, щ | зі шко́ли / зі мно́ю / зі Льво́ва | ze szkoły / ze mną / ze Lwowa |
| Із | między spółgłoskami, zwłaszcza przed pojedynczym з, с, ц, ч, ш | Він із Си́рії. | On jest z Syrii. |
| B2Początkowe у, в | tak jak w przyimku: у po spółgłosce, в po samogłosce | Улі́тку тут спеко́тно. / Ми пої́демо влі́тку. | Latem jest tu gorąco. / Pojedziemy latem. |
Liczebniki
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| 0–10 | osobne słowa | оди́н / чоти́ри / де́сять | jeden / cztery / dziesięć |
| 11–19 | liczba plus -на́дцять | двана́дцять / п’ятна́дцять | dwanaście / piętnaście |
| Dziesiątki | -дцять w 20 i 30, -деся́т w 50–80; со́рок i дев’яно́сто są osobne | два́дцять / со́рок / п’ятдеся́т | dwadzieścia / czterdzieści / pięćdziesiąt |
| Liczebniki złożone | osobne wyrazy, od największego | два́дцять оди́н | dwadzieścia jeden |
| Setki | сто, дві́сті, три́ста, чоти́риста, dalej -со́т | дві́сті / п’ятсо́т | dwieście / pięćset |
| Tysiąc i milion | ти́сяча, мільйо́н | ти́сяча / мільйо́н | tysiąc / milion |
| A1Tysiące | дві ти́сячі, ale п’ять ти́сяч | дві ти́сячі два́дцять шість | dwa tysiące dwadzieścia sześć |
| A1Jeden | оди́н, одна́, одне́ zgadzają się z rodzajem rzeczownika | оди́н стіл / одна́ кни́жка / одне́ вікно́ | jeden stół / jedna książka / jedno okno |
| Pułapka | 11–19, 20 i 30 piszemy z -дцять, z literą я | сімна́дцять | siedemnaście |
| Pułapka | w setkach i dziesiątkach nie ma ь | п’ятсо́т / шістдеся́т | pięćset / sześćdziesiąt |
Dni, miesiące i daty
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Dni tygodnia | siedem dni, małą literą | понеді́лок / субо́та | poniedziałek / sobota |
| Który dzień? | Яки́й сього́дні день? — odpowiedzią jest nazwa dnia | Сього́дні п’я́тниця. | Dzisiaj jest piątek. |
| Miesiące | dwanaście miesięcy, małą literą | сі́чень / тра́вень | styczeń / maj |
| Pory roku | cztery pory roku | весна́ / лі́то / о́сінь / зима́ | wiosna / lato / jesień / zima |
| A1Kiedy? Dzień | у / в z biernikiem | До зу́стрічі в понеді́лок! | Do zobaczenia w poniedziałek! |
| A1Kiedy? Miesiąc | у / в z miejscownikiem | Марі́я народи́лася в тра́вні. | Mariia urodziła się w maju. |
| A1Kiedy? Pora roku | przysłówek, bez przyimka | навесні́ / влі́тку / восени́ / взи́мку | wiosną / latem / jesienią / zimą |
| A2Data | kiedy? — liczebnik porządkowy i miesiąc w dopełniaczu | Я народи́вся деся́того бе́резня. | Urodziłem się dziesiątego marca. |
| A2Rok | у / в, liczebnik porządkowy i ро́ці | Ми познайо́милися в дві ти́сячі чотирна́дцятому ро́ці. | Poznaliśmy się w 2014 roku. |
| A2Następny i zeszły | dopełniacz, bez przyimka | Насту́пної середи́ бу́де екску́рсія. | W przyszłą środę jest wycieczka. |
| B2Data po przyimku | liczebnik porządkowy w dopełniaczu, a po пе́ред w narzędniku | Ви́ставка трива́є до два́дцять во́сьмого лю́того. | Wystawa trwa do dwudziestego ósmego lutego. |
| A1Pułapka | середа́, ale у се́реду | Ми ба́чимося в се́реду. | Widzimy się w środę. |
Podawanie godziny
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Która godzina? | odpowiedzią jest liczebnik porządkowy rodzaju żeńskiego | Котра́ годи́на? — Дру́га | Która godzina? — Druga. |
| Godziny | годи́на (godzina) można pominąć | Зара́з сьо́ма (годи́на). | Teraz jest siódma. |
| A1Minuty | najpierw godzina, potem minuty, jak na zegarze | Зара́з деся́та два́дцять. | Teraz jest dziesiąta dwadzieścia. |
| A1Rozkłady | godziny od 13 do 24 | Зара́з чотирна́дцята три́дцять. | Teraz jest czternasta trzydzieści. |
| A1Pory dnia | ра́нку / дня / ве́чора / но́чі po godzinie | Зара́з сьо́ма ве́чора. | Jest siódma wieczorem. |
| A1Grzecznie | pytanie do nieznajomego | Скажі́ть, будь ла́ска, котра́ годи́на? | Przepraszam, która godzina? |
| A2Od … do … | з i до z dopełniaczem | Магази́н працю́є з дев’я́тої до шо́стої. | Sklep jest otwarty od dziewiątej do osiemnastej. |
| B1O której godzinie? | о z miejscownikiem | Заня́ття почина́ються о дев’я́тій. | Zajęcia zaczynają się o dziewiątej. |
| B1Об | об przed samogłoską | Зу́стріч об одина́дцятій. | Spotkanie jest o jedenastej. |
| B2Pół godziny | пів на z biernikiem następnej godziny | Зустрі́немося о пів на сьо́му. | Spotkamy się o wpół do siódmej. |
| B2Minuty przed i po | по z miejscownikiem, без z dopełniaczem | два́дцять по шо́стій / без п’яти́ шо́ста | dwadzieścia po szóstej / za pięć szósta |
| Pułapka | o godzinę pyta się: котра́ годи́на | Котра́ за́раз годи́на? | Która jest teraz godzina? |
Rzeczownik i przypadki
Rodzaj rzeczownika
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | spółgłoska na końcu, także -й / -ь | Це мій брат. | To jest mój brat. |
| Rodzaj żeński | końcówka -а / -я | Це моя́ ма́ма. | To jest moja mama. |
| Rodzaj nijaki | końcówka -о / -е / -я | Це моє́ вікно́. | To jest moje okno. |
| A2-ння, -ття, -ччя | rodzaj nijaki | Це моє́ завда́ння. | To jest moje zadanie. |
| Sprawdzenie | zastąpienie przez він / вона́ / воно́ | Де кни́жка? — Вона́ тут. | Gdzie jest książka? — Jest tutaj. |
| Osoby | rodzaj zależy od płci osoby | Це мій та́то. | To jest mój tata. |
| Zawody | nazwa żeńska ma przyrostek -к- lub -иня | Він студе́нт. / Вона́ студе́нтка. | On jest studentem. / Ona jest studentką. |
| B2Rodzaj wspólny | rodzaj zależy od płci osoby, którą wyraz nazywa | Цей сирота́ ви́ріс. / Ця сирота́ ви́росла. | Ten sierota wyrósł. / Ta sierota wyrosła. |
| Pułapka | rzeczowniki na -ь lub spółgłoskę mogą być też rodzaju żeńskiego; te na -ість zawsze są żeńskie | мій день / моя́ сіль / моя́ ніч / моя́ ра́дість | mój dzień / moja sól / moja noc / moja radość |
| Pułapka | біль (ból) jest rodzaju męskiego; соба́ка (pies) jest najczęściej rodzaju męskiego | Це вели́кий соба́ка. | To jest duży pies. |
Liczba mnoga
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Temat twardy | rodzaj męski i żeński: -и | студе́нти / ма́ми | studenci / mamy |
| Temat miękki | -і; po samogłosce -ї | бабу́сі / музе́ї | babcie / muzea |
| Rodzaj nijaki | -о → -а, -е → -я | міста́ / моря́ | miasta / morza |
| Oboczność | samogłoska tematu się zmienia: рік → ро́ки | Мину́ли ро́ки. | Minęły lata. |
| Zgodność | jedna forma liczby mnogiej dla wszystkich rodzajów | Мої́ брати́ і се́стри тут. | Moi bracia i siostry są tutaj. |
| A2Nieregularna liczba mnoga | люди́на → лю́ди, дити́на → ді́ти | У па́рку гра́ються ді́ти. | W parku bawią się dzieci. |
| A2Akcent | akcent odróżnia formy | мої́ ру́ки ≠ моє́ї руки́ | moje ręce ≠ mojej ręki |
| B1Tylko liczba mnoga | niektóre rzeczowniki występują tylko w liczbie mnogiej | Де мої́ окуля́ри? | Gdzie są moje okulary? |
| B1Rzeczowniki na -ин | -ин znika w liczbie mnogiej | Ми громадя́ни Украї́ни. | Jesteśmy obywatelami Ukrainy. |
| B2Temat rozszerzony | rodzaj nijaki: temat z -ат- / -ят- / -ен- | курча́та / імена́ | kurczęta / imiona |
| C1Tylko liczba mnoga: dopełniacz | końcówka -ів / -ок lub brak końcówki | вершкі́в / ша́шок / огля́дин | śmietanka / warcaby / wizyta przedślubna |
| Pułapka | po г / к / х piszemy -и | Це мої́ кни́жки. | To są moje książki. |
| Pułapka | nazwy osób na -ар mają -і | Тут працю́ють лікарі́. | Tutaj pracują lekarze. |
Siedem przypadków
| Przypadek | Pytania i funkcja | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Mianownik | хто? / що?: podmiot | Студе́нт чита́є. | Student czyta. |
| Biernik | кого́? / що?: dopełnienie bliższe; куди́? | Я чита́ю кни́жку. | Czytam książkę. |
| Miejscownik | де?: miejsce, zawsze z przyimkiem | Ми живемо́ в Ки́єві. | Mieszkamy w Kijowie. |
| Wołacz | zwracanie się do kogoś | Оле́но, приві́т! | Cześć, Olena! |
| A2Dopełniacz | кого́? / чого́?: ilość, з, до | Тут бага́то студе́нтів. | Jest tu dużo studentów. |
| A2Celownik | кому́? / чому́?: adresat | Я дару́ю ма́мі кві́ти. | Daję mamie kwiaty. |
| A2Narzędnik | ким? / чим?: narzędzie; з kimś | Я пишу́ ру́чкою. | Piszę długopisem. |
| B1Przyimek | jeden przyimek, różne przypadki, różne znaczenia | за годи́ну ≠ за буди́нком | w godzinę ≠ za domem |
| Pułapka | де? wymaga miejscownika, куди́? biernika | Я в кімна́ті ≠ Я йду в кімна́ту | Jestem w pokoju ≠ Idę do pokoju |
| A2Pułapka | з: skąd? wymaga dopełniacza, z kim? narzędnika | Я з Ки́єва ≠ Я з бра́том | Jestem z Kijowa ≠ Jestem z bratem |
Mianownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | forma ze słownika | стіл / кни́жка / мі́сто | stół / książka / miasto |
| Podmiot | хто? / що? wykonuje czynność | Студе́нт чита́є текст. | Student czyta tekst. |
| Це … | po це (to jest) i ось (oto) | Це нови́й телеві́зор. | To jest nowy telewizor. |
| Imię | po мене́ зва́ти | Мене́ зва́ти Оста́п. | Mam na imię Ostap. |
| A2Lubienie | to, co подо́бається (się podoba) | Мені́ подо́бається ка́ва. | Lubię kawę. |
| B1Orzecznik | rzeczownik jako orzecznik; po zaimku bez myślnika | Він інжене́р. | On jest inżynierem. |
| B1Posiadanie | po у ме́не є (mam) | У ме́не є брат. | Mam brata. |
| B1Czas | dzień, święto, wydarzenie | Сього́дні п’я́тниця. | Dzisiaj jest piątek. |
| Pułapka | w czasie teraźniejszym pomija się є (jestem, jest) | Я студе́нт. | Jestem studentem. |
Biernik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj żeński | -а → -у | Я чита́ю кни́жку. | Czytam książkę. |
| Rodzaj żeński | -я → -ю | Я ба́чу бабу́сю. | Widzę babcię. |
| Rodzaj męski, nieożywiony | ta sama forma co w mianowniku | Ми купу́ємо стіл. | Kupujemy stół. |
| Rodzaj męski, ożywiony | -а / -я, jak w dopełniaczu | Я ма́ю бра́та. | Mam brata. |
| Rodzaj nijaki | ta sama forma co w mianowniku | Ми лю́бимо це мі́сто. | Kochamy to miasto. |
| Zaimki | мене́ / тебе́ / нас / вас | Ти мене́ чу́єш? | Słyszysz mnie? |
| A2Zaimki | його́ / її́ / їх | Я її́ ду́же люблю́. | Bardzo ją kocham. |
| Dokąd? | у / в / на z biernikiem | Ми ї́демо в Ки́їв. | Jedziemy do Kijowa. |
| A2Liczba mnoga | nieożywione jak w mianowniku, ożywione jak w dopełniaczu | Я ба́чу кни́жки. / Я ба́чу студе́нтів. | Widzę książki. / Widzę studentów. |
| B1Czas | че́рез / за / на: za, w ciągu, na jak długo | Оле́на поверне́ться че́рез ти́ждень. | Olena wróci za tydzień. |
| B2За i на | за — przyczyna i zapłata; на — prośba, cel, przeznaczenie | Ми заплати́ли за квито́к. / Я записа́вся на обсте́ження. | Zapłaciliśmy za bilet. / Zapisałem się na badanie. |
| C1На, під, по | на — oczekiwanie; під — towarzyszenie; по — jak daleko coś sięga | Ми чека́ємо на весну́. / Ми танцюва́ли під му́зику. / Вода́ дійшла́ нам по колі́на. | Czekamy na wiosnę. / Tańczyliśmy przy muzyce. / Woda sięgała nam do kolan. |
| Pułapka | dokąd? wymaga biernika, gdzie? miejscownika | Я йду в кімна́ту ≠ Я в кімна́ті | Idę do pokoju ≠ Jestem w pokoju |
Miejscownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | większość rzeczowników: -і | Я живу́ в мі́сті. | Mieszkam w mieście. |
| Forma | niektóre rzeczowniki rodzaju męskiego: -у | Ми в па́рку. | Jesteśmy w parku. |
| Forma | -ія → -ії | Вони́ в Іспа́нії. | Są w Hiszpanii. |
| Miesiąc | у z nazwą miesiąca: kiedy? | Мій день наро́дження у тра́вні. | Moje urodziny są w maju. |
| На | miejsce otwarte, wydarzenie, wyrazy utarte | Та́то на робо́ті. | Tata jest w pracy. |
| A2Oboczność | г / к / х → з / ц / с przed -і | Ру́чка в руці́. | Długopis jest w ręce. |
| A2По | ruch po powierzchni | Кі́шка бі́гає по кімна́ті. | Kot biega po pokoju. |
| A2Liczba mnoga | -ах / -ях | У міста́х бага́то па́рків. | W miastach jest dużo parków. |
| B1Godzina | о / об: o której godzinie? | Уро́к о дев’я́тій. | Lekcja jest o dziewiątej. |
| C1Instytucja, związek | при: instytucja; по: pochodzenie i wspólne zajęcie | Вона́ вчи́ться в аспіранту́рі при ка́федрі. / По ма́тері вона́ украї́нка. | Studiuje na studiach doktoranckich przy katedrze. / Ze strony matki jest Ukrainką. |
| Pułapka | nazwa kraju: в Украї́ні | Я живу́ в Украї́ні. | Mieszkam w Ukrainie. |
Dopełniacz
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj żeński | -а → -и, -я → -і | Я ї́ду до ма́ми. | Jadę do mamy. |
| Rodzaj męski | osoby, przedmioty, miasta: -а (-я) | Ми з Ки́єва. | Jesteśmy z Kijowa. |
| Rodzaj męski | substancje, pojęcia, instytucje: -у (-ю) | Парк бі́ля теа́тру. | Park jest obok teatru. |
| Rodzaj nijaki | -о → -а, -е → -я | Ми ви́їхали з мі́ста. | Wyjechaliśmy z miasta. |
| Liczba mnoga | -ів, -ей lub bez końcówki | Тут бага́то студе́нтів. | Jest tu dużo studentów. |
| Data | dzień i miesiąc w dopełniaczu | Я народи́вся деся́того бе́резня. | Urodziłem się dziesiątego marca. |
| Przeczenie | dopełnienie po не (nie) | Я не ба́чив дру́зів. | Nie widziałem przyjaciół. |
| Przyimki | з / до / для / бі́ля / навпро́ти | Це подару́нок для ма́ми. | To jest prezent dla mamy. |
| B1Przynależność | czyj? właściciel po nazwie rzeczy | Це кни́жка бра́та. | To jest książka brata. |
| B1Brak | нема́є / без (nie ma, bez) | У ме́не нема́є ча́су. | Nie mam czasu. |
| B2Rzeczownik przy rzeczowniku | wykonawca, cecha, instytucja, zbiorowość: w dopełniaczu | Він хло́пець міцно́ї стату́ри. | To chłopak mocnej budowy. |
| C1Nazwy miejsc | miasta: -а (-я); kraje, rzeki: -у (-ю) | Ми з Ко́веля, а вона́ — з Ізра́їлю. | My jesteśmy z Kowla, a ona z Izraela. |
| Pułapka | po бага́то / ма́ло używa się dopełniacza liczby mnogiej | Я ма́ю бага́то дру́зів. | Mam dużo przyjaciół. |
Celownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| A2Rodzaj męski | -ові lub -у | Я дзвоню́ бра́тові. | Dzwonię do brata. |
| A2Rodzaj żeński | końcówka -і | Я пишу́ сестрі́. | Piszę do siostry. |
| A2Rodzaj nijaki | -у (-ю) | Цьому́ мі́сту п’ятсо́т ро́ків. | To miasto ma pięćset lat. |
| A2Liczba mnoga | -ам / -ям | Я допомага́ю дру́зям. | Pomagam przyjaciołom. |
| Zaimki | мені́ / тобі́ / нам / вам | Да́йте мені́ ка́ву, будь ла́ска. | Proszę mi dać kawę. |
| A2Zaimki | йому́ / їй / їм | Я допомага́ю їй. | Pomagam jej. |
| A2Wiek | komu? i liczba lat | Дідусе́ві вісімдеся́т ро́ків. | Dziadek ma osiemdziesiąt lat. |
| A2Czasowniki | допомага́ти / дзвони́ти / дя́кувати komu? | Я допомага́ю бабу́сі. | Pomagam babci. |
| B1Stan | komu jak? | Мені́ хо́лодно. | Jest mi zimno. |
| B1Potrzeba | тре́ба / потрі́бно: komu potrzebne? | Тобі́ тре́ба відпочи́ти. | Musisz odpocząć. |
| Pułapka | дя́кувати komu?: дя́кую вам | Дя́кую вам! | Dziękuję! |
Narzędnik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | -ом; po spółgłosce miękkiej lub ж, ч, ш, щ — -ем | Він працю́є лі́карем. | Pracuje jako lekarz. |
| Rodzaj żeński | -а → -ою, -я → -ею | Я пишу́ ру́чкою. | Piszę długopisem. |
| Rodzaj nijaki | -ом, -ем, -ям | Я ціка́влюся мисте́цтвом. | Interesuję się sztuką. |
| Liczba mnoga | -ами / -ями | Ді́ти малю́ють олівця́ми. | Dzieci rysują ołówkami. |
| Zaimki | мно́ю / тобо́ю / ним / не́ю / на́ми / ва́ми / ни́ми | Ході́ зі мно́ю! | Chodź ze mną! |
| Zawód | працюва́ти / ста́ти jako kto? | Мико́ла хо́че ста́ти викладаче́м. | Mykoła chce zostać wykładowcą. |
| З | з: z kim? z czym? | Я п’ю чай із лимо́ном. | Piję herbatę z cytryną. |
| Miejsce | над / під / пе́ред / за / між | Ла́мпа над столо́м. | Lampa jest nad stołem. |
| B1Droga i środek transportu | którą drogą lub jakim środkiem transportu? | Ми ї́здимо трамва́єм. | Jeździmy tramwajem. |
| B1Sposób | з: jak? | Він розмовля́є з акце́нтом. | Mówi z akcentem. |
| Pułapka | język: украї́нською мо́вою | Ми розмовля́ємо украї́нською мо́вою. | Rozmawiamy po ukraińsku. |
Wołacz
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | temat twardy: -е | Оста́пе, ході́ сюди́! | Ostap, chodź tutaj! |
| Rodzaj męski | temat miękki lub -й: -ю | Андрі́ю, приві́т! | Cześć, Andrii! |
| Rodzaj żeński | -а → -о | Оле́но, допоможи́, будь ла́ска. | Olena, pomóż mi, proszę. |
| Rodzaj żeński | -я → -ю, -ія → -іє | Наді́є, до́брий день! | Dzień dobry, Nadiia! |
| Panie, pani | па́не; па́ні nie zmienia się | Па́не, скажі́ть, будь ла́ска, котра́ годи́на? | Przepraszam pana, która jest godzina? |
| A2Tytuł i imię | oba wyrazy w wołaczu | Па́не Ю́рію, повторі́ть, будь ла́ска. | Panie Yurii, proszę powtórzyć. |
| A2Zdrobnienia | -ка → -ко | Оле́нко, будь щасли́вою! | Olenka, bądź szczęśliwa! |
| B1Oboczność | г / к → ж / ч przed -е | Дру́же, дя́кую! | Dzięki, przyjacielu! |
| B1Liczba mnoga | forma mianownika | Шано́вні пасажи́ри, зберіга́йте спо́кій. | Szanowni pasażerowie, prosimy zachować spokój. |
| B2Wspólnota i instytucja | rzeczownik w wołaczu, określenia — w mianowniku | Шано́вна грома́до, прошу́ ува́ги. | Szanowna społeczności, proszę o uwagę. |
| C1Rola bez imienia | bez słowa пан: rola lub zawód w wołaczu | Паціє́нте, не хвилю́йтеся. | Pacjencie, proszę się nie martwić. |
| Pułapka | zwrot do osoby oddziela się przecinkami | Дя́кую, ма́мо! | Dzięki, mamo! |
Grupy deklinacyjne i oboczności
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Grupa twarda | spółgłoska twarda: -ом, -ою | Я гуля́ю з бра́том. | Spaceruję z bratem. |
| Grupa miękka | spółgłoska miękka lub -й: -ем, -ею | Я розмовля́ю з учи́телем. | Rozmawiam z nauczycielem. |
| Grupa mieszana | ж / ч / ш / щ: dopełniacz jak w twardej, narzędnik jak w miękkiej | Я чека́ю това́риша. | Czekam na kolegę. |
| Samogłoski | і → о / е w sylabie otwartej | Де мої́ ре́чі? | Gdzie są moje rzeczy? |
| Spółgłoski | г / к / х → з / ц / с przed -і | Подару́й жі́нці кві́ти. | Podaruj żonie kwiaty. |
| B1Samogłoski ruchome | о / е wypadają w pozostałych przypadkach | Я не ба́чу олівця́. | Nie widzę ołówka. |
| B1Wołacz | г / к → ж / ч przed -е | Дру́же, дя́кую! | Dziękuję, przyjacielu! |
| B1Grupa mieszana | rzeczowniki rodzaju żeńskiego i nijakiego też mają grupę mieszaną | Ми зустрі́немося на пло́щі. | Spotkamy się na placu. |
| B2Rodzaj męski na -а | odmieniają się jak rzeczowniki rodzaju żeńskiego: -и, -ою | Я розмовля́ю з Мико́лою. | Rozmawiam z Mykołą. |
| C1ж, ч, ш, щ na końcu | rodzaj żeński: -і, narzędnik z podwojoną spółgłoską | Пе́ред по́дорожжю ми відпочива́ємо. | Przed podróżą odpoczywamy. |
| Pułapka | po ж, ч, ш, щ: -ем, nigdy -ом | Я говори́в з викладаче́м. | Rozmawiałem z wykładowcą. |
Przymiotniki i przysłówki
Uzgodnienie przymiotnika
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | -ий / -ій | Це нови́й стіл. | To jest nowy stół. |
| Rodzaj żeński | -а / -я | Це си́ня су́мка. | To jest niebieska torba. |
| Rodzaj nijaki | -е / -є | Це вели́ке вікно́. | To jest duże okno. |
| Liczba mnoga | -і dla wszystkich rodzajów | Це нові́ столи́ й нові́ кни́жки. | To są nowe stoły i nowe książki. |
| Biernik | rodzaj żeński: -у / -ю | Я чита́ю ціка́ву кни́жку. | Czytam ciekawą książkę. |
| Miejscownik | -ому / -ій | Ми живемо́ у вели́кому мі́сті. | Mieszkamy w dużym mieście. |
| Pułapka | це się nie zmienia; przymiotnik się zmienia | Це нови́й стіл. / Це нові́ столи́. | To jest nowy stół. / To są nowe stoły. |
Odmiana przymiotnika
| Przypadek | Rodzaj męski i nijaki | Rodzaj żeński | Liczba mnoga |
|---|---|---|---|
| Mianownik | нови́й / нове́ | нова́ | нові́ |
| Dopełniacz | ново́го | ново́ї | нови́х |
| Celownik | ново́му | нові́й | нови́м |
| Biernik | нови́й / ново́го / нове́ | нову́ | нові́ / нови́х |
| Narzędnik | нови́м | ново́ю | нови́ми |
| Miejscownik | на ново́му | на нові́й | на нови́х |
| B1Forma krótka | потрі́бен / здоро́в | — | — |
| B2Dzierżawczy | сестри́н / бра́тів | сестри́на / бра́това | сестри́ні / бра́тові |
| B2Miejscownik, -ім | на ти́сячному / на ти́сячнім | — | — |
| C1Miejscownik, -ім | на моє́му / на мої́м | — | — |
| C1Przymiotnik na -їй | довгоши́їй | довгоши́я | — |
Stopniowanie
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Stopień wyższy | -іш- / -ш- | Ця кни́жка ціка́віша. | Ta książka jest ciekawsza. |
| Stopień najwyższy | най- + stopień wyższy | Це найсмачні́ший торт. | To jest najsmaczniejszy tort. |
| Forma złożona | більш / менш | Цей сік менш ки́слий. | Ten sok jest mniej kwaśny. |
| Formy szczególne | вели́кий → бі́льший | Цей буди́нок бі́льший. | Ten budynek jest większy. |
| B1Formy szczególne | га́рний → кра́щий | Ця ка́ва кра́ща. | Ta kawa jest lepsza. |
| B1Oboczności | дороги́й → доро́жчий | Цей квито́к доро́жчий. | Ten bilet jest droższy. |
| B1Niż | ніж + mianownik | Оле́на моло́дша, ніж я. | Ołena jest młodsza niż ja. |
| B1Niż | за + biernik | Брат ста́рший за мене́. | Mój brat jest starszy ode mnie. |
| B1Przysłówki | шви́дко → шви́дше | Говорі́ть пові́льніше, будь ла́ска. | Proszę mówić wolniej. |
| B2Ilość | бага́то → бі́льше | У ме́не бі́льше ча́су. | Mam więcej czasu. |
| C1Przysłówki | ти́хо → тихі́ше | Він працю́є активні́ше, ніж я. | On pracuje bardziej aktywnie niż ja. |
| C1Formy równoległe | відомі́ший = більш відо́мий | Це відомі́ший письме́нник. | To bardziej znany pisarz. |
Przysłówki
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Miejsce | тут / там / вдо́ма | Ма́ма вдо́ма. | Mama jest w domu. |
| Czas | сього́дні / за́втра / учо́ра / за́раз | За́втра я працю́ю. | Jutro pracuję. |
| Sposób | до́бре / пога́но / шви́дко | Він до́бре гра́є у футбо́л. | On dobrze gra w piłkę nożną. |
| Stopień | ду́же przed przymiotnikiem, przysłówkiem lub czasownikiem | Я ду́же люблю́ Ки́їв. | Bardzo lubię Kijów. |
| A2Dokąd? | сюди́ / туди́ / додо́му | Ми йдемо́ додо́му. | Idziemy do domu. |
| A2Skąd? | зві́дси / зві́дти | Ми ї́демо зві́дси за́втра. | Jutro stąd wyjeżdżamy. |
| A2Jak często? | за́вжди / ча́сто / рі́дко | Я ча́сто ї́жджу до Льво́ва. | Często jeżdżę do Lwowa. |
| B1Tworzenie | -ий → -о / -е | Ді́ти бі́гають шви́дко. | Dzieci biegają szybko. |
| B1Język | по- + -ськи | Ви гово́рите по-украї́нськи? | Czy mówicie po ukraińsku? |
Zaimki
Zaimki osobowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Podmiot | я / ти / він / вона́ / воно́ | Вона́ студе́нтка. | Ona jest studentką. |
| Biernik | мене́ / тебе́ / нас / вас | Мене́ зва́ти Оле́г. | Mam na imię Oleh. |
| Celownik | мені́ / тобі́ / нам / вам | Да́йте мені́, будь ла́ска, ка́ву. | Dla mnie kawa, proszę. |
| A2Trzecia osoba | його́ / її́ / їх | Я її́ ча́сто ба́чу. | Często ją widzę. |
| A2Narzędnik | мно́ю / тобо́ю / на́ми / ва́ми | Ході́ з на́ми! | Chodź z nami! |
| A2Po przyimku | до ньо́го / з не́ю / у них | Я говорю́ з не́ю. | Rozmawiam z nią. |
| Pułapka | він, вона́ i воно́ zależą od rodzaju rzeczownika, także w odniesieniu do rzeczy | Де мій стіл? — Він тут. | Gdzie jest mój stół? — Jest tutaj. |
Ти i Ви
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| ти | rodzina, przyjaciele, dzieci | Як ти? | Jak się masz? |
| Ви | nieznajomi, osoby starsze, w pracy | Як у Вас спра́ви? | Jak się Pan miewa? |
| Czasownik | зна́єш → зна́єте | Ви зна́єте, де вокза́л? | Czy Pan wie, gdzie jest dworzec? |
| Prośba | сіда́й → сіда́йте | Сіда́йте, будь ла́ска! | Proszę usiąść! |
| Zwrot | па́не / па́ні + imię w wołaczu | Па́ні Оле́но, скажі́ть, будь ла́ска, котра́ годи́на? | Pani Oleno, proszę powiedzieć, która godzina? |
| List | Ви wielką literą do jednej osoby | Дя́кую Вам за лист. | Dziękuję za Pański list. |
| A2Imię i imię odojcowskie | grzecznie, wobec starszych i w pracy | Іва́не Петро́вичу, до́брий день! | Dzień dobry, Ivan Petrovych! |
Zaimki dzierżawcze, свій i себе
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Mój | мій / моя́ / моє́ / мої́ | Це моя́ кімна́та. | To mój pokój. |
| Nasz | наш / на́ша / на́ше / на́ші | Це на́ше мі́сто. | To nasze miasto. |
| Jego, jej | nie zmieniają się | Це її́ брат і її́ сестра́. | To jej brat i jej siostra. |
| Ich | ї́хній / ї́хня / ї́хнє / ї́хні | Це ї́хня кварти́ра. | To ich mieszkanie. |
| A2Przypadki | jak przymiotnik | Я гуля́ю з мої́м соба́кою. | Spaceruję z moim psem. |
| B1свій | właściciel jest podmiotem | Він ба́чить свого́ бра́та. | Widzi swojego brata. |
| B1себе́ | себе́ / собі́ / собо́ю | Розкажі́ть про се́бе. | Opowiedzcie o sobie. |
Zaimki wskazujące: цей, той
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Blisko | цей / ця / це / ці | Ця су́мка нова́. | Ta torba jest nowa. |
| Daleko | той / та / те / ті | Той буди́нок вели́кий. | Tamten budynek jest duży. |
| Це | „to jest”, nie zmienia się | Це мій брат. / Це мої́ дру́зі. | To jest mój brat. / To są moi przyjaciele. |
| B1Przypadki | цього́ / ціє́ї / цих | Я живу́ в цьому́ буди́нку. | Mieszkam w tym budynku. |
| B1Czas | dopełniacz bez przyimka | Цього́ ро́ку я ї́ду до Ки́єва. | W tym roku jadę do Kijowa. |
| C1Такий (taki) | таки́й / така́ / таке́ / такі́ | У тако́му мі́сті хо́четься жи́ти. | W takim mieście chce się żyć. |
| C1Стільки (tyle) | dopełniacz po сті́льки; w pozostałych przypadkach jak przy скі́льки | На вечі́рку прийшло́ сті́льки госте́й! | Na imprezę przyszło tylu gości! |
| C1Wzmocnienie | оце́й / ото́й / отаки́й | Ви ба́чите ото́го чолові́ка? | Widzicie tamtego mężczyznę? |
| C1Styl wysoki | сей / ся / се / сі | Вони́ дру́жать по сей день. | Przyjaźnią się po dziś dzień. |
Zaimki pytajne
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Kto? Co? | хто / що | Хто це? / Що це? | Kto to? / Co to? |
| Miejsce | де / куди́ / зві́дки | Куди́ ви ї́дете? | Dokąd jedziecie? |
| Czas, przyczyna, sposób | коли́ / чому́ / як / скі́льки | Скі́льки це ко́штує? | Ile to kosztuje? |
| Tak czy nie | чи na początku | Чи ти вдо́ма? | Jesteś w domu? |
| A2Przypadki | кого́ / кому́ / з ким / про що | Кому́ ти телефону́єш? | Do kogo dzwonisz? |
| B1Jaki? Czyj? | zgadzają się jak przymiotnik | Чия́ це су́мка? | Czyja to torba? |
| Pułapka | o godzinę pyta się w rodzaju żeńskim | Котра́ годи́на? | Która godzina? |
Nikt, nic: ніхто, ніщо
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Podwójne zaprzeczenie | ні- + не + czasownik | Ніхто́ не зна́є. | Nikt nie wie. |
| Osoba | ніхто́ / ніко́го / ніко́му | Я ніко́го тут не зна́ю. | Nikogo tu nie znam. |
| Rzecz | ніщо́ / нічо́го / нічи́м | Вона́ нічо́го не зрозумі́ла. | Nic nie zrozumiała. |
| Miejsce, czas | ніде́ / ніку́ди / ніко́ли | Ми ніко́ли не були́ в Ри́мі. | Nigdy nie byliśmy w Rzymie. |
| Z przyimkiem | ні з ким: trzy osobne wyrazy | Він ні з ким не гово́рить. | On z nikim nie rozmawia. |
| C1Ніякий, нічий (żaden, niczyj) | нія́кий i нічи́й zmieniają się według rodzaju i przypadka | Ця ха́та нічия́. | Ta chata jest niczyja. |
| C1Ніскільки (wcale) | „wcale”: ніскі́льки przed не | Вона́ ніскі́льки не зміни́лася. | Wcale się nie zmieniła. |
| C1Formy równoległe | ніки́м / ні з ким | Вона́ ні з ким не посвари́лася. | Z nikim się nie pokłóciła. |
Zaimki nieokreślone: хтось, будь-хто
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Osoba | хтось ≠ хто-не́будь | Хтось подзвони́в. / Чи є тут хто-не́будь? | Ktoś zadzwonił. / Czy ktoś tu jest? |
| Rzecz | щось ≠ що-не́будь | Я чу́ю щось. / Хо́чеш що-не́будь ви́пити? | Coś słyszę. / Chcesz coś wypić? |
| Cecha | яки́йсь ≠ яки́й-не́будь | Яки́йсь чолові́к чека́є на вас. / Візьми́ яку́-не́будь кни́жку. | Czeka na was jakiś mężczyzna. / Weź jakąkolwiek książkę. |
| Przynależność | чийсь ≠ чий-не́будь | Тут лежи́ть чиє́сь пальто́. / Якщо́ поба́чиш чиї́-не́будь ключі́, скажи́ мені́. | Leży tu czyjś płaszcz. / Jeśli zobaczysz czyjekolwiek klucze, powiedz mi. |
| Przypadki | odmienia się pierwsza część: кого́сь / кого́-не́будь | Ти розмовля́в з ким-не́будь про це? | Rozmawiałeś o tym z kimś? |
| C1Будь- | будь-хто́ / будь-що́ / будь-яки́й / будь-чи́й | Це мо́же зроби́ти будь-хто́. | To może zrobić każdy. |
| C1Казна-, хтозна- | ка́зна-що / хто́зна-чий / хто́зна-скі́льки | Вона́ розповіла́ ка́зна-що. | Opowiedziała Bóg wie co. |
| C1Дехто, дещо | де́хто / де́що | Де́хто спа́ти не ляга́є. | Niektórzy nie kładą się spać. |
| Pułapka | przy fakcie, który już miał miejsce: -сь | Вчо́ра хтось подзвони́в. | Wczoraj ktoś zadzwonił. |
Zaimki określające: весь, кожен, сам
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Весь | весь / вся / все / всі | Ми чека́ли весь день. | Czekaliśmy cały dzień. |
| Кожен | ко́жен / ко́жний | Ми зустріча́ємося ко́жні два ти́жні. | Spotykamy się co dwa tygodnie. |
| Всякий | вся́кий odmienia się jak przymiotnik grupy twardej | Він розповіда́є вся́кі істо́рії. | Opowiada różne historie. |
| Сам | сам / сама́ / саме́ / самі́ | Вона́ сама́ приготува́ла вече́рю. | Sama przygotowała kolację. |
| Самий | той са́мий / са́мий центр | Ми купи́ли той са́мий телефо́н. | Kupiliśmy ten sam telefon. |
| Інший | і́нший odmienia się jak przymiotnik grupy twardej | Покажи́ мені́ і́нший ко́лір. | Pokaż mi inny kolor. |
| Pułapka | rodzaj rzeczownika decyduje o formie | Ко́жна жі́нка ма́є пра́во. | Każda kobieta ma prawa. |
Liczebniki
Liczebniki z rzeczownikami
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Jeden | оди́н / одна́ / одне́ według rodzaju; rzeczownik w liczbie pojedynczej | У ме́не одна́ сестра́. | Mam jedną siostrę. |
| Dwa, trzy, cztery | mianownik liczby mnogiej | Два квитки́, будь ла́ска. | Dwa bilety, proszę. |
| Два i дві | дві z rzeczownikiem rodzaju żeńskiego | Ка́ва ко́штує дві гри́вні. | Kawa kosztuje dwie hrywny. |
| Pięć i więcej | dopełniacz liczby mnogiej | Квито́к ко́штує п’ятдеся́т гри́вень. | Bilet kosztuje pięćdziesiąt hrywien. |
| Liczebniki złożone | decyduje ostatni wyraz | У гру́пі два́дцять два студе́нти. | W grupie jest dwudziestu dwóch studentów. |
| Dużo i kilka | бага́то / кі́лька z dopełniaczem | Тре́ба ї́сти бага́то фру́ктів. | Trzeba jeść dużo owoców. |
| B1Przypadki | двох / двом / двома́ | Ми ї́хали з двома́ дру́зями. | Jechaliśmy z dwoma przyjaciółmi. |
| B1Osoby | biernik = dopełniacz: двох | Я ба́чу двох студе́нтів. | Widzę dwóch studentów. |
| B2Pięć i więcej: przypadki | rzeczy — п’яти́, osoby — п’ятьо́х; złożone — każdy wyraz | Ми поговори́ли з п’ятьма́ студе́нтами. | Rozmawialiśmy z pięcioma studentami. |
| C1Złożone z setkami | zmienia się też setka: три́ста → трьохсо́т | Дя́куємо трьомста́м вісімдесяти́ п’яти́ уча́сникам. | Dziękujemy trzystu osiemdziesięciu pięciu uczestnikom. |
| Pułapka | nazwa waluty po п’ять też stoi w dopełniaczu liczby mnogiej: п’ять гри́вень | Хліб ко́штує п’ять гри́вень. | Chleb kosztuje pięć hrywien. |
Liczebniki porządkowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj | пе́рший / пе́рша / пе́рше | Це мій пе́рший уро́к. | To moja pierwsza lekcja. |
| Temat miękki | тре́тій / тре́тя / тре́тє | Тре́тя ву́лиця право́руч. | Trzecia ulica po prawej. |
| A2Dopełniacz | деся́того / деся́тої | Я народи́вся деся́того бе́резня. | Urodziłem się dziesiątego marca. |
| A2Miejscownik | на тре́тьому / на тре́тій | Я живу́ на тре́тьому по́версі. | Mieszkam na trzecim piętrze. |
| A2Od 11. | одина́дцятий / двадця́тий | Сього́дні двадця́те тра́вня. | Dziś jest dwudziesty maja. |
| B1Liczebniki porządkowe złożone | tylko ostatni wyraz jest porządkowy | Це сто тре́тя кімна́та. | To pokój numer sto trzy. |
| B1Skróty | po cyfrze — końcówka wyrazu: 1-й / 3-тя / 5-му | Він навча́ється в 5-му кла́сі. | Chodzi do piątej klasy. |
| B2Okrągłe i złożone | ти́сячний, мільйо́нний odmieniają się jak przymiotniki; w złożonych zmienia się ostatni wyraz | Він наш ти́сячний відві́дувач. | Jest naszym tysięcznym gościem. |
| C1Długie złożone i lata | zmienia się tylko ostatni wyraz: три́ста вісімдеся́т пе́ршого | Це ста́лося у дві ти́сячі два́дцять тре́тьому ро́ці. | Stało się to w 2023 roku. |
Wiek: мені двадцять років
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Schemat | celownik + liczba + рік / ро́ки / ро́ків | Мені́ два́дцять ро́ків. | Mam dwadzieścia lat. |
| Pytanie | скі́льки + celownik + ро́ків | Скі́льки тобі́ ро́ків? | Ile masz lat? |
| 1, 21, 31 | рік | Си́нові оди́н рік. | Mój syn ma rok. |
| 2–4, 22–24 | ро́ки | Дочці́ три ро́ки. | Moja córka ma trzy lata. |
| 5–20, 25–30 | ро́ків | Дідусе́ві вісімдеся́т ро́ків. | Dziadek ma osiemdziesiąt lat. |
| Miasto, rzecz | ten sam schemat | Ки́єву по́над півтори́ ти́сячі ро́ків. | Kijów ma ponad tysiąc pięćset lat. |
| Pułapka | celownik i żadnego czasownika | Мені́ вісімна́дцять ро́ків. | Mam osiemnaście lat. |
Czasownik: czas teraźniejszy
Czas teraźniejszy: koniugacje I i II
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Koniugacja I | чита́ти: чита́ю / чита́єш / чита́ють | Я чита́ю текст. | Czytam tekst. |
| Koniugacja I, -ува-, -юва- | працюва́ти → працю́ю | Ми працю́ємо в о́фісі. | Pracujemy w biurze. |
| Koniugacja II | сиді́ти: сиджу́ / сиди́ш / сидя́ть | Студе́нти сидя́ть у кла́сі. | Studenci siedzą w sali. |
| Końcówki | I: -еш / -уть; II: -иш / -ать | ти чита́єш / ти сиди́ш | czytasz / siedzisz |
| A2Zmiana tematu | каза́ти: кажу́ / ка́жеш / ка́жуть | Що ти ка́жеш? | Co mówisz? |
| A2Zmiana w formie я | ходи́ти: ходжу́ / хо́диш | Я ходжу́ на робо́ту пі́шки. | Chodzę do pracy pieszo. |
| A2Apostrof | пи́ти: п’ю / п’єш / п’ють | Ти п’єш чай? | Pijesz herbatę? |
| B1Wstawne л | po б / в / м / п / ф: люблю́ / лю́блять | Ді́ти лю́блять мо́ре. | Dzieci uwielbiają morze. |
| B1Samogłoska w temacie | бра́ти: беру́ / бере́ш / беру́ть | Я беру́ таксі́. | Biorę taksówkę. |
| B2Czasowniki na -вати | встава́ти → встаю́ | Я встаю́ о сьо́мій. | Wstaję o siódmej. |
| B2везти i возити | везти́: везу́ / везе́ш; вози́ти: вожу́ / во́зиш | Він везе́ нас на вокза́л. / Я ча́сто вожу́ ту́ристів по Льво́ву. | Wiezie nas na dworzec. / Często wożę turystów po Lwowie. |
| Pułapka | хоті́ти należy do koniugacji I: хо́чеш | Ти хо́чеш чай? | Chcesz herbaty? |
Czasowniki nieregularne: бути, могти, дати, їсти
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| бути: czas teraźniejszy | є dla wszystkich osób | У ме́не є брат. | Mam brata. |
| бути: czas przyszły | бу́ду / бу́деш / бу́дуть | За́втра я бу́ду вдо́ма. | Jutro będę w domu. |
| могти | мо́жу / мо́жеш / мо́жуть | Я не мо́жу сього́дні. | Dziś nie mogę. |
| іти | іду́ / іде́ш / іду́ть | Куди́ ти йдеш? | Dokąd idziesz? |
| їхати | ї́ду / ї́деш / ї́дуть | Ми ї́демо додо́му. | Jedziemy do domu. |
| хотіти | хо́чу / хо́чеш / хо́чуть | Я хо́чу ї́сти. | Chce mi się jeść. |
| жити | живу́ / живе́ш / живу́ть | Де ти живе́ш? | Gdzie mieszkasz? |
| B1дати | дам / даси́ / даду́ть | Я дам тобі́ ключ. | Dam ci klucz. |
| B1їсти | їм / їси́ / їдя́ть | Що ти їси́? | Co jesz? |
| B2дати i їсти z przedrostkiem | розда́ти → розда́м, з’ї́сти → з’їм | Вчи́телька розда́сть зо́шити. | Nauczycielka rozda zeszyty. |
| B2Para niedokonana | роздава́ти → роздаю́, з’їда́ти → з’їда́ю | Щодня́ вчи́телька роздає́ зо́шити. | Codziennie nauczycielka rozdaje zeszyty. |
| Pułapka | gdy mówimy, kim ktoś jest, bez є | Я студе́нт. | Jestem studentem. |
Czasowniki z -ся
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | диви́тися: дивлю́ся / ди́вишся / ди́вляться | Я дивлю́ся фільм. | Oglądam film. |
| Forma | навча́тися: навча́юся / навча́єшся / навча́ються | Я навча́юся в університе́ті. | Studiuję na uniwersytecie. |
| Wymowa | -ться → /t͡sʲːɐ/, -шся → /sʲːɐ/ | Що ти ди́вишся? | Co oglądasz? |
| Czas przeszły | диви́вся / диви́лася / диви́лися | Учо́ра він диви́вся футбо́л. | Wczoraj oglądał piłkę nożną. |
| A2Nawzajem | зустріча́ти → зустріча́тися | Ми зустріча́ємося о шо́стій. | Spotykamy się o szóstej. |
| A2Bez wykonawcy | почина́ти → почина́тися | Уро́к почина́ється о дев’я́тій. | Lekcja zaczyna się o dziewiątej. |
| B1Siebie | ми́ти → ми́тися | Я ми́юся вра́нці. | Myję się rano. |
| B1Stan | celownik i -ться | Мені́ не спи́ться. | Nie mogę spać. |
| Pułapka | z filmem диви́тися zachowuje -ся | Ми ди́вимося серіа́л. | Oglądamy serial. |
Podobać się: мені подобається
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Utarty zwrot | mówimy, że coś się podoba | Мені́ подо́бається. | Podoba mi się. |
| Przeczenie | не przed czasownikiem | Мені́ не подо́бається. | Nie podoba mi się. |
| A2Budowa | celownik + подо́бається + mianownik | Йому́ подо́бається Ки́їв. | Podoba mu się Kijów. |
| A2Liczba mnoga | подо́баються z liczbą mnogą | Нам подо́баються ці пісні́. | Podobają nam się te piosenki. |
| A2Bezokolicznik | подо́бається z bezokolicznikiem | Їй подо́бається гуля́ти. | Lubi spacerować. |
| A2Czas przeszły | сподо́бався / сподо́балася / сподо́балося / сподо́балися | Студе́нтам сподо́балася екску́рсія. | Studentom spodobała się wycieczka. |
| Любити | trwała, silna sympatia | Я люблю́ кіно́. | Uwielbiam kino. |
| B1Pierwsze wrażenie | сподо́батися: zaczęło się podobać | Вам сподо́бався фільм? | Czy film się Państwu podobał? |
| A2Pułapka | to, co się podoba, stoi w mianowniku: му́зика | Тобі́ подо́бається му́зика? | Lubisz muzykę? |
Czasownik z bezokolicznikiem
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Chęć | хоті́ти + bezokolicznik | Я хо́чу ї́сти. | Chcę jeść. |
| Możliwość | могти́ + bezokolicznik | Ти мо́жеш допомогти́? | Możesz pomóc? |
| Bezokolicznik | końcówka -ти / -тися | Ми хо́чемо навча́тися. | Chcemy się uczyć. |
| Upodobanie | люби́ти + bezokolicznik | Я люблю́ чита́ти. | Lubię czytać. |
| A2Umiejętność | вмі́ти + bezokolicznik | Я вмі́ю пла́вати. | Umiem pływać. |
| A2Początek i koniec | почина́ти / закі́нчувати + bezokolicznik niedokonany | Ми почина́ємо працюва́ти о дев’я́тій. | Zaczynamy pracować o dziewiątej. |
| A2Plany | планува́ти + bezokolicznik | Я плану́ю пої́хати до Льво́ва. | Planuję pojechać do Lwowa. |
| Pułapka | drugi czasownik jest bezokolicznikiem: спа́ти | Я хо́чу спа́ти. | Chcę spać. |
Czas przeszły i aspekt
Czas przeszły
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | -ти → -в | Учо́ра Тара́с чита́в. | Wczoraj Taras czytał. |
| Rodzaj żeński | -ти → -ла | Оле́на працюва́ла вдо́ма. | Olena pracowała w domu. |
| Rodzaj nijaki | -ти → -ло | Учо́ра було́ хо́лодно. | Wczoraj było zimno. |
| Liczba mnoga | -ти → -ли | Ми гуля́ли в па́рку. | Spacerowaliśmy po parku. |
| Grzecznościowe Ви | przy grzecznościowym Ви czasownik jest w liczbie mnogiej | Ви були́ в Ки́єві? | Czy był Pan w Kijowie? |
| Czasowniki z -ся | -вся / -лася / -лися | Він ду́же смія́вся. | On bardzo się śmiał. |
| A2Formy szczególne | іти́ → ішо́в, могти́ → міг | Я не міг прийти́. | Nie mogłem przyjść. |
| B1Aspekt | oba aspekty mają czas przeszły | Я чита́в кни́жку ≠ Я прочита́в кни́жку | Czytałem książkę ≠ Przeczytałem książkę do końca |
| B2Stan, rezultat: -нути | зви́кнути → звик / зви́кла | Ми шви́дко зви́кли до шу́му. | Szybko przywykliśmy do hałasu. |
| B2Czynność jednorazowa: -нути | кри́кнути → кри́кнув / кри́кнула | Він гу́чно кри́кнув. | Krzyknął głośno. |
| Pułapka | kobieta mówi я була́ | Оле́на: «Я була́ вдо́ма». | Olena: „Byłam w domu.” |
Aspekt: dokonany i niedokonany
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Przedrostek | роби́ти → зроби́ти | Я вже зроби́в завда́ння. | Już zrobiłem zadanie. |
| Przyrostek | забува́ти → забу́ти | Я забу́ла ключі́. | Zapomniałam kluczy. |
| Aspekt niedokonany | proces, powtarzanie, fakt ogólny | Я ча́сто пишу́ листи́. | Często piszę listy. |
| Aspekt dokonany | jeden zakończony wynik | Я написа́в лист. | Napisałem list. |
| Czas przyszły | niedokonany: бу́ду писа́ти; dokonany: напишу́ | За́втра я напишу́ лист. | Jutro napiszę list. |
| B1Inny rdzeń | бра́ти → взя́ти, говори́ти → сказа́ти | Він сказа́в пра́вду. | Powiedział prawdę. |
| B2Czasowniki na -іти | темні́ти → потемні́ти | Надво́рі шви́дко потемні́ло. | Na dworze szybko się ściemniło. |
| B2Oboczność spółgłosek | захисти́ти → захища́ти: ст → щ | Ми захища́ємо свої́ права́. | Bronimy swoich praw. |
| C1Wtórny aspekt niedokonany | заши́ти → зашива́ти | Ба́бця ча́сто зашива́є ді́рки. | Babcia często zaszywa dziury. |
| C1Akcent | ви́кликати ≠ виклика́ти | Ми ви́кликали лі́каря. / Його́ ча́сто виклика́ли до дире́ктора. | Wezwaliśmy lekarza. / Często wzywano go do dyrektora. |
| Pułapka | czynność trwająca teraz wymaga aspektu niedokonanego | За́раз я чита́ю кни́жку. | Teraz czytam książkę. |
Czas przyszły, tryb rozkazujący i warunkowy
Czas przyszły: буду читати, скажу
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| бу́ти | бу́ду / бу́деш / бу́де / бу́демо / бу́дете / бу́дуть | За́втра я бу́ду вдо́ма. | Jutro będę w domu. |
| Niedokonany | бу́ду + bezokolicznik | Уве́чері ми бу́демо диви́тися фільм. | Wieczorem będziemy oglądać film. |
| Dokonany | końcówki osobowe oznaczają czas przyszły | Я скажу́ тобі́ за́втра. | Powiem ci jutro. |
| змогти́ | змо́жу to czas przyszły od могти́ (móc) | Я змо́жу прийти́ о шо́стій. | Będę mógł przyjść o szóstej. |
| A2Proces albo wynik | бу́ду писа́ти ≠ напишу́ | Я напишу́ вам уве́чері. | Napiszę do was wieczorem. |
| A2Obietnica | jedna czynność z wynikiem wymaga aspektu dokonanego | Я подзвоню́ тобі́ пі́сля робо́ти. | Zadzwonię do ciebie po pracy. |
| Pułapka | nigdy бу́ду z czasownikiem dokonanym | Я прочита́ю цей текст. | Przeczytam ten tekst. |
Czas przyszły na -му: читатиму
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | bezokolicznik + му | За́втра я працюва́тиму. | Jutro będę pracować. |
| Końcówki | -му / -меш / -ме / -мемо / -мете / -муть | Що ти роби́тимеш уве́чері? | Co będziesz robić wieczorem? |
| Czasowniki na -ся | смія́тися → смія́тимуся | Насту́пного ро́ку він учи́тиметься у Льво́ві. | W przyszłym roku będzie się uczył we Lwowie. |
| Znaczenie | чита́тиму = бу́ду чита́ти | Ми чека́тимемо на вас. | Będziemy na was czekać. |
| Pułapka | tylko czasowniki niedokonane | Я прочита́ю лист. | Przeczytam list. |
Tryb rozkazujący
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rdzeń na samogłoskę | -й / -йте | Чита́йте текст. | Przeczytajcie tekst. |
| Akcent na końcówce w formie я | -и / -іть | Напиші́ть своє́ ім’я́. | Napiszcie swoje imię. |
| Grzeczność | forma Ви z будь ла́ска (proszę) | Да́йте, будь ла́ска, ка́ву. | Poproszę kawę. |
| A2Trzecia osoba | хай / неха́й + czasownik | Хай він подзво́нить за́втра. | Niech zadzwoni jutro. |
| A2Czasowniki na -ся | -ся po końcówce | Посміхні́ться! | Uśmiechnijcie się! |
| B1My | -мо / -імо | Ході́мо в кіно́! | Chodźmy do kina! |
| B1Aspekt | zakaz wymaga aspektu niedokonanego, ostrzeżenie — dokonanego | Не відчиня́й вікно́. | Nie otwieraj okna. |
| Pułapka | po spółgłosce forma Ви kończy się na -іть | Пиші́ть сюди́. | Piszcie tutaj. |
Tryb warunkowy z би
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | czas przeszły + би / б | Я говори́в би з ним. | Rozmawiałbym z nim. |
| Rodzaj i liczba | jak w czasie przeszłym | Вона́ ви́пила б ча́ю. | Wypiłaby herbaty. |
| Życzenie | я б хоті́в / я б хоті́ла + co | Я б хоті́ла ка́ви. | Chciałabym kawy. |
| Uprzejma prośba | Ви не могли́ б + bezokolicznik | Ви не могли́ б допомогти́? | Czy mógłby Pan pomóc? |
| Rada | на твоє́му мі́сці + я б | На твоє́му мі́сці я б відпочи́в. | Na twoim miejscu odpocząłbym. |
| Warunek nierzeczywisty | якби́ z czasem przeszłym, potem би | Якби́ я мав час, я б прийшо́в. | Gdybym miał czas, przyszedłbym. |
| Pułapka | zdanie z якби́ nie ma drugiego би | Якби́ я знав, я б сказа́в. | Gdybym wiedział, powiedziałbym. |
Czasowniki ruchu
Pieszo czy pojazdem: іти, їхати
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| іти́ | іду́ / іде́ш / іде́ / ідемо́ / ідете́ / іду́ть | Він іде́ на робо́ту. | Idzie pieszo do pracy. |
| ї́хати | ї́ду / ї́деш / ї́де / ї́демо / ї́дете / ї́дуть | Ми ї́демо в Оде́су. | Jedziemy do Odessy. |
| Pieszo czy pojazdem | іти́ ≠ ї́хати | Я йду додо́му ≠ Я ї́ду додо́му | Idę do domu pieszo ≠ Jadę do domu (autobusem, samochodem…) |
| Dokąd? | у / в / на z biernikiem | Куди́ ти йдеш? | Dokąd idziesz? |
| Środek transportu | авто́бусом / по́їздом / метро́ | Окса́на ї́де на робо́ту авто́бусом. | Oksana jedzie do pracy autobusem. |
| Й czy і | йду po samogłosce, іду́ po spółgłosce | Ми йдемо́ в парк. / Він іде́ в парк. | Idziemy do parku. / On idzie do parku. |
| Pułapka | inne miasto, inny kraj, każda podróż: ї́хати | За́втра я ї́ду у Львів. | Jutro jadę do Lwowa. |
W jedną stronę czy tam i z powrotem: іти/ходити, їхати/їздити
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Pary | іти́ → ходи́ти, ї́хати → ї́здити, леті́ти → літа́ти | Я йду в банк ≠ Я ча́сто ходжу́ в банк | Idę do banku ≠ Często chodzę do banku |
| ходи́ти | ходжу́ / хо́диш / хо́дить / хо́дять | Ді́ти хо́дять у шко́лу пі́шки. | Dzieci chodzą do szkoły pieszo. |
| ї́здити | ї́жджу / ї́здиш / ї́здить / ї́здять | Я ї́жджу на робо́ту метро́. | Jeżdżę do pracy metrem. |
| Regularnie | ходи́ти / ї́здити / літа́ти | Ми ї́здимо на мо́ре щолі́та. | Co lato jeździmy nad morze. |
| Tam i z powrotem | czas przeszły od ходи́ти i ї́здити | Учо́ра ми ходи́ли в кіно́. | Wczoraj byliśmy w kinie. |
| Umiejętność, fakt ogólny | ходи́ти / літа́ти | Син уже́ хо́дить. | Mój syn już chodzi. |
| B2Z dopełnieniem | везти́ → вози́ти, нести́ → носи́ти, вести́ → води́ти | Я везу́ діте́й до шко́ли ≠ Щодня́ я вожу́ діте́й до шко́ли | Wiozę dzieci do szkoły ≠ Codziennie wożę dzieci do szkoły |
| B2Czas przeszły | rodzaj męski bez -л: віз / ніс / вів | Він ніс су́мку. | Niósł torbę. |
| Pułapka | codziennie, często: ходи́ти | Щора́нку я ходжу́ в парк. | Co rano chodzę do parku. |
Czasowniki ruchu z przedrostkami: прийти, вийти, доїхати
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| при- | przybyć | Друг приї́хав із Ха́ркова. | Przyjaciel przyjechał z Charkowa. |
| ви- | wyjść na zewnątrz | Я ви́йшов із до́му о сьо́мій. | Wyszedłem z domu o siódmej. |
| за- | wejść do środka, wpaść na chwilę | Зайди́ до ме́не вве́чері. | Wpadnij do mnie wieczorem. |
| B2в-, у- | wejść do środka; в- po samogłosce, у- po spółgłosce | Вона́ ввійшла́ в кімна́ту. / Він увійшо́в у кімна́ту. | Weszła do pokoju. / Wszedł do pokoju. |
| пере- | przejść przez coś, przeprowadzić się | Ми перейшли́ ву́лицю. | Przeszliśmy przez ulicę. |
| до- | dojść do celu | Як дійти́ до вокза́лу? | Jak dojść do dworca? |
| від- | oddalić się | По́тяг від’ї́хав від платфо́рми. | Pociąg odjechał od peronu. |
| по- | wyruszyć | Він пішо́в додо́му. | Poszedł do domu. |
| Aspekt | прийти́ ≠ прихо́дити | Я прихо́джу додо́му о шо́стій. | Przychodzę do domu o szóstej. |
| Pułapka | opuścić miejsce to піти́, пішо́в | Вона́ вже пішла́. | Ona już poszła. |
Modalność
Wyrazy modalne: треба, можна, мусити
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Potrzeba | тре́ба + bezokolicznik | Тут тре́ба поверну́ти. | Tutaj trzeba skręcić. |
| Komu trzeba | celownik: мені́ / тобі́ / нам | Тобі́ тре́ба відпочи́ти. | Musisz odpocząć. |
| Pozwolenie | мо́жна + bezokolicznik | Тут мо́жна фотографува́ти? | Czy tu można robić zdjęcia? |
| A2Zakaz | не мо́жна + bezokolicznik | Тут не мо́жна пали́ти. | Tu nie wolno palić. |
| A2Potrzeba | потрі́бно / необхі́дно: jak тре́ба | Мені́ потрі́бно вчи́тися. | Muszę się uczyć. |
| B1Obowiązek | му́шу / му́сиш / му́сять | Я му́шу йти. | Muszę iść. |
| B1Obowiązek | пови́нен / пови́нна / пови́нні | Ти пови́нен прийти́ вча́сно. | Powinieneś przyjść na czas. |
| B1Przeszłość i przyszłość | тре́ба було́ / тре́ба бу́де | Учо́ра тре́ба було́ працюва́ти. | Wczoraj trzeba było pracować. |
| Pułapka | przy тре́ба osoba zawsze stoi w celowniku: мені́ / нам | Нам тре́ба поспіша́ти. | Musimy się pospieszyć. |
Przyimki
Gdzie, dokąd, skąd: де, куди, звідки
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Gdzie? | у / в / на z miejscownikiem | Ма́ма на робо́ті. | Mama jest w pracy. |
| Dokąd? | у / в / на z biernikiem | Ма́ма йде на робо́ту. | Mama idzie do pracy. |
| Skąd? | з / із / зі z dopełniaczem | Зві́дки ви? — Я з Украї́ни. | Skąd Pan jest? — Jestem z Ukrainy. |
| Dom | вдо́ма / додо́му / з до́му: w domu, do domu, z domu | Ді́ти вдо́ма, а та́то йде додо́му. | Dzieci są w domu, a tata idzie do domu. |
| У czy на | на: робо́та (praca), по́шта (poczta), вокза́л (dworzec), ри́нок (rynek), конце́рт (koncert), уро́к (lekcja) | Ми на вокза́лі. | Jesteśmy na dworcu. |
| A2До | до z dopełniaczem: do kogoś lub do jakiegoś miejsca | Я йду до бабу́сі. | Idę do babci. |
| A2Біля, навпроти | z dopełniaczem: gdzie dokładnie? | Авто́бус зупиня́ється бі́ля теа́тру. | Autobus zatrzymuje się przy teatrze. |
| A2Над, під, перед, за, між | z narzędnikiem: gdzie? | Над столо́м виси́ть ла́мпа. | Nad stołem wisi lampa. |
| B1Серед, посеред, недалеко від | z dopełniaczem: wśród, pośrodku, niedaleko od | Ми живемо́ недале́ко від вокза́лу. | Mieszkamy niedaleko dworca. |
| B1Від | від z dopełniaczem: od kogoś, z dala od | Він поверну́вся від лі́каря. | Wrócił od lekarza. |
| B1Droga i środek transportu | narzędnik, bez przyimka | Щодня́ ми ї́здимо трамва́єм. | Codziennie jeździmy tramwajem. |
| B2Повз, під | повз / під z biernikiem: obok czego? pod co? | Я йду повз парк. / Таксі́ під’ї́хало під буди́нок. | Idę obok parku. / Taksówka podjechała pod budynek. |
| Pułapka | в Украї́ні, в Украї́ну, z у/в | Я живу́ в Украї́ні. | Mieszkam w Ukrainie. |
Przyimki czasu
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Dzień | у / в z biernikiem | До зу́стрічі в понеді́лок! | Do zobaczenia w poniedziałek! |
| Miesiąc | у / в z miejscownikiem | Ми ї́демо в се́рпні. | Jedziemy w sierpniu. |
| A2Rok | у / в z miejscownikiem: у … ро́ці | Ми познайо́милися у дві ти́сячі чотирна́дцятому ро́ці. | Poznaliśmy się w 2014 roku. |
| A2Od … do … | з i до z dopełniaczem | Я працю́ю з понеді́лка до п’я́тниці. | Pracuję od poniedziałku do piątku. |
| A2Перед, після | пе́ред z narzędnikiem: przed zdarzeniem; пі́сля z dopełniaczem: po nim | Пе́ред обі́дом тре́ба ми́ти ру́ки. / Пі́сля обі́ду ми гуля́ємо в па́рку. | Przed obiadem trzeba umyć ręce. / Po obiedzie spacerujemy po parku. |
| B1Через | че́рез z biernikiem: za ile czasu | Оле́на поверне́ться че́рез ти́ждень. | Olena wróci za tydzień. |
| B1За | за z biernikiem: w jakim czasie coś się kończy | Ви́вчити нові́ слова́ за мі́сяць. | Nauczyć się nowych słów w miesiąc. |
| B1На | на z biernikiem: na jak długo coś zaplanowano | Оле́г підписа́в контра́кт на рік. | Oleh podpisał kontrakt na rok. |
| B1Тому | тому́ po okresie czasu: ile czasu temu | Вона́ приї́хала три дні тому́. | Przyjechała trzy dni temu. |
| B1О | о z miejscownikiem: o której godzinie? | Заня́ття почина́ються о дев’я́тій годи́ні. | Zajęcia zaczynają się o dziewiątej. |
| C1Під | під z biernikiem: tuż przed jakimś momentem | Під ра́нок пішо́в дощ. / Під Но́вий рік ми ї́демо до бабу́сі. | Nad ranem spadł deszcz. / Tuż przed Nowym Rokiem jedziemy do babci. |
Inne przyimki: для, про, без, від
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Про | про (o) z biernikiem | Я ду́маю про відпочи́нок. | Myślę o wypoczynku. |
| A2З: razem | з / із / зі z narzędnikiem: z kim? | Дмитро́ розмовля́є з Оле́ною. | Dmytro rozmawia z Oleną. |
| A2З: cecha | з / із / зі z narzędnikiem: z czym? | Я люблю́ чай із лимо́ном. | Lubię herbatę z cytryną. |
| A2Для | для (dla) z dopełniaczem | Спорт кори́сний для здоро́в’я. | Sport jest dobry dla zdrowia. |
| A2З: materiał | з / із / зі z dopełniaczem: z czego? | компо́т зі сві́жих фру́ктів | kompot ze świeżych owoców |
| B1Без | без (bez) z dopełniaczem | Я п’ю ка́ву без цу́кру. | Piję kawę bez cukru. |
| B1Від | від z dopełniaczem: przyczyna, porównanie | Брат ви́щий від ме́не. | Mój brat jest wyższy ode mnie. |
| B1З: dziedzina | з / із / зі z dopełniaczem: z jakiego przedmiotu? | Це підру́чник із фі́зики. | To jest podręcznik do fizyki. |
| B1До | до z dopełniaczem: do czego coś należy | Шука́ємо дета́лі до автомобі́ля. | Szukamy części do samochodu. |
| B1За, через | за z biernikiem: w imię czegoś; че́рез z biernikiem: z powodu | Вони́ боро́лися за свобо́ду. / Ми не ви́йшли че́рез дощ. | Walczyli o wolność. / Nie wyszliśmy z powodu deszczu. |
| B1На | на z biernikiem: схо́жий на / хворі́ти на (być podobnym do, chorować na) | Син схо́жий на ба́тька. | Syn jest podobny do ojca. |
| B1Крім, замість | крім (oprócz) i замі́сть (zamiast) z dopełniaczem | Я п’ю чай замі́сть ка́ви. | Piję herbatę zamiast kawy. |
Przyimki złożone: незважаючи на, у зв’язку з
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| У зв’язку з | у зв’язку́ з z narzędnikiem: przyczyna | У зв’язку́ з хворо́бою Окса́на не прийшла́ на робо́ту. | W związku z chorobą Oksana nie przyszła do pracy. |
| Внаслідок, завдяки | внаслі́док z dopełniaczem; завдяки́ z celownikiem | Внаслі́док дощу́ доро́гу закри́ли. / Завдяки́ допомо́зі дру́зів ми зда́ли іспи́т. | Drogę zamknięto z powodu deszczu. / Dzięki pomocy przyjaciół zdaliśmy egzamin. |
| Зважаючи на, щодо | зважа́ючи на z biernikiem; щодо́ z dopełniaczem | Зважа́ючи на Ва́ші слова́, мо́жна зроби́ти ви́сновок. / Щодо́ ціни́ ми домо́вимося за́втра. | Biorąc pod uwagę Państwa słowa, można wyciągnąć wniosek. / Co do ceny, dogadamy się jutro. |
| C1Незважаючи на, попри | незважа́ючи на / по́при z biernikiem: ustępstwo (mimo) | Незважа́ючи на спе́ку, ми пішли́ на прогу́лянку. | Mimo upału poszliśmy na spacer. |
| C1Всупереч | всупере́ч z celownikiem: wbrew oczekiwaniom | Всупере́ч прогно́зам, ве́чір був те́плий. | Wbrew prognozom wieczór był ciepły. |
| Pułapka | зважа́ючи на wymaga przyimka на | Зважа́ючи на ва́ші слова́, мо́жна зроби́ти ви́сновок. | Biorąc pod uwagę Państwa słowa, można wyciągnąć wniosek. |
Budowa zdania
Szyk wyrazów
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Zdanie | podmiot + orzeczenie + dopełnienie | Студе́нт пи́ше лист. | Student pisze list. |
| Przymiotnik | przed rzeczownikiem | Це нови́й буди́нок. | To nowy budynek. |
| Czas, miejsce | często na początku zdania | Уве́чері ми гуля́ємо в па́рку. | Wieczorem spacerujemy po parku. |
| Przeczenie | не przed czasownikiem | Я не розумі́ю. | Nie rozumiem. |
| A2Przysłówek | до́бре / ду́же / шви́дко przed czasownikiem | Він до́бре гово́рить украї́нською. | On dobrze mówi po ukraińsku. |
| A2Zaimek | zaimek w roli dopełnienia zwykle stoi przed czasownikiem | Я тебе́ ба́чу. | Widzę cię. |
| A2Nowa informacja | na końcu zdania | Цю кни́жку написа́ла Лі́на Косте́нко. | Tę książkę napisała Lina Kostenko. |
| Pułapka | przymiotnik stoi przed rzeczownikiem; po nim tylko jako środek stylistyczny | Я ма́ю черво́ну су́мку. | Mam czerwoną torbę. |
Pytania i przeczenie
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Intonacja | ten sam szyk, głos idzie w górę | Це наш авто́бус?↗ | To nasz autobus? |
| чи | чи na początku pytania ogólnego (tak/nie) | Чи студе́нт відповіда́є? | Czy student odpowiada? |
| Wyraz pytający | хто / що / де / куди́ / зві́дки na początku | Куди́ ви ї́дете? | Dokąd jedziecie? |
| A2Wyraz pytający | кому́ / з ким / про кого́: przyimek stoi przed wyrazem | З ким ти розмовля́єш? | Z kim rozmawiasz? |
| A2Wyraz pytający | яки́й / яка́ / яке́ / які́ według rodzaju i liczby | Яка́ сього́дні пого́да? | Jaka jest dzisiaj pogoda? |
| B2Zaproszenie | pytanie ogólne (tak/nie) z bezokolicznikiem | Хо́чете пої́хати з на́ми на мо́ре? | Chcecie pojechać z nami nad morze? |
| C1Propozycja | чи не, bezokolicznik, б i celownik | Чи не зустрі́тися б нам за́втра? | Może byśmy się spotkali jutro? |
| Przeczenie | не przed czasownikiem | Він не чека́є. | On nie czeka. |
| Odpowiedź | так / ні i czasownik | Ти зна́єш? — Так, зна́ю. | Wiesz? — Tak, wiem. |
| B1нема́є | нема́є / не було́ / не бу́де i dopełniacz | За́втра конце́рту не бу́де. | Jutro nie będzie koncertu. |
| B1Podwójne przeczenie | ніхто́ / нічо́го / ніко́ли z не | Ми ще нічо́го не приготува́ли. | Jeszcze niczego nie przygotowaliśmy. |
| Pułapka | „tak” to так | Так, я тут. | Tak, jestem tutaj. |
Mieć: у мене є
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Osoba | у мене́ / у тебе́ / у ньо́го / у не́ї / у нас / у вас / у них | У ньо́го є маши́на. | On ma samochód. |
| Pytanie | odpowiedź: Так, є | У вас є ру́чка? — Так, є. | Czy ma pan długopis? — Tak, mam. |
| ма́ти | ма́ти z biernikiem: to samo znaczenie | Я ма́ю сестру́. | Mam siostrę. |
| A2Odpowiedź „nie” | Ні, нема́є: gotowa krótka odpowiedź | У тебе́ є оліве́ць? — Ні, нема́є. | Masz ołówek? — Nie, nie mam. |
| B1Przeczenie | нема́є z dopełniaczem | У нас нема́є ча́су. | Nie mamy czasu. |
| B1Czas przeszły | був / була́ / було́ / були́ zgadzają się z tym, co się ma | У нас була́ кі́шка. | Mieliśmy kotkę. |
| B1Czas przyszły | бу́де / бу́дуть (będzie) | У мене́ бу́де ві́льний час. | Będę mieć wolny czas. |
| B1Przeczenie | не було́ / не бу́де z dopełniaczem | У мене́ не було́ ча́су. | Nie miałem czasu. |
| B1Pułapka | po нема́є — dopełniacz | У мене́ нема́є бра́та. | Nie mam brata. |
Spójniki
| Spójnik | Znaczenie | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| і / й | i | Полта́ва й Оде́са. | Połtawa i Odessa. |
| A2та | та w znaczeniu і | Купи́ хліб та молоко́. | Kup chleb i mleko. |
| але́ | ale | Я зателефонува́в, але́ ніхто́ не відпові́в. | Zadzwoniłem, ale nikt nie odpowiedział. |
| бо / тому́ що | ponieważ, bo | Ві́ктор не при́йде, бо він хво́рий. | Wiktor nie przyjdzie, bo jest chory. |
| B1а | natomiast: dwie osoby lub rzeczy zestawione ze sobą | Я п’ю ка́ву, а сестра́ п’є чай. | Ja piję kawę, a siostra pije herbatę. |
| B1або́ / або́ … або́ | albo, lub; albo… albo | Або́ ви завіта́єте до нас, або́ ми заї́демо до вас. | Albo wy do nas zajrzycie, albo my wpadniemy do was. |
| B1хоч / незважа́ючи на те що | chociaż, mimo że | Хоч було́ пі́зно, ми пішли́ в кіно́. | Chociaż było późno, poszliśmy do kina. |
| B1Wtrącenia | мабу́ть / можли́во / здає́ться (prawdopodobnie, być może, wydaje się): oddzielamy przecinkami | Він, мабу́ть, запізни́ться. | Pewnie się spóźni. |
| B2Wyraz uogólniający | myślnik lub dwukropek przed wyliczeniem, myślnik po nim | Усе́ в кімна́ті — стіл, крі́сло, ша́фа — було́ нове́. | Wszystko w pokoju — stół, fotel, szafa — było nowe. |
| C1Związki między częściami zdania | łączny, przeciwstawny, rozłączny, dołączający | Дощ переста́в, і ви́йшло со́нце. | Deszcz przestał padać i wyszło słońce. |
| Pułapka | „ale” to але́ | Я хоті́в прийти́, але́ не зміг. | Chciałem przyjść, ale nie mogłem. |
Zdania z що i щоб
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| що | co ktoś wie, myśli lub mówi | Я зна́ю, що ми зроби́ли це пра́вильно. | Wiem, że zrobiliśmy to dobrze. |
| де / куди́ / зві́дки | pytanie zależne | Ви не зна́єте, де мій словни́к? | Czy wie pan, gdzie jest mój słownik? |
| щоб | щоб z bezokolicznikiem: cel, ten sam podmiot | Я вчу мо́ву, щоб працюва́ти в Украї́ні. | Uczę się języka, żeby pracować na Ukrainie. |
| B1щоб | щоб z czasem przeszłym: inny podmiot | Я хо́чу, щоб ти прийшо́в. | Chcę, żebyś przyszedł. |
| B2щоб не | cel przeczący: bezokolicznik lub czas przeszły | Я йду ти́хо, щоб не розбуди́ти сусі́дів. | Idę cicho, żeby nie obudzić sąsiadów. |
| B1що ≠ щоб | що: fakt; щоб: prośba lub polecenie | Він сказа́в, що я працю́ю. ≠ Він сказа́в, щоб я працюва́в. | Powiedział, że pracuję. ≠ Powiedział, żebym pracował. |
| B1чому́ / скі́льки / наві́що | pytanie zależne | Скажи́, скі́льки ко́штує квито́к. | Powiedz, ile kosztuje bilet. |
| C1як | po czasownikach postrzegania: sama czynność | Ми слу́хали, як ді́ти співа́ють у саду́. | Słuchaliśmy, jak dzieci śpiewają w ogrodzie. |
| Pułapka | przecinek przed що i щоб | Я ду́маю, що він уже́ вдо́ма. | Myślę, że on już jest w domu. |
| B1Pułapka | po щоб z innym podmiotem — czas przeszły | Ма́ма хо́че, щоб ми подзвони́ли. | Mama chce, żebyśmy zadzwonili. |
Zdania względne z який
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj i liczba | takie jak rzeczownik, który opisuje | Це студе́нтка, яка́ вивча́є украї́нську. | To jest studentka, która uczy się ukraińskiego. |
| Podmiot | mianownik | Це студе́нт, яки́й живе́ по́руч. | To jest student, który mieszka obok. |
| Dopełnienie | biernik | Кни́жка, яку́ я чита́ю, ціка́ва. | Książka, którą czytam, jest ciekawa. |
| Przyimek | przyimek stoi przed яки́й | Це друг, з яки́м я працю́ю. | To jest przyjaciel, z którym pracuję. |
| Przecinki | dwa przecinki, gdy zdanie stoi w środku wypowiedzenia; jeden, gdy na końcu | Мі́сто, в яко́му я живу́, ду́же га́рне. | Miasto, w którym mieszkam, jest bardzo ładne. |
| B2що | mianownik lub biernik; forma się nie zmienia | Ті лю́ди, що стоя́ть бі́ля вхо́ду, чека́ють на екску́рсію. | Ludzie, którzy stoją przy wejściu, czekają na wycieczkę. |
| B2котри́й | jak який, we wszystkich przypadkach; rodzaj wskazuje właściwy rzeczownik | У ли́сті від подру́ги, котра́ живе́ в Німе́ччині, були́ фотогра́фії. | W liście od przyjaciółki, która mieszka w Niemczech, były zdjęcia. |
| Pułapka | яки́й nigdy się nie pomija | Фільм, яки́й ми диви́лися, був сумни́й. | Film, który oglądaliśmy, był smutny. |
Kiedy i jeśli: коли, якщо, якби
| Spójnik | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| коли́ | czynności równoczesne: aspekt niedokonany | Коли́ ми йшли до університе́ту, пішо́в дощ. | Gdy szliśmy na uniwersytet, zaczął padać deszcz. |
| коли́ | jedna czynność po drugiej: aspekt dokonany | Коли́ ми прийшли́, уро́к уже́ поча́вся. | Gdy przyszliśmy, lekcja już się zaczęła. |
| коли́ | o przyszłości: czas przyszły | Коли́ ти при́йдеш, ми пообі́даємо. | Gdy przyjdziesz, zjemy obiad. |
| якщо́ | warunek realny; zdanie główne często zaczyna się od то | Якщо́ ви ви́вчите слова́, то ле́гко зрозумі́єте текст. | Jeśli nauczycie się słów, łatwo zrozumiecie tekst. |
| якщо́ | prawda ogólna: czas teraźniejszy | Якщо́ йде дощ, ми сидимо́ вдо́ма. | Jeśli pada deszcz, siedzimy w domu. |
| якби́ | warunek nierealny: czas przeszły i би | Якби́ я мав час, я пої́хав би до Льво́ва. | Gdybym miał czas, pojechałbym do Lwowa. |
| B2по́ки / до́ки | czynności równoczesne: aspekt niedokonany | По́ки ді́ти сплять, я готу́ю сніда́нок. | Gdy dzieci śpią, przygotowuję śniadanie. |
| B2по́ки не | czynność trwa do zdarzenia: aspekt dokonany | Чека́й, по́ки не при́йде авто́бус. | Czekaj, aż przyjedzie autobus. |
| B2щойно́ / як ті́льки | pierwszy moment po zdarzeniu: aspekt dokonany | Як ті́льки ви́йде со́нце, ми пої́демо на прогу́лянку. | Gdy tylko wyjdzie słońce, pójdziemy na spacer. |
| B2відколи́ | od kiedy trwa stan lub czynność | Відколи́ ми живемо́ у Льво́ві, ми ча́сто хо́димо до теа́тру. | Odkąd mieszkamy we Lwowie, często chodzimy do teatru. |
| Pułapka | po якщо́ o przyszłości — czas przyszły | Якщо́ за́втра пі́де дощ, ми зали́шимося вдо́ма. | Jeśli jutro będzie padać, zostaniemy w domu. |
| Pułapka | би także w zdaniu głównym | Якби́ я знав, я прийшо́в би. | Gdybym wiedział, przyszedłbym. |
Mowa niezależna i zależna
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Mowa niezależna | dwukropek i cudzysłów «» | Ма́ма запита́ла: «Ти вдо́ма?» | Mama zapytała: „Jesteś w domu?” |
| Stwierdzenie | що (że) | Він сказа́в, що працю́є в ба́нку. | Powiedział, że pracuje w banku. |
| Pytanie typu tak/nie | чи (czy) | Ма́ма запита́ла І́горя, чи він задово́лений. | Mama zapytała Ihora, czy jest zadowolony. |
| Pytanie z zaimkiem pytajnym | ten sam zaimek pytajny | Він запита́в, де я живу́. | Zapytał, gdzie mieszkam. |
| Prośba | щоб z czasem przeszłym | Він попроси́в, щоб я прийшо́в за́втра. | Poprosił, żebym przyszedł jutro. |
| Osoba | zaimek i czasownik zmieniają osobę | Андрі́й: «Я люблю́ ка́ву». ≠ Андрі́й сказа́в, що він лю́бить ка́ву. | Andrii: „Lubię kawę.” ≠ Andrii powiedział, że lubi kawę. |
| Pułapka | pytanie zależne typu tak/nie wprowadza się przez чи | Вона́ запита́ла, чи я прийду́. | Zapytała, czy przyjdę. |
Wyrażenia imiesłowowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| -ний / -тий | imiesłów przymiotnikowy: jaki? odmienia się jak przymiotnik | Лист, напи́саний олівце́м, лежи́ть на столі́. | List, napisany ołówkiem, leży na stole. |
| -ючи / -учи | imiesłów przysłówkowy: czynność jednoczesna | Чита́ючи текст, вона́ випи́сувала нові́ слова́. | Czytając tekst, wypisywała nowe słowa. |
| -вши / -ши | imiesłów przysłówkowy: czynność wcześniejsza | Прочита́вши лист, ма́ма всміхну́лася. | Przeczytawszy list, mama się uśmiechnęła. |
| Znaczenie | wyrażenie = zdanie podrzędne z яки́й / коли́ | лист, напи́саний олівце́м = лист, яки́й написа́ли олівце́м | list napisany ołówkiem = list, który został napisany ołówkiem |
| B2-аний / -ений / -ований | imiesłów przymiotnikowy od czasowników przechodnich dokonanych | зроби́ти → зро́блений / побудува́ти → побудо́ваний | zrobić → zrobiony / zbudować → zbudowany |
| B2-ючись / -вшись | czasowniki zwrotne: cząstka -ся zmienia się w -сь | усміха́тися → усміха́ючись / усміхну́тися → усміхну́вшись | uśmiechać się → uśmiechając się / uśmiechnąć się → uśmiechnąwszy się |
| B2Wykonawca | wykonawca czynności stoi w narzędniku | Буди́нок, побудо́ваний на́шим дідо́м, стої́ть бі́ля рі́чки. | Dom zbudowany przez naszego dziadka stoi nad rzeką. |
| C1Miejsce | wyrażenie z imiesłowem przysłówkowym w środku i na końcu zdania | Хло́пець, підійшо́вши до вікна́, відчини́в його́. | Chłopiec, podszedłszy do okna, otworzył je. |
| C1Określenia | grupa określeń po rzeczowniku: przecinki | Ми до́вго диви́лися на мо́ре, спокі́йне, си́нє, безме́жне. | Długo patrzyliśmy na morze, spokojne, niebieskie, bezkresne. |
| Pułapka | czynność imiesłowu przysłówkowego wykonuje podmiot | Поверну́вшись додо́му, ми повече́ряли. | Wróciwszy do domu, zjedliśmy kolację. |
| Pułapka | o osobie, która coś robi, zdanie podrzędne z яки́й | Я ба́чу студе́нта, яки́й чита́є кни́жку. | Widzę studenta, który czyta książkę. |
Zdania jednoczłonowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Określonoosobowe | orzeczenie w 1. lub 2. osobie; wykonawca czynności jest znany | Чита́єш цю кни́жку? | Czytasz tę książkę? |
| Nieokreślonoosobowe | 3. osoba liczby mnogiej lub czas przeszły w liczbie mnogiej; wykonawca nie jest nazwany | По ра́діо повідо́мили про погі́ршення пого́ди. | W radiu zapowiedziano pogorszenie pogody. |
| Bezosobowe | orzeczenie bez podmiotu: forma na -но, -то lub przysłówek + було́ | Там усе́ пра́вильно запи́сано. | Wszystko jest tam poprawnie zapisane. |
| Nominatywne | tylko rzeczownik w mianowniku; nie ma orzeczenia | Ве́чір. Прохоло́да. Спо́кій. | Wieczór. Chłód. Spokój. |
| C1Określonoosobowe | 1. osoba liczby mnogiej i tryb rozkazujący | У субо́ту пої́демо за мі́сто. | W sobotę pojedziemy za miasto. |
| C1Nieokreślonoosobowe | celownik: kogo dotyczy czynność; twierdzenia ogólne | Нам подали́ ча́ю. | Podali nam herbatę. |
| C1Bezosobowe | bezokolicznik; czasowniki pogody i stanu | Надво́рі вже світа́є. | Na dworze już świta. |
| C1Nominatywne | rzeczownik z określeniem lub szereg rzeczowników | Ти́хий ве́чір. Лю́ди, вогні́, му́зика. | Cichy wieczór. Ludzie, światła, muzyka. |
| Pułapka | w czasie przeszłym orzeczenie bezosobowe to було́ | У за́лі було́ ти́хо. | W sali było cicho. |
Wtrącenia: wyrazy i wyrażenia
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Porządek myśli | по-пе́рше / по-дру́ге / по-тре́тє / о́тже | По-пе́рше, ми ма́ємо ма́ло ча́су. | Po pierwsze, mamy mało czasu. |
| Prawdopodobieństwo | мо́же = можли́во | Мо́же, за́втра пої́демо до мо́ря? | Może jutro pojedziemy nad morze? |
| Przecinki | na początku: przecinek po wyrazie; w środku: przecinki po obu stronach | Він, о́тже, не при́йде. | On, więc, nie przyjdzie. |
| C1Kontakt ze słuchaczem | зна́єш / розумі́єш / ба́чиш / ба́чите | За́втра в ме́не, зна́єш, важли́ві спра́ви. | Jutro mam, wiesz, ważne sprawy. |
| C1Źródło i opinia | на мою́ ду́мку / за його́ слова́ми | На мою́ ду́мку, це га́рне рі́шення. | Moim zdaniem to dobra decyzja. |
| C1Postawa | на жаль / на ща́стя | На ща́стя, ніхто́ не постражда́в. | Na szczęście nikt nie został ranny. |
| Pułapka | мо́же z bezokolicznikiem to czasownik: bez przecinka | Він мо́же прийти́. | On może przyjść. |
Zdania okolicznikowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Miejsce: де, куди́, зві́дки | там, туди́, зві́дти w zdaniu głównym; де, куди́, зві́дки w zdaniu podrzędnym | Бібліоте́ка стої́ть там, де закі́нчується парк. | Biblioteka stoi tam, gdzie kończy się park. |
| Porównanie | як / на́че / мов / ні́би: podobieństwo do obrazu | Рі́чка лежа́ла нерухо́мо, на́че хтось розли́в срібло́. | Rzeka leżała nieruchomo, jakby ktoś rozlał srebro. |
| Stopień | таки́й … що przy rzeczowniku, так … що przy czasowniku | Вона́ ма́є таки́й го́лос, що всі замовка́ють. | Ma taki głos, że wszyscy milkną. |
| Skutek | так що: skutek wszystkiego, o czym mówi zdanie główne | Дощ ішо́в усю́ ніч, так що вра́нці рі́чка ви́йшла з берегі́в. | Padało całą noc, tak że rano rzeka wystąpiła z brzegów. |
| Ustępstwo | скі́льки … не: czynność się powtarza, a skutek jest ten sam | Скі́льки ми не проси́ли, він не відчини́в две́рі. | Ile byśmy nie prosili, nie otworzył drzwi. |
| Czas: тоді́, коли́ | тоді́ wyróżnia moment, a коли́ go precyzuje | Вона́ усміха́ється тоді́, коли́ ду́має, що ніхто́ не ба́чить. | Uśmiecha się właśnie wtedy, gdy myśli, że nikt nie widzi. |
| Pułapka | wyraz łączący powtarza kierunek wyrazu wskazującego | Ми пої́демо туди́, куди́ веде́ ця доро́га. | Pojedziemy tam, dokąd prowadzi ta droga. |
Zdania złożone bezspójnikowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Struktura otwarta | równorzędne części: szereg zdarzeń lub stanów; można dodać jeszcze jedną | Зашумі́в ліс, заспіва́ли пти́ці, задзвені́ли струмки́. | Zaszumiał las, zaśpiewały ptaki, zadźwięczały strumienie. |
| Struktura zamknięta | dwie części zależą od siebie: warunek, przeciwstawienie, czas | Він мовча́в — вона́ говори́ла за двох. | On milczał, a ona mówiła za dwoje. |
| Przecinek, średnik | kolejność lub równoczesność; średnik, gdy części mają już przecinki | Со́нце сі́ло, не́бо поги́сло; у селі́ засвіти́лися ві́кна. | Słońce zaszło, niebo zgasło; we wsi zapaliły się okna. |
| Myślnik | skutek, warunek, przeciwstawienie, czas | Пові́яв ві́тер — посипа́лося ли́стя. | Powiał wiatr i posypały się liście. |
| Dwukropek | druga część wyjaśnia pierwszą albo podaje przyczynę | Усе́ було́ я́сно: вони́ програ́ли. | Wszystko było jasne: przegrali. |
| Pułapka | przyczynę wprowadza dwukropek, a nie przecinek | Ми не пішли́ гуля́ти: надво́рі було́ сли́зько. | Nie poszliśmy na spacer: na dworze było ślisko. |
Słowotwórstwo
Słowotwórstwo
| Przyrostek | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| -ач / -ак | osoba, która coś robi | виклада́ти → виклада́ч |
| -ець | skąd ktoś pochodzi albo kto coś robi | Украї́на → украї́нець |
| -ка | kobieta | виклада́ч → виклада́чка / украї́нець → украї́нка |
| -ння / -ення | czynność; rodzaj nijaki | чита́ти → чита́ння |
| -льня | miejsce, w którym coś się robi | спа́ти → спа́льня |
| -ість | cecha jako rzeczownik; rodzaj żeński | ра́дий → ра́дість |
| -н- | przymiotnik od słowa oznaczającego czas, z końcówką -ій | ве́чір → вечі́рній |
| -ськ- | przymiotnik od nazwy miejsca | Львів → льві́вський |
| -о / по-…-ськи | przysłówek od przymiotnika | швидки́й → шви́дко / украї́нський → по-украї́нськи |
| -ик / -к- / -чк- | coś małego lub miłego | стіл → сто́лик / сестра́ → сестри́чка |
| B2-авець / -івник | osoba, która coś robi, ze względu na zajęcie | вико́нувати → викона́вець |
| B2-арня | miejsce, w którym pracuje taka osoba | лі́кар → ліка́рня |
| B2-еньк- / -ус- | pieszczotliwie | ріка́ → рі́ченька / ба́ба → бабу́ся |
| C1-ар / -яр | osoba, która pracuje z przedmiotem lub miejscem | бібліоте́ка → бібліоте́кар |
| C1-ок- | wynik czynności | дода́ти → дода́ток / внести́ → вне́сок |
| C1-ище | coś bardzo dużego | ві́тер → вітри́ще |
| Pułapka | нн, gdy temat kończy się na н | о́сінь → осі́нній |
| Pułapka | с tematu i с przyrostka dają jedno с | Оде́са → оде́ський |
Wyrazy złożone i skróty
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Łącznik | człony są równorzędne; między nie można wstawić і | науко́во-пізнава́льний | popularnonaukowy |
| Łącznie | pierwszy człon określa drugi; liczebnik jako pierwszy człon | різномані́тний / двоя́русний | różnorodny / dwupiętrowy |
| Skrót | kropka po р. i вул.; bez kropki po км | 2024 р. / 5 км | rok 2024 / 5 kilometrów |
| Skrótowiec złożony | części wyrazów; apostrof przed ю / я / є / ї | Мін’ю́ст | Ministerstwo Sprawiedliwości |
| C1Rzeczownik złożony | z samogłoską łączącą — łącznie; bez niej — z łącznikiem | лісосте́п / хліб-сі́ль | lasostep / chleb i sól |
| C1Odmiana | równorzędne człony zmieniają się oba; po przedrostku — tylko ostatni | хліб-сі́ль → хлі́ба-со́лі / А́встро-Уго́рщина → А́встро-Уго́рщини | chleb i sól / Austro-Węgry |
| C1Skrótowiec | rodzaju męskiego na spółgłoskę — odmienia się, na samogłoskę — nie | на ЛА́Зі / з О́БСЄ | w autobusie ЛАЗ / z О́БСЄ (Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie) |
| Pułapka | forma дво- w wyrazie złożonym | двоя́русний | dwupiętrowy |
| Pułapka | jednostki miary piszemy bez kropki | 9 год / 20 хв | 9 godzin / 20 minut |
Stylistyka
Środki składniowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Zwrot do adresata | w dowolnym miejscu zdania, między przecinkami | Прочита́йте, Ві́кторе, цю кни́жку. | Proszę, Viktorze, przeczytać tę książkę. |
| Elipsa | w odpowiedzi zostaje tylko to, co nowe | Щасли́вої доро́ги! — Дя́кую, і вам. | Szczęśliwej drogi! — Dziękuję, wzajemnie. |
| Powtórzenie | podwojony zaimek pytajny dopytuje | Окса́на ви́грала олімпіа́ду! — Хто-хто? | Oksana wygrała olimpiadę! — Kto, kto? |
| Stopień wyższy | ніж, за lub від | Окса́на моло́дша, ніж я. / Окса́на моло́дша за мене́. / Окса́на моло́дша від мене́. | Oksana jest młodsza niż ja. / Oksana jest młodsza ode mnie. / Oksana jest młodsza ode mnie. |
| Porównanie obrazowe | як lub мов i obraz | Вода́ чи́ста, як сльоза́. | Woda jest czysta jak łza. |
| Dopowiedzenie | apozycja stoi w tym samym przypadku | Мій брат, лі́кар, живе́ в Оде́сі. | Mój brat, lekarz, mieszka w Odessie. |
| C1Pytanie retoryczne | odpowiedź jest oczywista i nikt jej nie oczekuje | Хто ж не лю́бить рі́дне мі́сто? | Któż nie kocha rodzinnego miasta? |
| C1Tekst | pytanie otwiera, powtórzenie podkreśla | Що ми зна́ємо про рі́дне мі́сто? | Co wiemy o naszym rodzinnym mieście? |
| Pułapka | від wymaga dopełniacza | Окса́на моло́дша від мене́. | Oksana jest młodsza ode mnie. |
Style języka
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Potoczny | zdrobnienia, elipsa | Дай, бабу́сю, води́чки! | Babciu, daj mi troszkę wody! |
| Urzędowy | formuły, rzeczowniki, bezokolicznik w funkcji rozkazu | Пода́ти докуме́нти до пе́ршого ве́ресня. | Złożyć dokumenty do 1 września. |
| Naukowy | terminy i imiesłowy bierne | Отри́маний розчи́н нагрі́ли до со́рока гра́дусів. | Otrzymany roztwór ogrzano do czterdziestu stopni. |
| Publicystyczny | pytania retoryczne, epitety oceniające | Чому́ мі́сто так до́вго мовчи́ть про цю пробле́му? | Dlaczego miasto tak długo milczy o tym problemie? |
| Artystyczny | tropy i inwersja | Реве́ та стогне́ Дніпр широ́кий. | Huczy i jęczy szeroki Dniepr. |
| Religijny | wołacz i dawne formy | Благослови́, Го́споди, на́шу зе́млю. | Błogosław, Panie, naszą ziemię. |
| Epistolarny | Ви wielką literą, formuły powitania i pożegnania | Сподіва́юся на Ва́шу ві́дповідь. | Z nadzieją czekam na odpowiedź. |
| Plan tekstu | wstęp, rozwinięcie, zakończenie | Чи гото́ве мі́сто до зими́? | Czy miasto jest gotowe na zimę? |