Ściąga: Rzeczownik i przypadki
Rzeczownik i przypadki
Rodzaj rzeczownika
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | spółgłoska na końcu, także -й / -ь | Це мій брат. | To jest mój brat. |
| Rodzaj żeński | końcówka -а / -я | Це моя́ ма́ма. | To jest moja mama. |
| Rodzaj nijaki | końcówka -о / -е / -я | Це моє́ вікно́. | To jest moje okno. |
| A2-ння, -ття, -ччя | rodzaj nijaki | Це моє́ завда́ння. | To jest moje zadanie. |
| Sprawdzenie | zastąpienie przez він / вона́ / воно́ | Де кни́жка? — Вона́ тут. | Gdzie jest książka? — Jest tutaj. |
| Osoby | rodzaj zależy od płci osoby | Це мій та́то. | To jest mój tata. |
| Zawody | nazwa żeńska ma przyrostek -к- lub -иня | Він студе́нт. / Вона́ студе́нтка. | On jest studentem. / Ona jest studentką. |
| Pułapka | rzeczowniki na -ь lub spółgłoskę mogą być też rodzaju żeńskiego; te na -ість zawsze są żeńskie | мій день / моя́ сіль / моя́ ніч / моя́ ра́дість | mój dzień / moja sól / moja noc / moja radość |
| Pułapka | біль (ból) jest rodzaju męskiego; соба́ка (pies) jest najczęściej rodzaju męskiego | Це вели́кий соба́ка. | To jest duży pies. |
Liczba mnoga
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Temat twardy | rodzaj męski i żeński: -и | студе́нти / ма́ми | studenci / mamy |
| Temat miękki | -і; po samogłosce -ї | бабу́сі / музе́ї | babcie / muzea |
| Rodzaj nijaki | -о → -а, -е → -я | міста́ / моря́ | miasta / morza |
| Oboczność | samogłoska tematu się zmienia: рік → ро́ки | Мину́ли ро́ки. | Minęły lata. |
| Zgodność | jedna forma liczby mnogiej dla wszystkich rodzajów | Мої́ брати́ і се́стри тут. | Moi bracia i siostry są tutaj. |
| A2Nieregularna liczba mnoga | люди́на → лю́ди, дити́на → ді́ти | У па́рку гра́ються ді́ти. | W parku bawią się dzieci. |
| A2Akcent | akcent odróżnia formy | мої́ ру́ки ≠ моє́ї руки́ | moje ręce ≠ mojej ręki |
| B1Tylko liczba mnoga | niektóre rzeczowniki występują tylko w liczbie mnogiej | Де мої́ окуля́ри? | Gdzie są moje okulary? |
| B1Rzeczowniki na -ин | -ин znika w liczbie mnogiej | Ми громадя́ни Украї́ни. | Jesteśmy obywatelami Ukrainy. |
| Pułapka | po г / к / х piszemy -и | Це мої́ книжки́. | To są moje książki. |
| Pułapka | nazwy osób na -ар mają -і | Тут працю́ють лікарі́. | Tutaj pracują lekarze. |
Siedem przypadków
| Przypadek | Pytania i funkcja | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Mianownik | хто? / що?: podmiot | Студе́нт чита́є. | Student czyta. |
| Biernik | кого́? / що?: dopełnienie bliższe; куди́? | Я чита́ю кни́жку. | Czytam książkę. |
| Miejscownik | де?: miejsce, zawsze z przyimkiem | Ми живемо́ в Ки́єві. | Mieszkamy w Kijowie. |
| Wołacz | zwracanie się do kogoś | Оле́но, приві́т! | Cześć, Olena! |
| A2Dopełniacz | кого́? / чого́?: ilość, з, до | Тут бага́то студе́нтів. | Jest tu dużo studentów. |
| A2Celownik | кому́? / чому́?: adresat | Я дару́ю ма́мі кві́ти. | Daję mamie kwiaty. |
| A2Narzędnik | ким? / чим?: narzędzie; з kimś | Я пишу́ ру́чкою. | Piszę długopisem. |
| B1Przyimek | jeden przyimek, różne przypadki, różne znaczenia | за годи́ну ≠ за буди́нком | w godzinę ≠ za domem |
| Pułapka | де? wymaga miejscownika, куди́? biernika | Я в кімна́ті ≠ Я йду в кімна́ту | Jestem w pokoju ≠ Idę do pokoju |
| A2Pułapka | з: skąd? wymaga dopełniacza, z kim? narzędnika | Я з Ки́єва ≠ Я з бра́том | Jestem z Kijowa ≠ Jestem z bratem |
Mianownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | forma ze słownika | стіл / кни́жка / мі́сто | stół / książka / miasto |
| Podmiot | хто? / що? wykonuje czynność | Студе́нт чита́є текст. | Student czyta tekst. |
| Це … | po це (to jest) i ось (oto) | Це нови́й телеві́зор. | To jest nowy telewizor. |
| Imię | po мене́ зва́ти | Мене́ зва́ти Оста́п. | Mam na imię Ostap. |
| A2Lubienie | to, co подо́бається (się podoba) | Мені́ подо́бається ка́ва. | Lubię kawę. |
| B1Orzecznik | rzeczownik jako orzecznik; po zaimku bez myślnika | Він інжене́р. | On jest inżynierem. |
| B1Posiadanie | po у ме́не є (mam) | У ме́не є брат. | Mam brata. |
| B1Czas | dzień, święto, wydarzenie | Сього́дні п’я́тниця. | Dzisiaj jest piątek. |
| Pułapka | w czasie teraźniejszym pomija się є (jestem, jest) | Я студе́нт. | Jestem studentem. |
Biernik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj żeński | -а → -у | Я чита́ю кни́жку. | Czytam książkę. |
| Rodzaj żeński | -я → -ю | Я ба́чу бабу́сю. | Widzę babcię. |
| Rodzaj męski, nieożywiony | ta sama forma co w mianowniku | Ми купу́ємо стіл. | Kupujemy stół. |
| Rodzaj męski, ożywiony | -а / -я, jak w dopełniaczu | Я ма́ю бра́та. | Mam brata. |
| Rodzaj nijaki | ta sama forma co w mianowniku | Ми лю́бимо це мі́сто. | Kochamy to miasto. |
| Zaimki | мене́ / тебе́ / нас / вас | Ти мене́ чу́єш? | Słyszysz mnie? |
| A2Zaimki | його́ / її́ / їх | Я її́ ду́же люблю́. | Bardzo ją kocham. |
| Dokąd? | у / в / на z biernikiem | Ми ї́демо в Ки́їв. | Jedziemy do Kijowa. |
| A2Liczba mnoga | nieożywione jak w mianowniku, ożywione jak w dopełniaczu | Я ба́чу книжки́. / Я ба́чу студе́нтів. | Widzę książki. / Widzę studentów. |
| B1Czas | че́рез / за / на: za, w ciągu, na jak długo | Оле́на поверне́ться че́рез ти́ждень. | Olena wróci za tydzień. |
| Pułapka | dokąd? wymaga biernika, gdzie? miejscownika | Я йду в кімна́ту ≠ Я в кімна́ті | Idę do pokoju ≠ Jestem w pokoju |
Miejscownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | większość rzeczowników: -і | Я живу́ в мі́сті. | Mieszkam w mieście. |
| Forma | niektóre rzeczowniki rodzaju męskiego: -у | Ми в па́рку. | Jesteśmy w parku. |
| Forma | -ія → -ії | Вони́ в Іспа́нії. | Są w Hiszpanii. |
| Miesiąc | у z nazwą miesiąca: kiedy? | Мій день наро́дження у тра́вні. | Moje urodziny są w maju. |
| На | miejsce otwarte, wydarzenie, wyrazy utarte | Та́то на робо́ті. | Tata jest w pracy. |
| A2Oboczność | г / к / х → з / ц / с przed -і | Ру́чка в руці́. | Długopis jest w ręce. |
| A2По | ruch po powierzchni | Кі́шка бі́гає по кімна́ті. | Kot biega po pokoju. |
| A2Liczba mnoga | -ах / -ях | У міста́х бага́то па́рків. | W miastach jest dużo parków. |
| B1Godzina | о / об: o której godzinie? | Уро́к о дев’я́тій. | Lekcja jest o dziewiątej. |
| Pułapka | nazwa kraju: в Украї́ні | Я живу́ в Украї́ні. | Mieszkam w Ukrainie. |
Dopełniacz
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj żeński | -а → -и, -я → -і | Я ї́ду до ма́ми. | Jadę do mamy. |
| Rodzaj męski | osoby, przedmioty, miasta: -а (-я) | Ми з Ки́єва. | Jesteśmy z Kijowa. |
| Rodzaj męski | substancje, pojęcia, instytucje: -у (-ю) | Парк бі́ля теа́тру. | Park jest obok teatru. |
| Rodzaj nijaki | -о → -а, -е → -я | Ми ви́їхали з мі́ста. | Wyjechaliśmy z miasta. |
| Liczba mnoga | -ів, -ей lub bez końcówki | Тут бага́то студе́нтів. | Jest tu dużo studentów. |
| Data | dzień i miesiąc w dopełniaczu | Я народи́вся деся́того бе́резня. | Urodziłem się dziesiątego marca. |
| Przeczenie | dopełnienie po не (nie) | Я не ба́чив дру́зів. | Nie widziałem przyjaciół. |
| Przyimki | з / до / для / бі́ля / навпро́ти | Це подару́нок для ма́ми. | To jest prezent dla mamy. |
| B1Przynależność | czyj? właściciel po nazwie rzeczy | Це кни́жка бра́та. | To jest książka brata. |
| B1Brak | нема́є / без (nie ma, bez) | У ме́не нема́є ча́су. | Nie mam czasu. |
| Pułapka | po бага́то / ма́ло używa się dopełniacza liczby mnogiej | Я ма́ю бага́то дру́зів. | Mam dużo przyjaciół. |
Celownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| A2Rodzaj męski | -ові lub -у | Я дзвоню́ бра́тові. | Dzwonię do brata. |
| A2Rodzaj żeński | końcówka -і | Я пишу́ сестрі́. | Piszę do siostry. |
| A2Rodzaj nijaki | -у (-ю) | Цьому́ мі́сту п’ятсо́т ро́ків. | To miasto ma pięćset lat. |
| A2Liczba mnoga | -ам / -ям | Я допомага́ю дру́зям. | Pomagam przyjaciołom. |
| Zaimki | мені́ / тобі́ / нам / вам | Да́йте мені́ ка́ву, будь ла́ска. | Proszę mi dać kawę. |
| A2Zaimki | йому́ / їй / їм | Я допомага́ю їй. | Pomagam jej. |
| A2Wiek | komu? i liczba lat | Дідусе́ві вісімдеся́т ро́ків. | Dziadek ma osiemdziesiąt lat. |
| A2Czasowniki | допомага́ти / дзвони́ти / дя́кувати komu? | Я допомага́ю бабу́сі. | Pomagam babci. |
| B1Stan | komu jak? | Мені́ хо́лодно. | Jest mi zimno. |
| B1Potrzeba | тре́ба / потрі́бно: komu potrzebne? | Тобі́ тре́ба відпочи́ти. | Musisz odpocząć. |
| Pułapka | дя́кувати komu?: дя́кую вам | Дя́кую вам! | Dziękuję! |
Narzędnik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | -ом; po spółgłosce miękkiej lub ж, ч, ш, щ — -ем | Він працю́є лі́карем. | Pracuje jako lekarz. |
| Rodzaj żeński | -а → -ою, -я → -ею | Я пишу́ ру́чкою. | Piszę długopisem. |
| Rodzaj nijaki | -ом, -ем, -ям | Я ціка́влюся мисте́цтвом. | Interesuję się sztuką. |
| Liczba mnoga | -ами / -ями | Ді́ти малю́ють олівця́ми. | Dzieci rysują ołówkami. |
| Zaimki | мно́ю / тобо́ю / ним / не́ю / на́ми / ва́ми / ни́ми | Ході́ зі мно́ю! | Chodź ze mną! |
| Zawód | працюва́ти / ста́ти jako kto? | Мико́ла хо́че ста́ти викладаче́м. | Mykoła chce zostać wykładowcą. |
| З | з: z kim? z czym? | Я п’ю чай із лимо́ном. | Piję herbatę z cytryną. |
| Miejsce | над / під / пе́ред / за / між | Ла́мпа над столо́м. | Lampa jest nad stołem. |
| B1Droga i środek transportu | którą drogą lub jakim środkiem transportu? | Ми ї́здимо трамва́єм. | Jeździmy tramwajem. |
| B1Sposób | з: jak? | Він розмовля́є з акце́нтом. | Mówi z akcentem. |
| Pułapka | język: украї́нською мо́вою | Ми розмовля́ємо украї́нською мо́вою. | Rozmawiamy po ukraińsku. |
Wołacz
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | temat twardy: -е | Оста́пе, ході́ сюди́! | Ostap, chodź tutaj! |
| Rodzaj męski | temat miękki lub -й: -ю | Андрі́ю, приві́т! | Cześć, Andrii! |
| Rodzaj żeński | -а → -о | Оле́но, допоможи́, будь ла́ска. | Olena, pomóż mi, proszę. |
| Rodzaj żeński | -я → -ю, -ія → -іє | Наді́є, до́брий день! | Dzień dobry, Nadiia! |
| Panie, pani | па́не; па́ні nie zmienia się | Па́не, скажі́ть, будь ла́ска, котра́ годи́на? | Przepraszam pana, która jest godzina? |
| A2Tytuł i imię | oba wyrazy w wołaczu | Па́не Ю́рію, повторі́ть, будь ла́ска. | Panie Yurii, proszę powtórzyć. |
| A2Zdrobnienia | -ка → -ко | Оле́нко, будь щасли́вою! | Olenka, bądź szczęśliwa! |
| B1Oboczność | г / к → ж / ч przed -е | Дру́же, дя́кую! | Dzięki, przyjacielu! |
| B1Liczba mnoga | forma mianownika | Шано́вні пасажи́ри, зберіга́йте спо́кій. | Szanowni pasażerowie, prosimy zachować spokój. |
| Pułapka | zwrot do osoby oddziela się przecinkami | Дя́кую, ма́мо! | Dzięki, mamo! |
Grupy deklinacyjne i oboczności
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Grupa twarda | spółgłoska twarda: -ом, -ою | Я гуля́ю з бра́том. | Spaceruję z bratem. |
| Grupa miękka | spółgłoska miękka lub -й: -ем, -ею | Я розмовля́ю з учи́телем. | Rozmawiam z nauczycielem. |
| Grupa mieszana | ж / ч / ш / щ: dopełniacz jak w twardej, narzędnik jak w miękkiej | Я чека́ю това́риша. | Czekam na kolegę. |
| Samogłoski | і → о / е w sylabie otwartej | Де мої́ ре́чі? | Gdzie są moje rzeczy? |
| Spółgłoski | г / к / х → з / ц / с przed -і | Подару́й жі́нці кві́ти. | Podaruj żonie kwiaty. |
| B1Samogłoski ruchome | о / е wypadają w pozostałych przypadkach | Я не ба́чу олівця́. | Nie widzę ołówka. |
| B1Wołacz | г / к → ж / ч przed -е | Дру́же, дя́кую! | Dziękuję, przyjacielu! |
| B1Grupa mieszana | rzeczowniki rodzaju żeńskiego i nijakiego też mają grupę mieszaną | Ми зустрі́немося на пло́щі. | Spotkamy się na placu. |
| Pułapka | po ж, ч, ш, щ: -ем, nigdy -ом | Я говори́в з викладаче́м. | Rozmawiałem z wykładowcą. |