Ściąga A1
Podstawy
Samogłoski i spółgłoski
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Dźwięki samogłoskowe | sześć: /a/ · /ɔ/ · /u/ · /ɛ/ · /ɪ/ · /i/ | о́зеро / лі́то | jezioro / lato |
| И i і | и to /ɪ/, і to /i/ | ми / мі́сто | my / miasto |
| A1Nieakcentowane е i и | brzmią podobnie; pisze się je tak jak w formie akcentowanej | сестра́ → се́стри | siostra → siostry |
| A1Nieakcentowane о | zwykle /ɔ/ | молоко́ | mleko |
| A1Twarde i miękkie | odróżniają wyrazy | пала́ц ≠ па́лець | pałac ≠ palec |
| A1Przed і i е | spółgłoska przed і jest miękka, a przed е — twarda | ліс / те́ма | las / temat |
| A1Dźwięczne i bezdźwięczne | odróżniają wyrazy | ді́ло ≠ ті́ло | sprawa, czyn ≠ ciało |
| A1Дж i дз | każde to jedna spółgłoska: /d͡ʒ/, /d͡z/ | джи́нси / дзе́ркало | dżinsy / lustro |
| A1Pułapka | na końcu sylaby po samogłosce в brzmi /u̯/ | Львів / за́втра | Lwów / jutro |
Znak miękki i apostrof
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Ь | nie ma dźwięku: zmiękcza poprzedzającą spółgłoskę | сіль / день | sól / dzień |
| Apostrof | я po apostrofie brzmi /ja/ | м’яч | piłka |
| A1Ь na końcu wyrazu | po miękkich д, т, з, с, ц, л, н | ти́ждень / па́лець | tydzień / palec |
| A1Ь w środku wyrazu | przed spółgłoską i przed о | Львів / сього́дні | Lwów / dzisiaj |
| A1Apostrof po wargowych | б, п, в, м, ф przed я, ю, є, ї | сім’я́ / де́в’ять | rodzina / dziewięć |
| A1Apostrof po р | р na końcu sylaby, przed я, ю, є, ї | подві́р’я | podwórko |
| A1Pułapka | brak ь po ж, ч, ш, щ | ніч / річ | noc / rzecz |
| A1Pułapka | brak ь po р na końcu wyrazu | лі́кар / секрета́р | lekarz / sekretarz |
Akcent
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Jeden akcent | każdy wyraz ma jedną sylabę akcentowaną | ма́ма / вода́ | mama / woda |
| Akcent swobodny | może paść na każdą sylabę | мо́ре / доро́га / молоко́ | morze / droga / mleko |
| Znak akcentu | podręczniki i słowniki go zaznaczają; zwykłe teksty nie | кни́жка | książka |
| A1Akcent ruchomy | przesuwa się między formami jednego wyrazu | рука́ → ру́ку | ręka → rękę |
| A1Liczba mnoga | w liczbie mnogiej akcent często się przesuwa | сестра́ → се́стри | siostra → siostry |
| A1Pułapka | w liczebnikach 11–19 akcent pada na -на́- | одина́дцять / чотирна́дцять | jedenaście / czternaście |
Eufonia: у/в, і/й, з/із/зі
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| В | po samogłosce, przed samogłoską lub spółgłoską | Вона́ була́ в Оде́сі. / Вона́ жила́ в Ки́єві. | Była w Odessie. / Mieszkała w Kijowie. |
| У | między spółgłoskami | Брат у шко́лі. | Mój brat jest w szkole. |
| Й | między samogłoskami oraz po samogłosce przed spółgłoską | Полта́ва й Оде́са | Połtawa i Odessa |
| І | między spółgłoskami i na początku zdania | буди́нок і кімна́та | budynek i pokój |
| З | przed samogłoską; przed spółgłoską, po samogłosce | Вона́ з Алжи́ру. / Ми з Ки́єва. | Jest z Algierii. / Jesteśmy z Kijowa. |
| Зі | przed zbiegiem spółgłosek, najczęściej zaczynającym się od з, с, ш, щ | зі шко́ли / зі мно́ю / зі Льво́ва | ze szkoły / ze mną / ze Lwowa |
| Із | między spółgłoskami, zwłaszcza przed pojedynczym з, с, ц, ч, ш | Він із Си́рії. | On jest z Syrii. |
Liczebniki
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| 0–10 | osobne słowa | оди́н / чоти́ри / де́сять | jeden / cztery / dziesięć |
| 11–19 | liczba plus -на́дцять | двана́дцять / п’ятна́дцять | dwanaście / piętnaście |
| Dziesiątki | -дцять w 20 i 30, -деся́т w 50–80; со́рок i дев’яно́сто są osobne | два́дцять / со́рок / п’ятдеся́т | dwadzieścia / czterdzieści / pięćdziesiąt |
| Liczebniki złożone | osobne wyrazy, od największego | два́дцять оди́н | dwadzieścia jeden |
| Setki | сто, дві́сті, три́ста, чоти́риста, dalej -со́т | дві́сті / п’ятсо́т | dwieście / pięćset |
| Tysiąc i milion | ти́сяча, мільйо́н | ти́сяча / мільйо́н | tysiąc / milion |
| A1Tysiące | дві ти́сячі, ale п’ять ти́сяч | дві ти́сячі два́дцять шість | dwa tysiące dwadzieścia sześć |
| A1Jeden | оди́н, одна́, одне́ zgadzają się z rodzajem rzeczownika | оди́н стіл / одна́ кни́жка / одне́ вікно́ | jeden stół / jedna książka / jedno okno |
| Pułapka | 11–19, 20 i 30 piszemy z -дцять, z literą я | сімна́дцять | siedemnaście |
| Pułapka | w setkach i dziesiątkach nie ma ь | п’ятсо́т / шістдеся́т | pięćset / sześćdziesiąt |
Dni, miesiące i daty
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Dni tygodnia | siedem dni, małą literą | понеді́лок / субо́та | poniedziałek / sobota |
| Który dzień? | Яки́й сього́дні день? — odpowiedzią jest nazwa dnia | Сього́дні п’я́тниця. | Dzisiaj jest piątek. |
| Miesiące | dwanaście miesięcy, małą literą | сі́чень / тра́вень | styczeń / maj |
| Pory roku | cztery pory roku | весна́ / лі́то / о́сінь / зима́ | wiosna / lato / jesień / zima |
| A1Kiedy? Dzień | у / в z biernikiem | До зу́стрічі в понеді́лок! | Do zobaczenia w poniedziałek! |
| A1Kiedy? Miesiąc | у / в z miejscownikiem | Марі́я народи́лася в тра́вні. | Mariia urodziła się w maju. |
| A1Kiedy? Pora roku | przysłówek, bez przyimka | навесні́ / влі́тку / восени́ / взи́мку | wiosną / latem / jesienią / zimą |
| A1Pułapka | середа́, ale у се́реду | Ми ба́чимося в се́реду. | Widzimy się w środę. |
Podawanie godziny
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Która godzina? | odpowiedzią jest liczebnik porządkowy rodzaju żeńskiego | Котра́ годи́на? — Дру́га | Która godzina? — Druga. |
| Godziny | годи́на (godzina) można pominąć | Зара́з сьо́ма (годи́на). | Teraz jest siódma. |
| A1Minuty | najpierw godzina, potem minuty, jak na zegarze | Зара́з деся́та два́дцять. | Teraz jest dziesiąta dwadzieścia. |
| A1Rozkłady | godziny od 13 do 24 | Зара́з чотирна́дцята три́дцять. | Teraz jest czternasta trzydzieści. |
| A1Pory dnia | ра́нку / дня / ве́чора / но́чі po godzinie | Зара́з сьо́ма ве́чора. | Jest siódma wieczorem. |
| A1Grzecznie | pytanie do nieznajomego | Скажі́ть, будь ла́ска, котра́ годи́на? | Przepraszam, która godzina? |
| Pułapka | o godzinę pyta się: котра́ годи́на | Котра́ за́раз годи́на? | Która jest teraz godzina? |
Rzeczownik i przypadki
Rodzaj rzeczownika
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | spółgłoska na końcu, także -й / -ь | Це мій брат. | To jest mój brat. |
| Rodzaj żeński | końcówka -а / -я | Це моя́ ма́ма. | To jest moja mama. |
| Rodzaj nijaki | końcówka -о / -е / -я | Це моє́ вікно́. | To jest moje okno. |
| Sprawdzenie | zastąpienie przez він / вона́ / воно́ | Де кни́жка? — Вона́ тут. | Gdzie jest książka? — Jest tutaj. |
| Osoby | rodzaj zależy od płci osoby | Це мій та́то. | To jest mój tata. |
| Zawody | nazwa żeńska ma przyrostek -к- lub -иня | Він студе́нт. / Вона́ студе́нтка. | On jest studentem. / Ona jest studentką. |
| Pułapka | rzeczowniki na -ь lub spółgłoskę mogą być też rodzaju żeńskiego; te na -ість zawsze są żeńskie | мій день / моя́ сіль / моя́ ніч / моя́ ра́дість | mój dzień / moja sól / moja noc / moja radość |
| Pułapka | біль (ból) jest rodzaju męskiego; соба́ка (pies) jest najczęściej rodzaju męskiego | Це вели́кий соба́ка. | To jest duży pies. |
Liczba mnoga
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Temat twardy | rodzaj męski i żeński: -и | студе́нти / ма́ми | studenci / mamy |
| Temat miękki | -і; po samogłosce -ї | бабу́сі / музе́ї | babcie / muzea |
| Rodzaj nijaki | -о → -а, -е → -я | міста́ / моря́ | miasta / morza |
| Oboczność | samogłoska tematu się zmienia: рік → ро́ки | Мину́ли ро́ки. | Minęły lata. |
| Zgodność | jedna forma liczby mnogiej dla wszystkich rodzajów | Мої́ брати́ і се́стри тут. | Moi bracia i siostry są tutaj. |
| Pułapka | po г / к / х piszemy -и | Це мої́ книжки́. | To są moje książki. |
| Pułapka | nazwy osób na -ар mają -і | Тут працю́ють лікарі́. | Tutaj pracują lekarze. |
Siedem przypadków
| Przypadek | Pytania i funkcja | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Mianownik | хто? / що?: podmiot | Студе́нт чита́є. | Student czyta. |
| Biernik | кого́? / що?: dopełnienie bliższe; куди́? | Я чита́ю кни́жку. | Czytam książkę. |
| Miejscownik | де?: miejsce, zawsze z przyimkiem | Ми живемо́ в Ки́єві. | Mieszkamy w Kijowie. |
| Wołacz | zwracanie się do kogoś | Оле́но, приві́т! | Cześć, Olena! |
| Pułapka | де? wymaga miejscownika, куди́? biernika | Я в кімна́ті ≠ Я йду в кімна́ту | Jestem w pokoju ≠ Idę do pokoju |
Mianownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | forma ze słownika | стіл / кни́жка / мі́сто | stół / książka / miasto |
| Podmiot | хто? / що? wykonuje czynność | Студе́нт чита́є текст. | Student czyta tekst. |
| Це … | po це (to jest) i ось (oto) | Це нови́й телеві́зор. | To jest nowy telewizor. |
| Imię | po мене́ зва́ти | Мене́ зва́ти Оста́п. | Mam na imię Ostap. |
| Pułapka | w czasie teraźniejszym pomija się є (jestem, jest) | Я студе́нт. | Jestem studentem. |
Biernik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj żeński | -а → -у | Я чита́ю кни́жку. | Czytam książkę. |
| Rodzaj żeński | -я → -ю | Я ба́чу бабу́сю. | Widzę babcię. |
| Rodzaj męski, nieożywiony | ta sama forma co w mianowniku | Ми купу́ємо стіл. | Kupujemy stół. |
| Rodzaj męski, ożywiony | -а / -я, jak w dopełniaczu | Я ма́ю бра́та. | Mam brata. |
| Rodzaj nijaki | ta sama forma co w mianowniku | Ми лю́бимо це мі́сто. | Kochamy to miasto. |
| Zaimki | мене́ / тебе́ / нас / вас | Ти мене́ чу́єш? | Słyszysz mnie? |
| Dokąd? | у / в / на z biernikiem | Ми ї́демо в Ки́їв. | Jedziemy do Kijowa. |
| Pułapka | dokąd? wymaga biernika, gdzie? miejscownika | Я йду в кімна́ту ≠ Я в кімна́ті | Idę do pokoju ≠ Jestem w pokoju |
Miejscownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | większość rzeczowników: -і | Я живу́ в мі́сті. | Mieszkam w mieście. |
| Forma | niektóre rzeczowniki rodzaju męskiego: -у | Ми в па́рку. | Jesteśmy w parku. |
| Forma | -ія → -ії | Вони́ в Іспа́нії. | Są w Hiszpanii. |
| Miesiąc | у z nazwą miesiąca: kiedy? | Мій день наро́дження у тра́вні. | Moje urodziny są w maju. |
| На | miejsce otwarte, wydarzenie, wyrazy utarte | Та́то на робо́ті. | Tata jest w pracy. |
| Pułapka | nazwa kraju: в Украї́ні | Я живу́ в Украї́ні. | Mieszkam w Ukrainie. |
Celownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Zaimki | мені́ / тобі́ / нам / вам | Да́йте мені́ ка́ву, будь ла́ска. | Proszę mi dać kawę. |
| Pułapka | дя́кувати komu?: дя́кую вам | Дя́кую вам! | Dziękuję! |
Wołacz
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | temat twardy: -е | Оста́пе, ході́ сюди́! | Ostap, chodź tutaj! |
| Rodzaj męski | temat miękki lub -й: -ю | Андрі́ю, приві́т! | Cześć, Andrii! |
| Rodzaj żeński | -а → -о | Оле́но, допоможи́, будь ла́ска. | Olena, pomóż mi, proszę. |
| Rodzaj żeński | -я → -ю, -ія → -іє | Наді́є, до́брий день! | Dzień dobry, Nadiia! |
| Panie, pani | па́не; па́ні nie zmienia się | Па́не, скажі́ть, будь ла́ска, котра́ годи́на? | Przepraszam pana, która jest godzina? |
| Pułapka | zwrot do osoby oddziela się przecinkami | Дя́кую, ма́мо! | Dzięki, mamo! |
Przymiotniki i przysłówki
Uzgodnienie przymiotnika
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | -ий / -ій | Це нови́й стіл. | To jest nowy stół. |
| Rodzaj żeński | -а / -я | Це си́ня су́мка. | To jest niebieska torba. |
| Rodzaj nijaki | -е / -є | Це вели́ке вікно́. | To jest duże okno. |
| Liczba mnoga | -і dla wszystkich rodzajów | Це нові́ столи́ й нові́ книжки́. | To są nowe stoły i nowe książki. |
| Biernik | rodzaj żeński: -у / -ю | Я чита́ю ціка́ву кни́жку. | Czytam ciekawą książkę. |
| Miejscownik | -ому / -ій | Ми живемо́ у вели́кому мі́сті. | Mieszkamy w dużym mieście. |
| Pułapka | це się nie zmienia; przymiotnik się zmienia | Це нови́й стіл. / Це нові́ столи́. | To jest nowy stół. / To są nowe stoły. |
Przysłówki
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Miejsce | тут / там / вдо́ма | Ма́ма вдо́ма. | Mama jest w domu. |
| Czas | сього́дні / за́втра / учо́ра / за́раз | За́втра я працю́ю. | Jutro pracuję. |
| Sposób | до́бре / пога́но / шви́дко | Він до́бре гра́є у футбо́л. | On dobrze gra w piłkę nożną. |
| Stopień | ду́же przed przymiotnikiem, przysłówkiem lub czasownikiem | Я ду́же люблю́ Ки́їв. | Bardzo lubię Kijów. |
Zaimki
Zaimki osobowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Podmiot | я / ти / він / вона́ / воно́ | Вона́ студе́нтка. | Ona jest studentką. |
| Biernik | мене́ / тебе́ / нас / вас | Мене́ зва́ти Оле́г. | Mam na imię Oleh. |
| Celownik | мені́ / тобі́ / нам / вам | Да́йте мені́, будь ла́ска, ка́ву. | Dla mnie kawa, proszę. |
| Pułapka | він, вона́ i воно́ zależą od rodzaju rzeczownika, także w odniesieniu do rzeczy | Де мій стіл? — Він тут. | Gdzie jest mój stół? — Jest tutaj. |
Ти i Ви
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| ти | rodzina, przyjaciele, dzieci | Як ти? | Jak się masz? |
| Ви | nieznajomi, osoby starsze, w pracy | Як у Вас спра́ви? | Jak się Pan miewa? |
| Czasownik | зна́єш → зна́єте | Ви зна́єте, де вокза́л? | Czy Pan wie, gdzie jest dworzec? |
| Prośba | сіда́й → сіда́йте | Сіда́йте, будь ла́ска! | Proszę usiąść! |
| Zwrot | па́не / па́ні + imię w wołaczu | Па́ні Оле́но, скажі́ть, будь ла́ска, котра́ годи́на? | Pani Oleno, proszę powiedzieć, która godzina? |
| List | Ви wielką literą do jednej osoby | Дя́кую Вам за лист. | Dziękuję za Pański list. |
Zaimki dzierżawcze, свій i себе
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Mój | мій / моя́ / моє́ / мої́ | Це моя́ кімна́та. | To mój pokój. |
| Nasz | наш / на́ша / на́ше / на́ші | Це на́ше мі́сто. | To nasze miasto. |
| Jego, jej | nie zmieniają się | Це її́ брат і її́ сестра́. | To jej brat i jej siostra. |
| Ich | ї́хній / ї́хня / ї́хнє / ї́хні | Це ї́хня кварти́ра. | To ich mieszkanie. |
Zaimki wskazujące: цей, той
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Blisko | цей / ця / це / ці | Ця су́мка нова́. | Ta torba jest nowa. |
| Daleko | той / та / те / ті | Той буди́нок вели́кий. | Tamten budynek jest duży. |
| Це | „to jest”, nie zmienia się | Це мій брат. / Це мої́ дру́зі. | To jest mój brat. / To są moi przyjaciele. |
Zaimki pytajne
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Kto? Co? | хто / що | Хто це? / Що це? | Kto to? / Co to? |
| Miejsce | де / куди́ / зві́дки | Куди́ ви ї́дете? | Dokąd jedziecie? |
| Czas, przyczyna, sposób | коли́ / чому́ / як / скі́льки | Скі́льки це ко́штує? | Ile to kosztuje? |
| Tak czy nie | чи na początku | Чи ти вдо́ма? | Jesteś w domu? |
| Pułapka | o godzinę pyta się w rodzaju żeńskim | Котра́ годи́на? | Która godzina? |
Liczebniki
Liczebniki porządkowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj | пе́рший / пе́рша / пе́рше | Це мій пе́рший уро́к. | To moja pierwsza lekcja. |
| Temat miękki | тре́тій / тре́тя / тре́тє | Тре́тя ву́лиця право́руч. | Trzecia ulica po prawej. |
Czasownik: czas teraźniejszy
Czas teraźniejszy: koniugacje I i II
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Koniugacja I | чита́ти: чита́ю / чита́єш / чита́ють | Я чита́ю текст. | Czytam tekst. |
| Koniugacja I, -ува-, -юва- | працюва́ти → працю́ю | Ми працю́ємо в о́фісі. | Pracujemy w biurze. |
| Koniugacja II | сиді́ти: сиджу́ / сиди́ш / сидя́ть | Студе́нти сидя́ть у кла́сі. | Studenci siedzą w sali. |
| Końcówki | I: -еш / -уть; II: -иш / -ать | ти чита́єш / ти сиди́ш | czytasz / siedzisz |
| Pułapka | хоті́ти należy do koniugacji I: хо́чеш | Ти хо́чеш чай? | Chcesz herbaty? |
Czasowniki nieregularne: бути, могти, дати, їсти
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| бути: czas teraźniejszy | є dla wszystkich osób | У ме́не є брат. | Mam brata. |
| бути: czas przyszły | бу́ду / бу́деш / бу́дуть | За́втра я бу́ду вдо́ма. | Jutro będę w domu. |
| могти | мо́жу / мо́жеш / мо́жуть | Я не мо́жу сього́дні. | Dziś nie mogę. |
| іти | іду́ / іде́ш / іду́ть | Куди́ ти йдеш? | Dokąd idziesz? |
| їхати | ї́ду / ї́деш / ї́дуть | Ми ї́демо додо́му. | Jedziemy do domu. |
| хотіти | хо́чу / хо́чеш / хо́чуть | Я хо́чу ї́сти. | Chce mi się jeść. |
| жити | живу́ / живе́ш / живу́ть | Де ти живе́ш? | Gdzie mieszkasz? |
| Pułapka | gdy mówimy, kim ktoś jest, bez є | Я студе́нт. | Jestem studentem. |
Czasowniki z -ся
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | диви́тися: дивлю́ся / ди́вишся / ди́вляться | Я дивлю́ся фільм. | Oglądam film. |
| Forma | навча́тися: навча́юся / навча́єшся / навча́ються | Я навча́юся в університе́ті. | Studiuję na uniwersytecie. |
| Wymowa | -ться → /t͡sʲːɐ/, -шся → /sʲːɐ/ | Що ти ди́вишся? | Co oglądasz? |
| Czas przeszły | диви́вся / диви́лася / диви́лися | Учо́ра він диви́вся футбо́л. | Wczoraj oglądał piłkę nożną. |
| Pułapka | z filmem диви́тися zachowuje -ся | Ми ди́вимося серіа́л. | Oglądamy serial. |
Podobać się: мені подобається
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Utarty zwrot | mówimy, że coś się podoba | Мені́ подо́бається. | Podoba mi się. |
| Przeczenie | не przed czasownikiem | Мені́ не подо́бається. | Nie podoba mi się. |
| Любити | trwała, silna sympatia | Я люблю́ кіно́. | Uwielbiam kino. |
Czasownik z bezokolicznikiem
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Chęć | хоті́ти + bezokolicznik | Я хо́чу ї́сти. | Chcę jeść. |
| Możliwość | могти́ + bezokolicznik | Ти мо́жеш допомогти́? | Możesz pomóc? |
| Bezokolicznik | końcówka -ти / -тися | Ми хо́чемо навча́тися. | Chcemy się uczyć. |
| Upodobanie | люби́ти + bezokolicznik | Я люблю́ чита́ти. | Lubię czytać. |
| Pułapka | drugi czasownik jest bezokolicznikiem: спа́ти | Я хо́чу спа́ти. | Chcę spać. |
Czas przeszły i aspekt
Czas przeszły
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | -ти → -в | Учо́ра Тара́с чита́в. | Wczoraj Taras czytał. |
| Rodzaj żeński | -ти → -ла | Оле́на працюва́ла вдо́ма. | Olena pracowała w domu. |
| Rodzaj nijaki | -ти → -ло | Учо́ра було́ хо́лодно. | Wczoraj było zimno. |
| Liczba mnoga | -ти → -ли | Ми гуля́ли в па́рку. | Spacerowaliśmy po parku. |
| Grzecznościowe Ви | przy grzecznościowym Ви czasownik jest w liczbie mnogiej | Ви були́ в Ки́єві? | Czy był Pan w Kijowie? |
| Czasowniki z -ся | -вся / -лася / -лися | Він ду́же смія́вся. | On bardzo się śmiał. |
| Pułapka | kobieta mówi я була́ | Оле́на: «Я була́ вдо́ма». | Olena: „Byłam w domu.” |
Czas przyszły, tryb rozkazujący i warunkowy
Czas przyszły: буду читати, скажу
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| бу́ти | бу́ду / бу́деш / бу́де / бу́демо / бу́дете / бу́дуть | За́втра я бу́ду вдо́ма. | Jutro będę w domu. |
| Niedokonany | бу́ду + bezokolicznik | Уве́чері ми бу́демо диви́тися фільм. | Wieczorem będziemy oglądać film. |
| Dokonany | końcówki osobowe oznaczają czas przyszły | Я скажу́ тобі́ за́втра. | Powiem ci jutro. |
| змогти́ | змо́жу to czas przyszły od могти́ (móc) | Я змо́жу прийти́ о шо́стій. | Będę mógł przyjść o szóstej. |
| Pułapka | nigdy бу́ду z czasownikiem dokonanym | Я прочита́ю цей текст. | Przeczytam ten tekst. |
Tryb rozkazujący
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rdzeń na samogłoskę | -й / -йте | Чита́йте текст. | Przeczytajcie tekst. |
| Akcent na końcówce w formie я | -и / -іть | Напиші́ть своє́ ім’я́. | Napiszcie swoje imię. |
| Grzeczność | forma Ви z будь ла́ска (proszę) | Да́йте, будь ла́ска, ка́ву. | Poproszę kawę. |
| Pułapka | po spółgłosce forma Ви kończy się na -іть | Пиші́ть сюди́. | Piszcie tutaj. |
Czasowniki ruchu
Pieszo czy pojazdem: іти, їхати
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| іти́ | іду́ / іде́ш / іде́ / ідемо́ / ідете́ / іду́ть | Він іде́ на робо́ту. | Idzie pieszo do pracy. |
| ї́хати | ї́ду / ї́деш / ї́де / ї́демо / ї́дете / ї́дуть | Ми ї́демо в Оде́су. | Jedziemy do Odessy. |
| Pieszo czy pojazdem | іти́ ≠ ї́хати | Я йду додо́му ≠ Я ї́ду додо́му | Idę do domu pieszo ≠ Jadę do domu (autobusem, samochodem…) |
| Dokąd? | у / в / на z biernikiem | Куди́ ти йдеш? | Dokąd idziesz? |
| Środek transportu | авто́бусом / по́їздом / метро́ | Окса́на ї́де на робо́ту авто́бусом. | Oksana jedzie do pracy autobusem. |
| Й czy і | йду po samogłosce, іду́ po spółgłosce | Ми йдемо́ в парк. / Він іде́ в парк. | Idziemy do parku. / On idzie do parku. |
| Pułapka | inne miasto, inny kraj, każda podróż: ї́хати | За́втра я ї́ду у Львів. | Jutro jadę do Lwowa. |
Modalność
Wyrazy modalne: треба, можна, мусити
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Potrzeba | тре́ба + bezokolicznik | Тут тре́ба поверну́ти. | Tutaj trzeba skręcić. |
| Komu trzeba | celownik: мені́ / тобі́ / нам | Тобі́ тре́ба відпочи́ти. | Musisz odpocząć. |
| Pozwolenie | мо́жна + bezokolicznik | Тут мо́жна фотографува́ти? | Czy tu można robić zdjęcia? |
| Pułapka | przy тре́ба osoba zawsze stoi w celowniku: мені́ / нам | Нам тре́ба поспіша́ти. | Musimy się pospieszyć. |
Przyimki
Gdzie, dokąd, skąd: де, куди, звідки
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Gdzie? | у / в / на z miejscownikiem | Ма́ма на робо́ті. | Mama jest w pracy. |
| Dokąd? | у / в / на z biernikiem | Ма́ма йде на робо́ту. | Mama idzie do pracy. |
| Skąd? | з / із / зі z dopełniaczem | Зві́дки ви? — Я з Украї́ни. | Skąd Pan jest? — Jestem z Ukrainy. |
| Dom | вдо́ма / додо́му / з до́му: w domu, do domu, z domu | Ді́ти вдо́ма, а та́то йде додо́му. | Dzieci są w domu, a tata idzie do domu. |
| У czy на | на: робо́та (praca), по́шта (poczta), вокза́л (dworzec), ри́нок (rynek), конце́рт (koncert), уро́к (lekcja) | Ми на вокза́лі. | Jesteśmy na dworcu. |
| Pułapka | в Украї́ні, в Украї́ну, z у/в | Я живу́ в Украї́ні. | Mieszkam w Ukrainie. |
Przyimki czasu
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Dzień | у / в z biernikiem | До зу́стрічі в понеді́лок! | Do zobaczenia w poniedziałek! |
| Miesiąc | у / в z miejscownikiem | Ми ї́демо в се́рпні. | Jedziemy w sierpniu. |
Inne przyimki: для, про, без, від
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Про | про (o) z biernikiem | Я ду́маю про відпочи́нок. | Myślę o wypoczynku. |
Budowa zdania
Szyk wyrazów
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Zdanie | podmiot + orzeczenie + dopełnienie | Студе́нт пи́ше лист. | Student pisze list. |
| Przymiotnik | przed rzeczownikiem | Це нови́й буди́нок. | To nowy budynek. |
| Czas, miejsce | często na początku zdania | Уве́чері ми гуля́ємо в па́рку. | Wieczorem spacerujemy po parku. |
| Przeczenie | не przed czasownikiem | Я не розумі́ю. | Nie rozumiem. |
| Pułapka | przymiotnik stoi przed rzeczownikiem; po nim tylko jako środek stylistyczny | Я ма́ю черво́ну су́мку. | Mam czerwoną torbę. |
Pytania i przeczenie
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Intonacja | ten sam szyk, głos idzie w górę | Це наш авто́бус?↗ | To nasz autobus? |
| чи | чи na początku pytania ogólnego (tak/nie) | Чи студе́нт відповіда́є? | Czy student odpowiada? |
| Wyraz pytający | хто / що / де / куди́ / зві́дки na początku | Куди́ ви ї́дете? | Dokąd jedziecie? |
| Przeczenie | не przed czasownikiem | Він не чека́є. | On nie czeka. |
| Odpowiedź | так / ні i czasownik | Ти зна́єш? — Так, зна́ю. | Wiesz? — Tak, wiem. |
| Pułapka | „tak” to так | Так, я тут. | Tak, jestem tutaj. |
Mieć: у мене є
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Osoba | у мене́ / у тебе́ / у ньо́го / у не́ї / у нас / у вас / у них | У ньо́го є маши́на. | On ma samochód. |
| Pytanie | odpowiedź: Так, є | У вас є ру́чка? — Так, є. | Czy ma pan długopis? — Tak, mam. |
| ма́ти | ма́ти z biernikiem: to samo znaczenie | Я ма́ю сестру́. | Mam siostrę. |
Spójniki
| Spójnik | Znaczenie | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| і / й | i | Полта́ва й Оде́са. | Połtawa i Odessa. |
| але́ | ale | Я зателефонува́в, але́ ніхто́ не відпові́в. | Zadzwoniłem, ale nikt nie odpowiedział. |
| бо / тому́ що | ponieważ, bo | Ві́ктор не при́йде, бо він хво́рий. | Wiktor nie przyjdzie, bo jest chory. |
| Pułapka | „ale” to але́ | Я хоті́в прийти́, але́ не зміг. | Chciałem przyjść, ale nie mogłem. |