Ściąga C2
Rzeczownik i przypadki
Liczba mnoga
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Temat twardy | rodzaj męski i żeński: -и | студе́нти / ма́ми | studenci / mamy |
| Temat miękki | -і; po samogłosce -ї | бабу́сі / музе́ї | babcie / muzea |
| Rodzaj nijaki | -о → -а, -е → -я | міста́ / моря́ | miasta / morza |
| Oboczność | samogłoska tematu się zmienia: рік → ро́ки | Мину́ли ро́ки. | Minęły lata. |
| Zgodność | jedna forma liczby mnogiej dla wszystkich rodzajów | Мої́ брати́ і се́стри тут. | Moi bracia i siostry są tutaj. |
| A2Nieregularna liczba mnoga | люди́на → лю́ди, дити́на → ді́ти | У па́рку гра́ються ді́ти. | W parku bawią się dzieci. |
| A2Akcent | akcent odróżnia formy | мої́ ру́ки ≠ моє́ї руки́ | moje ręce ≠ mojej ręki |
| B1Tylko liczba mnoga | niektóre rzeczowniki występują tylko w liczbie mnogiej | Де мої́ окуля́ри? | Gdzie są moje okulary? |
| B1Rzeczowniki na -ин | -ин znika w liczbie mnogiej | Ми громадя́ни Украї́ни. | Jesteśmy obywatelami Ukrainy. |
| B2Temat rozszerzony | rodzaj nijaki: temat z -ат- / -ят- / -ен- | курча́та / імена́ | kurczęta / imiona |
| C1Tylko liczba mnoga: dopełniacz | końcówka -ів / -ок lub brak końcówki | вершкі́в / ша́шок / огля́дин | śmietanka / warcaby / wizyta przedślubna |
| C2Dopełniacz bez końcówki | brak końcówki zamiast -а / -и | ворі́т / дров / Карпа́т | brama / drewno na opał / Karpaty |
| Pułapka | po г / к / х piszemy -и | Це мої́ кни́жки. | To są moje książki. |
| Pułapka | nazwy osób na -ар mają -і | Тут працю́ють лікарі́. | Tutaj pracują lekarze. |
Mianownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | forma ze słownika | стіл / кни́жка / мі́сто | stół / książka / miasto |
| Podmiot | хто? / що? wykonuje czynność | Студе́нт чита́є текст. | Student czyta tekst. |
| Це … | po це (to jest) i ось (oto) | Це нови́й телеві́зор. | To jest nowy telewizor. |
| Imię | po мене́ зва́ти | Мене́ зва́ти Оста́п. | Mam na imię Ostap. |
| A2Lubienie | to, co подо́бається (się podoba) | Мені́ подо́бається ка́ва. | Lubię kawę. |
| B1Orzecznik | rzeczownik jako orzecznik; po zaimku bez myślnika | Він інжене́р. | On jest inżynierem. |
| B1Posiadanie | po у ме́не є (mam) | У ме́не є брат. | Mam brata. |
| B1Czas | dzień, święto, wydarzenie | Сього́дні п’я́тниця. | Dzisiaj jest piątek. |
| C2Rola podmiotu | mianownik; rolę pokazuje czasownik | Письме́нник виступа́є. / Ві́тер поси́люється. / Прису́тні захвилюва́лися. | Pisarz przemawia. / Wiatr się wzmaga. / Obecni się zaniepokoili. |
| Pułapka | w czasie teraźniejszym pomija się є (jestem, jest) | Я студе́нт. | Jestem studentem. |
Miejscownik
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Forma | większość rzeczowników: -і | Я живу́ в мі́сті. | Mieszkam w mieście. |
| Forma | niektóre rzeczowniki rodzaju męskiego: -у | Ми в па́рку. | Jesteśmy w parku. |
| Forma | -ія → -ії | Вони́ в Іспа́нії. | Są w Hiszpanii. |
| Miesiąc | у z nazwą miesiąca: kiedy? | Мій день наро́дження у тра́вні. | Moje urodziny są w maju. |
| На | miejsce otwarte, wydarzenie, wyrazy utarte | Та́то на робо́ті. | Tata jest w pracy. |
| A2Oboczność | г / к / х → з / ц / с przed -і | Ру́чка в руці́. | Długopis jest w ręce. |
| A2По | ruch po powierzchni | Кі́шка бі́гає по кімна́ті. | Kot biega po pokoju. |
| A2Liczba mnoga | -ах / -ях | У міста́х бага́то па́рків. | W miastach jest dużo parków. |
| B1Godzina | о / об: o której godzinie? | Уро́к о дев’я́тій. | Lekcja jest o dziewiątej. |
| C1Instytucja, związek | при: instytucja; по: pochodzenie i wspólne zajęcie | Вона́ вчи́ться в аспіранту́рі при ка́федрі. / По ма́тері вона́ украї́нка. | Studiuje na studiach doktoranckich przy katedrze. / Ze strony matki jest Ukrainką. |
| C2Stan, okoliczność | при: stan osoby, warunek | Він ще при до́брому здоро́в’ї. | Jest jeszcze w dobrym zdrowiu. |
| Pułapka | nazwa kraju: в Украї́ні | Я живу́ в Украї́ні. | Mieszkam w Ukrainie. |
Wołacz
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj męski | temat twardy: -е | Оста́пе, ході́ сюди́! | Ostap, chodź tutaj! |
| Rodzaj męski | temat miękki lub -й: -ю | Андрі́ю, приві́т! | Cześć, Andrii! |
| Rodzaj żeński | -а → -о | Оле́но, допоможи́, будь ла́ска. | Olena, pomóż mi, proszę. |
| Rodzaj żeński | -я → -ю, -ія → -іє | Наді́є, до́брий день! | Dzień dobry, Nadiia! |
| Panie, pani | па́не; па́ні nie zmienia się | Па́не, скажі́ть, будь ла́ска, котра́ годи́на? | Przepraszam pana, która jest godzina? |
| A2Tytuł i imię | oba wyrazy w wołaczu | Па́не Ю́рію, повторі́ть, будь ла́ска. | Panie Yurii, proszę powtórzyć. |
| A2Zdrobnienia | -ка → -ко | Оле́нко, будь щасли́вою! | Olenka, bądź szczęśliwa! |
| B1Oboczność | г / к → ж / ч przed -е | Дру́же, дя́кую! | Dzięki, przyjacielu! |
| B1Liczba mnoga | forma mianownika | Шано́вні пасажи́ри, зберіга́йте спо́кій. | Szanowni pasażerowie, prosimy zachować spokój. |
| B2Wspólnota i instytucja | rzeczownik w wołaczu, określenia — w mianowniku | Шано́вна грома́до, прошу́ ува́ги. | Szanowna społeczności, proszę o uwagę. |
| C1Rola bez imienia | bez słowa пан: rola lub zawód w wołaczu | Паціє́нте, не хвилю́йтеся. | Pacjencie, proszę się nie martwić. |
| C2Imię i imię odojcowskie | imię i imię odojcowskie stoją oba w wołaczu | Оле́сю Іва́нівно, до́брий день! | Dzień dobry, Olesia Ivanivna! |
| Pułapka | zwrot do osoby oddziela się przecinkami | Дя́кую, ма́мо! | Dzięki, mamo! |
Grupy deklinacyjne i oboczności
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Grupa twarda | spółgłoska twarda: -ом, -ою | Я гуля́ю з бра́том. | Spaceruję z bratem. |
| Grupa miękka | spółgłoska miękka lub -й: -ем, -ею | Я розмовля́ю з учи́телем. | Rozmawiam z nauczycielem. |
| Grupa mieszana | ж / ч / ш / щ: dopełniacz jak w twardej, narzędnik jak w miękkiej | Я чека́ю това́риша. | Czekam na kolegę. |
| Samogłoski | і → о / е w sylabie otwartej | Де мої́ ре́чі? | Gdzie są moje rzeczy? |
| Spółgłoski | г / к / х → з / ц / с przed -і | Подару́й жі́нці кві́ти. | Podaruj żonie kwiaty. |
| B1Samogłoski ruchome | о / е wypadają w pozostałych przypadkach | Я не ба́чу олівця́. | Nie widzę ołówka. |
| B1Wołacz | г / к → ж / ч przed -е | Дру́же, дя́кую! | Dziękuję, przyjacielu! |
| B1Grupa mieszana | rzeczowniki rodzaju żeńskiego i nijakiego też mają grupę mieszaną | Ми зустрі́немося на пло́щі. | Spotkamy się na placu. |
| B2Rodzaj męski na -а | odmieniają się jak rzeczowniki rodzaju żeńskiego: -и, -ою | Я розмовля́ю з Мико́лою. | Rozmawiam z Mykołą. |
| C1ж, ч, ш, щ na końcu | rodzaj żeński: -і, narzędnik z podwojoną spółgłoską | Пе́ред по́дорожжю ми відпочива́ємо. | Przed podróżą odpoczywamy. |
| C2Grupa miękka | і → о / е w rodzaju męskim | Я чека́ю го́стя. | Czekam na gościa. |
| Pułapka | po ж, ч, ш, щ: -ем, nigdy -ом | Я говори́в з викладаче́м. | Rozmawiałem z wykładowcą. |
Przymiotniki i przysłówki
Odmiana przymiotnika
| Przypadek | Rodzaj męski i nijaki | Rodzaj żeński | Liczba mnoga |
|---|---|---|---|
| Mianownik | нови́й / нове́ | нова́ | нові́ |
| Dopełniacz | ново́го | ново́ї | нови́х |
| Celownik | ново́му | нові́й | нови́м |
| Biernik | нови́й / ново́го / нове́ | нову́ | нові́ / нови́х |
| Narzędnik | нови́м | ново́ю | нови́ми |
| Miejscownik | на ново́му | на нові́й | на нови́х |
| B1Forma krótka | потрі́бен / здоро́в | — | — |
| B2Dzierżawczy | сестри́н / бра́тів | сестри́на / бра́това | сестри́ні / бра́тові |
| B2Miejscownik, -ім | на ти́сячному / на ти́сячнім | — | — |
| C1Miejscownik, -ім | на моє́му / на мої́м | — | — |
| C1Przymiotnik na -їй | довгоши́їй | довгоши́я | — |
| C2Po ж, ч, ш, щ | кра́щого | кра́щої | кра́щих |
Zaimki
Nikt, nic: ніхто, ніщо
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Podwójne zaprzeczenie | ні- + не + czasownik | Ніхто́ не зна́є. | Nikt nie wie. |
| Osoba | ніхто́ / ніко́го / ніко́му | Я ніко́го тут не зна́ю. | Nikogo tu nie znam. |
| Rzecz | ніщо́ / нічо́го / нічи́м | Вона́ нічо́го не зрозумі́ла. | Nic nie zrozumiała. |
| Miejsce, czas | ніде́ / ніку́ди / ніко́ли | Ми ніко́ли не були́ в Ри́мі. | Nigdy nie byliśmy w Rzymie. |
| Z przyimkiem | ні з ким: trzy osobne wyrazy | Він ні з ким не гово́рить. | On z nikim nie rozmawia. |
| C1Ніякий, нічий (żaden, niczyj) | нія́кий i нічи́й zmieniają się według rodzaju i przypadka | Ця ха́та нічия́. | Ta chata jest niczyja. |
| C1Ніскільки (wcale) | „wcale”: ніскі́льки przed не | Вона́ ніскі́льки не зміни́лася. | Wcale się nie zmieniła. |
| C1Formy równoległe | ніки́м / ні з ким | Вона́ ні з ким не посвари́лася. | Z nikim się nie pokłóciła. |
| C2Formy pełne | нічийо́го / нікотро́го / ніскілько́х | Нікотро́му з них я не ві́рю. | Żadnemu z nich nie wierzę. |
Liczebniki
Liczebniki z rzeczownikami
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Jeden | оди́н / одна́ / одне́ według rodzaju; rzeczownik w liczbie pojedynczej | У ме́не одна́ сестра́. | Mam jedną siostrę. |
| Dwa, trzy, cztery | mianownik liczby mnogiej | Два квитки́, будь ла́ска. | Dwa bilety, proszę. |
| Два i дві | дві z rzeczownikiem rodzaju żeńskiego | Ка́ва ко́штує дві гри́вні. | Kawa kosztuje dwie hrywny. |
| Pięć i więcej | dopełniacz liczby mnogiej | Квито́к ко́штує п’ятдеся́т гри́вень. | Bilet kosztuje pięćdziesiąt hrywien. |
| Liczebniki złożone | decyduje ostatni wyraz | У гру́пі два́дцять два студе́нти. | W grupie jest dwudziestu dwóch studentów. |
| Dużo i kilka | бага́то / кі́лька z dopełniaczem | Тре́ба ї́сти бага́то фру́ктів. | Trzeba jeść dużo owoców. |
| B1Przypadki | двох / двом / двома́ | Ми ї́хали з двома́ дру́зями. | Jechaliśmy z dwoma przyjaciółmi. |
| B1Osoby | biernik = dopełniacz: двох | Я ба́чу двох студе́нтів. | Widzę dwóch studentów. |
| B2Pięć i więcej: przypadki | rzeczy — п’яти́, osoby — п’ятьо́х; złożone — każdy wyraz | Ми поговори́ли з п’ятьма́ студе́нтами. | Rozmawialiśmy z pięcioma studentami. |
| C1Złożone z setkami | zmienia się też setka: три́ста → трьохсо́т | Дя́куємо трьомста́м вісімдесяти́ п’яти́ уча́сникам. | Dziękujemy trzystu osiemdziesięciu pięciu uczestnikom. |
| C2Wszystkie przypadki | двохсо́т, двомаста́ми, багатьма́, кількадесятьма́ | Він розмовля́в з кількадесятьма́ студе́нтами. | Rozmawiał z kilkudziesięcioma studentami. |
| Pułapka | nazwa waluty po п’ять też stoi w dopełniaczu liczby mnogiej: п’ять гри́вень | Хліб ко́штує п’ять гри́вень. | Chleb kosztuje pięć hrywien. |
Liczebniki porządkowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj | пе́рший / пе́рша / пе́рше | Це мій пе́рший уро́к. | To moja pierwsza lekcja. |
| Temat miękki | тре́тій / тре́тя / тре́тє | Тре́тя ву́лиця право́руч. | Trzecia ulica po prawej. |
| A2Dopełniacz | деся́того / деся́тої | Я народи́вся деся́того бе́резня. | Urodziłem się dziesiątego marca. |
| A2Miejscownik | на тре́тьому / на тре́тій | Я живу́ на тре́тьому по́версі. | Mieszkam na trzecim piętrze. |
| A2Od 11. | одина́дцятий / двадця́тий | Сього́дні двадця́те тра́вня. | Dziś jest dwudziesty maja. |
| B1Liczebniki porządkowe złożone | tylko ostatni wyraz jest porządkowy | Це сто тре́тя кімна́та. | To pokój numer sto trzy. |
| B1Skróty | po cyfrze — końcówka wyrazu: 1-й / 3-тя / 5-му | Він навча́ється в 5-му кла́сі. | Chodzi do piątej klasy. |
| B2Okrągłe i złożone | ти́сячний, мільйо́нний odmieniają się jak przymiotniki; w złożonych zmienia się ostatni wyraz | Він наш ти́сячний відві́дувач. | Jest naszym tysięcznym gościem. |
| C1Długie złożone i lata | zmienia się tylko ostatni wyraz: три́ста вісімдеся́т пе́ршого | Це ста́лося у дві ти́сячі два́дцять тре́тьому ро́ці. | Stało się to w 2023 roku. |
| C2Z rzeczownikiem | przypadek rzeczownika i przyimek: для тре́тьої гру́пи | Заня́ття для тре́тьої гру́пи почина́ється о дев’я́тій. | Zajęcia dla trzeciej grupy zaczynają się o dziewiątej. |
Przyimki
Przyimki złożone: незважаючи на, у зв’язку з
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| У зв’язку з | у зв’язку́ з z narzędnikiem: przyczyna | У зв’язку́ з хворо́бою Окса́на не прийшла́ на робо́ту. | W związku z chorobą Oksana nie przyszła do pracy. |
| Внаслідок, завдяки | внаслі́док z dopełniaczem; завдяки́ z celownikiem | Внаслі́док дощу́ доро́гу закри́ли. / Завдяки́ допомо́зі дру́зів ми зда́ли іспи́т. | Drogę zamknięto z powodu deszczu. / Dzięki pomocy przyjaciół zdaliśmy egzamin. |
| Зважаючи на, щодо | зважа́ючи на z biernikiem; щодо́ z dopełniaczem | Зважа́ючи на Ва́ші слова́, мо́жна зроби́ти ви́сновок. / Щодо́ ціни́ ми домо́вимося за́втра. | Biorąc pod uwagę Państwa słowa, można wyciągnąć wniosek. / Co do ceny, dogadamy się jutro. |
| C1Незважаючи на, попри | незважа́ючи на / по́при z biernikiem: ustępstwo (mimo) | Незважа́ючи на спе́ку, ми пішли́ на прогу́лянку. | Mimo upału poszliśmy na spacer. |
| C1Всупереч | всупере́ч z celownikiem: wbrew oczekiwaniom | Всупере́ч прогно́зам, ве́чір був те́плий. | Wbrew prognozom wieczór był ciepły. |
| C2Згідно з, відповідно до | згі́дно з z narzędnikiem; відпові́дно до z dopełniaczem | Згі́дно з нака́зом збо́ри відбуду́ться за́втра. / Відпові́дно до пра́вил парк зачиня́ється о дев’я́тій. | Zgodnie z zarządzeniem zebranie odbędzie się jutro. / Zgodnie z regulaminem park zamyka się o dziewiątej. |
| C2На підставі, з метою | на підста́ві i з ме́тою z dopełniaczem | На підста́ві докуме́нтів він студе́нт. / З ме́тою еконо́мії ми вимика́ємо сві́тло. | Z dokumentów wynika, że jest studentem. / Dla oszczędności wyłączamy światło. |
| C2Styl potoczny | згі́дно з → за, з ме́тою → для, у зв’язку́ з → че́рез | З ме́тою еконо́мії ми вимика́ємо сві́тло = Для еконо́мії ми вимика́ємо сві́тло | W celu oszczędności wyłączamy światło = Dla oszczędności wyłączamy światło |
| Pułapka | зважа́ючи на wymaga przyimka на | Зважа́ючи на ва́ші слова́, мо́жна зроби́ти ви́сновок. | Biorąc pod uwagę Państwa słowa, można wyciągnąć wniosek. |
| C2Pułapka | згі́дно з wymaga przyimka з | Згі́дно з нака́зом збо́ри відбуду́ться за́втра. | Zgodnie z zarządzeniem zebranie odbędzie się jutro. |
Budowa zdania
Pytania i przeczenie
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Intonacja | ten sam szyk, głos idzie w górę | Це наш авто́бус?↗ | To nasz autobus? |
| чи | чи na początku pytania ogólnego (tak/nie) | Чи студе́нт відповіда́є? | Czy student odpowiada? |
| Wyraz pytający | хто / що / де / куди́ / зві́дки na początku | Куди́ ви ї́дете? | Dokąd jedziecie? |
| A2Wyraz pytający | кому́ / з ким / про кого́: przyimek stoi przed wyrazem | З ким ти розмовля́єш? | Z kim rozmawiasz? |
| A2Wyraz pytający | яки́й / яка́ / яке́ / які́ według rodzaju i liczby | Яка́ сього́дні пого́да? | Jaka jest dzisiaj pogoda? |
| B2Zaproszenie | pytanie ogólne (tak/nie) z bezokolicznikiem | Хо́чете пої́хати з на́ми на мо́ре? | Chcecie pojechać z nami nad morze? |
| C1Propozycja | чи не, bezokolicznik, б i celownik | Чи не зустрі́тися б нам за́втра? | Może byśmy się spotkali jutro? |
| Przeczenie | не przed czasownikiem | Він не чека́є. | On nie czeka. |
| Odpowiedź | так / ні i czasownik | Ти зна́єш? — Так, зна́ю. | Wiesz? — Tak, wiem. |
| B1нема́є | нема́є / не було́ / не бу́де i dopełniacz | За́втра конце́рту не бу́де. | Jutro nie będzie koncertu. |
| B1Podwójne przeczenie | ніхто́ / нічо́го / ніко́ли z не | Ми ще нічо́го не приготува́ли. | Jeszcze niczego nie przygotowaliśmy. |
| C2Dopełniacz w przeczeniu | dopełniacz zamiast biernika, język oficjalny | Дире́ктор не схвали́в запропо́нованого пла́ну. | Dyrektor nie zatwierdził zaproponowanego planu. |
| Pułapka | „tak” to так | Так, я тут. | Tak, jestem tutaj. |
Spójniki
| Spójnik | Znaczenie | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| і / й | i | Полта́ва й Оде́са. | Połtawa i Odessa. |
| A2та | та w znaczeniu і | Купи́ хліб та молоко́. | Kup chleb i mleko. |
| але́ | ale | Я зателефонува́в, але́ ніхто́ не відпові́в. | Zadzwoniłem, ale nikt nie odpowiedział. |
| бо / тому́ що | ponieważ, bo | Ві́ктор не при́йде, бо він хво́рий. | Wiktor nie przyjdzie, bo jest chory. |
| B1а | natomiast: dwie osoby lub rzeczy zestawione ze sobą | Я п’ю ка́ву, а сестра́ п’є чай. | Ja piję kawę, a siostra pije herbatę. |
| B1або́ / або́ … або́ | albo, lub; albo… albo | Або́ ви завіта́єте до нас, або́ ми заї́демо до вас. | Albo wy do nas zajrzycie, albo my wpadniemy do was. |
| B1хоч / незважа́ючи на те що | chociaż, mimo że | Хоч було́ пі́зно, ми пішли́ в кіно́. | Chociaż było późno, poszliśmy do kina. |
| B1Wtrącenia | мабу́ть / можли́во / здає́ться (prawdopodobnie, być może, wydaje się): oddzielamy przecinkami | Він, мабу́ть, запізни́ться. | Pewnie się spóźni. |
| B2Wyraz uogólniający | myślnik lub dwukropek przed wyliczeniem, myślnik po nim | Усе́ в кімна́ті — стіл, крі́сло, ша́фа — було́ нове́. | Wszystko w pokoju — stół, fotel, szafa — było nowe. |
| C1Związki między częściami zdania | łączny, przeciwstawny, rozłączny, dołączający | Дощ переста́в, і ви́йшло со́нце. | Deszcz przestał padać i wyszło słońce. |
| C2проте́ / зате́ / одна́к | przeciwstawienie, obok але́ i а | Кварти́ра невели́ка, зате́ в ній сві́тло. | Mieszkanie jest małe, za to jasne. |
| Pułapka | „ale” to але́ | Я хоті́в прийти́, але́ не зміг. | Chciałem przyjść, ale nie mogłem. |
Zdania z що i щоб
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| що | co ktoś wie, myśli lub mówi | Я зна́ю, що ми зроби́ли це пра́вильно. | Wiem, że zrobiliśmy to dobrze. |
| де / куди́ / зві́дки | pytanie zależne | Ви не зна́єте, де мій словни́к? | Czy wie pan, gdzie jest mój słownik? |
| щоб | щоб z bezokolicznikiem: cel, ten sam podmiot | Я вчу мо́ву, щоб працюва́ти в Украї́ні. | Uczę się języka, żeby pracować na Ukrainie. |
| B1щоб | щоб z czasem przeszłym: inny podmiot | Я хо́чу, щоб ти прийшо́в. | Chcę, żebyś przyszedł. |
| B2щоб не | cel przeczący: bezokolicznik lub czas przeszły | Я йду ти́хо, щоб не розбуди́ти сусі́дів. | Idę cicho, żeby nie obudzić sąsiadów. |
| B1що ≠ щоб | що: fakt; щоб: prośba lub polecenie | Він сказа́в, що я працю́ю. ≠ Він сказа́в, щоб я працюва́в. | Powiedział, że pracuję. ≠ Powiedział, żebym pracował. |
| B1чому́ / скі́льки / наві́що | pytanie zależne | Скажи́, скі́льки ко́штує квито́к. | Powiedz, ile kosztuje bilet. |
| C1як | po czasownikach postrzegania: sama czynność | Ми слу́хали, як ді́ти співа́ють у саду́. | Słuchaliśmy, jak dzieci śpiewają w ogrodzie. |
| C2щоб | cel przed zdaniem bezosobowym: тре́ба / потрі́бно / слід | Щоб до́бре вимовля́ти слова́, тре́ба бага́то говори́ти. | Żeby dobrze wymawiać słowa, trzeba dużo mówić. |
| Pułapka | przecinek przed що i щоб | Я ду́маю, що він уже́ вдо́ма. | Myślę, że on już jest w domu. |
| B1Pułapka | po щоб z innym podmiotem — czas przeszły | Ма́ма хо́че, щоб ми подзвони́ли. | Mama chce, żebyśmy zadzwonili. |
Zdania względne z який
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj i liczba | takie jak rzeczownik, który opisuje | Це студе́нтка, яка́ вивча́є украї́нську. | To jest studentka, która uczy się ukraińskiego. |
| Podmiot | mianownik | Це студе́нт, яки́й живе́ по́руч. | To jest student, który mieszka obok. |
| Dopełnienie | biernik | Кни́жка, яку́ я чита́ю, ціка́ва. | Książka, którą czytam, jest ciekawa. |
| Przyimek | przyimek stoi przed яки́й | Це друг, з яки́м я працю́ю. | To jest przyjaciel, z którym pracuję. |
| Przecinki | dwa przecinki, gdy zdanie stoi w środku wypowiedzenia; jeden, gdy na końcu | Мі́сто, в яко́му я живу́, ду́же га́рне. | Miasto, w którym mieszkam, jest bardzo ładne. |
| B2що | mianownik lub biernik; forma się nie zmienia | Ті лю́ди, що стоя́ть бі́ля вхо́ду, чека́ють на екску́рсію. | Ludzie, którzy stoją przy wejściu, czekają na wycieczkę. |
| B2котри́й | jak який, we wszystkich przypadkach; rodzaj wskazuje właściwy rzeczownik | У ли́сті від подру́ги, котра́ живе́ в Німе́ччині, були́ фотогра́фії. | W liście od przyjaciółki, która mieszka w Niemczech, były zdjęcia. |
| C2Czyj? | dopełniacz słowa який: właściciel w zdaniu podrzędnym | Бі́ля шко́ли росте́ дуб, вік яко́го по́над три́ста ро́ків. | Obok szkoły rośnie dąb, który ma ponad trzysta lat. |
| C2що | po rzeczowniku w liczbie mnogiej forma jest ta sama; orzeczenie stoi w liczbie mnogiej | Украї́нською розмовля́ють мільйо́ни люде́й, що прожива́ють у рі́зних краї́нах. | Po ukraińsku mówią miliony ludzi, którzy mieszkają w różnych krajach. |
| Pułapka | яки́й nigdy się nie pomija | Фільм, яки́й ми диви́лися, був сумни́й. | Film, który oglądaliśmy, był smutny. |
Wyrażenia imiesłowowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| -ний / -тий | imiesłów przymiotnikowy: jaki? odmienia się jak przymiotnik | Лист, напи́саний олівце́м, лежи́ть на столі́. | List, napisany ołówkiem, leży na stole. |
| -ючи / -учи | imiesłów przysłówkowy: czynność jednoczesna | Чита́ючи текст, вона́ випи́сувала нові́ слова́. | Czytając tekst, wypisywała nowe słowa. |
| -вши / -ши | imiesłów przysłówkowy: czynność wcześniejsza | Прочита́вши лист, ма́ма всміхну́лася. | Przeczytawszy list, mama się uśmiechnęła. |
| Znaczenie | wyrażenie = zdanie podrzędne z яки́й / коли́ | лист, напи́саний олівце́м = лист, яки́й написа́ли олівце́м | list napisany ołówkiem = list, który został napisany ołówkiem |
| B2-аний / -ений / -ований | imiesłów przymiotnikowy od czasowników przechodnich dokonanych | зроби́ти → зро́блений / побудува́ти → побудо́ваний | zrobić → zrobiony / zbudować → zbudowany |
| B2-ючись / -вшись | czasowniki zwrotne: cząstka -ся zmienia się w -сь | усміха́тися → усміха́ючись / усміхну́тися → усміхну́вшись | uśmiechać się → uśmiechając się / uśmiechnąć się → uśmiechnąwszy się |
| B2Wykonawca | wykonawca czynności stoi w narzędniku | Буди́нок, побудо́ваний на́шим дідо́м, стої́ть бі́ля рі́чки. | Dom zbudowany przez naszego dziadka stoi nad rzeką. |
| C1Miejsce | wyrażenie z imiesłowem przysłówkowym w środku i na końcu zdania | Хло́пець, підійшо́вши до вікна́, відчини́в його́. | Chłopiec, podszedłszy do okna, otworzył je. |
| C1Określenia | grupa określeń po rzeczowniku: przecinki | Ми до́вго диви́лися на мо́ре, спокі́йне, си́нє, безме́жне. | Długo patrzyliśmy na morze, spokojne, niebieskie, bezkresne. |
| C2Czas, sposób, przyczyna | znaczenie wyrażenia wynika z treści zdania | Збенте́жений слова́ми сестри́, Оле́г до́вго мовча́в. | Zmieszany słowami siostry, Oleh długo milczał. |
| Pułapka | czynność imiesłowu przysłówkowego wykonuje podmiot | Поверну́вшись додо́му, ми повече́ряли. | Wróciwszy do domu, zjedliśmy kolację. |
| Pułapka | o osobie, która coś robi, zdanie podrzędne z яки́й | Я ба́чу студе́нта, яки́й чита́є кни́жку. | Widzę studenta, który czyta książkę. |
Zdania jednoczłonowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Określonoosobowe | orzeczenie w 1. lub 2. osobie; wykonawca czynności jest znany | Чита́єш цю кни́жку? | Czytasz tę książkę? |
| Nieokreślonoosobowe | 3. osoba liczby mnogiej lub czas przeszły w liczbie mnogiej; wykonawca nie jest nazwany | По ра́діо повідо́мили про погі́ршення пого́ди. | W radiu zapowiedziano pogorszenie pogody. |
| Bezosobowe | orzeczenie bez podmiotu: forma na -но, -то lub przysłówek + було́ | Там усе́ пра́вильно запи́сано. | Wszystko jest tam poprawnie zapisane. |
| Nominatywne | tylko rzeczownik w mianowniku; nie ma orzeczenia | Ве́чір. Прохоло́да. Спо́кій. | Wieczór. Chłód. Spokój. |
| C1Określonoosobowe | 1. osoba liczby mnogiej i tryb rozkazujący | У субо́ту пої́демо за мі́сто. | W sobotę pojedziemy za miasto. |
| C1Nieokreślonoosobowe | celownik: kogo dotyczy czynność; twierdzenia ogólne | Нам подали́ ча́ю. | Podali nam herbatę. |
| C1Bezosobowe | bezokolicznik; czasowniki pogody i stanu | Надво́рі вже світа́є. | Na dworze już świta. |
| C1Nominatywne | rzeczownik z określeniem lub szereg rzeczowników | Ти́хий ве́чір. Лю́ди, вогні́, му́зика. | Cichy wieczór. Ludzie, światła, muzyka. |
| C2Określonoosobowe | uogólnienie: działa każdy | Лю́бимо люде́й щи́рих. | Kochamy ludzi szczerych. |
| C2Nieokreślonoosobowe | uwaga na wyniku: znaczenie bliskie stronie biernej | Две́рі вже пофарбува́ли. | Drzwi już pomalowano. |
| C2Bezosobowe | kto odczuwa — w celowniku; czasownik zwrotny | Нам ста́ло стра́шно у те́мряві. | Zrobiło nam się strasznie w ciemności. |
| Pułapka | w czasie przeszłym orzeczenie bezosobowe to було́ | У за́лі було́ ти́хо. | W sali było cicho. |
Wtrącenia: wyrazy i wyrażenia
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Porządek myśli | по-пе́рше / по-дру́ге / по-тре́тє / о́тже | По-пе́рше, ми ма́ємо ма́ло ча́су. | Po pierwsze, mamy mało czasu. |
| Prawdopodobieństwo | мо́же = можли́во | Мо́же, за́втра пої́демо до мо́ря? | Może jutro pojedziemy nad morze? |
| Przecinki | na początku: przecinek po wyrazie; w środku: przecinki po obu stronach | Він, о́тже, не при́йде. | On, więc, nie przyjdzie. |
| C1Kontakt ze słuchaczem | зна́єш / розумі́єш / ба́чиш / ба́чите | За́втра в ме́не, зна́єш, важли́ві спра́ви. | Jutro mam, wiesz, ważne sprawy. |
| C1Źródło i opinia | на мою́ ду́мку / за його́ слова́ми | На мою́ ду́мку, це га́рне рі́шення. | Moim zdaniem to dobra decyzja. |
| C1Postawa | на жаль / на ща́стя | На ща́стя, ніхто́ не постражда́в. | Na szczęście nikt nie został ranny. |
| C2Przykład | напри́клад / зокрема́ | Ні́жність, напри́клад, не мо́жна описа́ти математи́чно. | Czułości, na przykład, nie da się opisać matematycznie. |
| C2Doprecyzowanie | то́бто / іна́кше ка́жучи | Ра́но вра́нці, то́бто, о п’я́тій, ми ви́їхали. | Wyjechaliśmy wcześnie rano, to znaczy o piątej. |
| C2Podsumowanie | таки́м чи́ном / сло́вом | Таки́м чи́ном, ми ма́ємо два варіа́нти. | A zatem mamy dwie możliwości. |
| C2Koniec zdania | przecinek stoi przed wtrąceniem | Він не прийшо́в, на жаль. | Nie przyszedł, niestety. |
| Pułapka | мо́же z bezokolicznikiem to czasownik: bez przecinka | Він мо́же прийти́. | On może przyjść. |
Zdania okolicznikowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Miejsce: де, куди́, зві́дки | там, туди́, зві́дти w zdaniu głównym; де, куди́, зві́дки w zdaniu podrzędnym | Бібліоте́ка стої́ть там, де закі́нчується парк. | Biblioteka stoi tam, gdzie kończy się park. |
| Porównanie | як / на́че / мов / ні́би: podobieństwo do obrazu | Рі́чка лежа́ла нерухо́мо, на́че хтось розли́в срібло́. | Rzeka leżała nieruchomo, jakby ktoś rozlał srebro. |
| Stopień | таки́й … що przy rzeczowniku, так … що przy czasowniku | Вона́ ма́є таки́й го́лос, що всі замовка́ють. | Ma taki głos, że wszyscy milkną. |
| Skutek | так що: skutek wszystkiego, o czym mówi zdanie główne | Дощ ішо́в усю́ ніч, так що вра́нці рі́чка ви́йшла з берегі́в. | Padało całą noc, tak że rano rzeka wystąpiła z brzegów. |
| Ustępstwo | скі́льки … не: czynność się powtarza, a skutek jest ten sam | Скі́льки ми не проси́ли, він не відчини́в две́рі. | Ile byśmy nie prosili, nie otworzył drzwi. |
| Czas: тоді́, коли́ | тоді́ wyróżnia moment, a коли́ go precyzuje | Вона́ усміха́ється тоді́, коли́ ду́має, що ніхто́ не ба́чить. | Uśmiecha się właśnie wtedy, gdy myśli, że nikt nie widzi. |
| C2Taki sam sposób | так, як: sposób jest taki sam jak we wzorze | Ми святку́ємо так, як святкува́ли на́ші діди́. | Świętujemy tak, jak świętowali nasi dziadowie. |
| C2Przyczyna | тому́ що — przyczyna neutralna, оскі́льки — znana podstawa, адже́ — oczywista | Оскі́льки за́л зама́лий, ми перено́симо за́хід до університе́ту. | Ponieważ sala jest za mała, przenosimy wydarzenie na uniwersytet. |
| C2Ustępstwo | хоч: w zdaniu głównym jest czynność przeciwna, często z проте́ | Надво́рі ще лежа́в сніг, хоч за календаре́м уже́ була́ весна́. | Na dworze leżał jeszcze śnieg, chociaż według kalendarza była już wiosna. |
| C2Przecinek | przecinek przed spójnikiem; dwa przecinki wokół wtrąconego zdania | Ми живемо́ там, де ті́хо. / За́хід, оскі́льки за́л зама́лий, перенесли́. | Mieszkamy tam, gdzie jest cicho. / Wydarzenie, ponieważ sala jest za mała, przeniesiono. |
| Pułapka | wyraz łączący powtarza kierunek wyrazu wskazującego | Ми пої́демо туди́, куди́ веде́ ця доро́га. | Pojedziemy tam, dokąd prowadzi ta droga. |
| C2Pułapka | так як w znaczeniu „ponieważ” to rusycyzm | Ми сиді́ли вдо́ма, тому́ що ішо́в дощ. | Siedzieliśmy w domu, ponieważ padał deszcz. |
Zdania złożone bezspójnikowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Struktura otwarta | równorzędne części: szereg zdarzeń lub stanów; można dodać jeszcze jedną | Зашумі́в ліс, заспіва́ли пти́ці, задзвені́ли струмки́. | Zaszumiał las, zaśpiewały ptaki, zadźwięczały strumienie. |
| Struktura zamknięta | dwie części zależą od siebie: warunek, przeciwstawienie, czas | Він мовча́в — вона́ говори́ла за двох. | On milczał, a ona mówiła za dwoje. |
| Przecinek, średnik | kolejność lub równoczesność; średnik, gdy części mają już przecinki | Со́нце сі́ло, не́бо поги́сло; у селі́ засвіти́лися ві́кна. | Słońce zaszło, niebo zgasło; we wsi zapaliły się okna. |
| Myślnik | skutek, warunek, przeciwstawienie, czas | Пові́яв ві́тер — посипа́лося ли́стя. | Powiał wiatr i posypały się liście. |
| Dwukropek | druga część wyjaśnia pierwszą albo podaje przyczynę | Усе́ було́ я́сно: вони́ програ́ли. | Wszystko było jasne: przegrali. |
| C2Krótkie części | по́тім i тоді́ pokazują kolejność, a znakiem pozostaje przecinek | Споча́тку впа́ли сніги́, по́тім вда́рили моро́зи. | Najpierw spadły śniegi, potem uderzyły mrozy. |
| C2Pominięty czasownik | w drugiej części na jego miejscu stawiamy myślnik | У лі́сі гриби́, на лу́зі — кві́ти. | W lesie rosną grzyby, na łące kwiaty. |
| C2Wybór znaku | і (i): przecinek; то (to), але́ (ale): myślnik; тому́ що (ponieważ): dwukropek | Ля́жеш пі́зно — вра́нці не вста́неш. | Jeśli położysz się późno, rano nie wstaniesz. |
| Pułapka | przyczynę wprowadza dwukropek, a nie przecinek | Ми не пішли́ гуля́ти: надво́рі було́ сли́зько. | Nie poszliśmy na spacer: na dworze było ślisko. |
| C2Pułapka | gdy druga część nie ma czasownika, nie zapominamy o myślniku | У лі́сі гриби́, на лу́зі — кві́ти. | W lesie rosną grzyby, na łące kwiaty. |
Słowotwórstwo
Słowotwórstwo
| Przyrostek | Znaczenie | Przykład |
|---|---|---|
| -ач / -ак | osoba, która coś robi | виклада́ти → виклада́ч |
| -ець | skąd ktoś pochodzi albo kto coś robi | Украї́на → украї́нець |
| -ка | kobieta | виклада́ч → виклада́чка / украї́нець → украї́нка |
| -ння / -ення | czynność; rodzaj nijaki | чита́ти → чита́ння |
| -льня | miejsce, w którym coś się robi | спа́ти → спа́льня |
| -ість | cecha jako rzeczownik; rodzaj żeński | ра́дий → ра́дість |
| -н- | przymiotnik od słowa oznaczającego czas, z końcówką -ій | ве́чір → вечі́рній |
| -ськ- | przymiotnik od nazwy miejsca | Львів → льві́вський |
| -о / по-…-ськи | przysłówek od przymiotnika | швидки́й → шви́дко / украї́нський → по-украї́нськи |
| -ик / -к- / -чк- | coś małego lub miłego | стіл → сто́лик / сестра́ → сестри́чка |
| B2-авець / -івник | osoba, która coś robi, ze względu na zajęcie | вико́нувати → викона́вець |
| B2-арня | miejsce, w którym pracuje taka osoba | лі́кар → ліка́рня |
| B2-еньк- / -ус- | pieszczotliwie | ріка́ → рі́ченька / ба́ба → бабу́ся |
| C1-ар / -яр | osoba, która pracuje z przedmiotem lub miejscem | бібліоте́ка → бібліоте́кар |
| C1-ок- | wynik czynności | дода́ти → дода́ток / внести́ → вне́сок |
| C1-ище | coś bardzo dużego | ві́тер → вітри́ще |
| C2-чк- / -ок | zdrobnienie ze zmianą spółgłoski | я́блуко → я́блучко / сніг → сніжо́к |
| C2-енн- | bardzo silna cecha | страшни́й → страше́нний |
| Pułapka | нн, gdy temat kończy się na н | о́сінь → осі́нній |
| Pułapka | с tematu i с przyrostka dają jedno с | Оде́са → оде́ський |
Wyrazy złożone i skróty
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Łącznik | człony są równorzędne; między nie można wstawić і | науко́во-пізнава́льний | popularnonaukowy |
| Łącznie | pierwszy człon określa drugi; liczebnik jako pierwszy człon | різномані́тний / двоя́русний | różnorodny / dwupiętrowy |
| Skrót | kropka po р. i вул.; bez kropki po км | 2024 р. / 5 км | rok 2024 / 5 kilometrów |
| Skrótowiec złożony | części wyrazów; apostrof przed ю / я / є / ї | Мін’ю́ст | Ministerstwo Sprawiedliwości |
| C1Rzeczownik złożony | z samogłoską łączącą — łącznie; bez niej — z łącznikiem | лісосте́п / хліб-сі́ль | lasostep / chleb i sól |
| C1Odmiana | równorzędne człony zmieniają się oba; po przedrostku — tylko ostatni | хліб-сі́ль → хлі́ба-со́лі / А́встро-Уго́рщина → А́встро-Уго́рщини | chleb i sól / Austro-Węgry |
| C1Skrótowiec | rodzaju męskiego na spółgłoskę — odmienia się, na samogłoskę — nie | на ЛА́Зі / з О́БСЄ | w autobusie ЛАЗ / z О́БСЄ (Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie) |
| C2Rodzaj wyrazu złożonego | rodzaj określa końcówka | велодорі́жка / водолікува́ння | ścieżka rowerowa / hydroterapia |
| C2Skrótowiec złożony | odmienia się przez wszystkie przypadki | у Кабмі́ні | w Gabinecie Ministrów |
| Pułapka | forma дво- w wyrazie złożonym | двоя́русний | dwupiętrowy |
| Pułapka | jednostki miary piszemy bez kropki | 9 год / 20 хв | 9 godzin / 20 minut |
Stylistyka
Środki składniowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Zwrot do adresata | w dowolnym miejscu zdania, między przecinkami | Прочита́йте, Ві́кторе, цю кни́жку. | Proszę, Viktorze, przeczytać tę książkę. |
| Elipsa | w odpowiedzi zostaje tylko to, co nowe | Щасли́вої доро́ги! — Дя́кую, і вам. | Szczęśliwej drogi! — Dziękuję, wzajemnie. |
| Powtórzenie | podwojony zaimek pytajny dopytuje | Окса́на ви́грала олімпіа́ду! — Хто-хто? | Oksana wygrała olimpiadę! — Kto, kto? |
| Stopień wyższy | ніж, за lub від | Окса́на моло́дша, ніж я. / Окса́на моло́дша за мене́. / Окса́на моло́дша від мене́. | Oksana jest młodsza niż ja. / Oksana jest młodsza ode mnie. / Oksana jest młodsza ode mnie. |
| Porównanie obrazowe | як lub мов i obraz | Вода́ чи́ста, як сльоза́. | Woda jest czysta jak łza. |
| Dopowiedzenie | apozycja stoi w tym samym przypadku | Мій брат, лі́кар, живе́ в Оде́сі. | Mój brat, lekarz, mieszka w Odessie. |
| C1Pytanie retoryczne | odpowiedź jest oczywista i nikt jej nie oczekuje | Хто ж не лю́бить рі́дне мі́сто? | Któż nie kocha rodzinnego miasta? |
| C1Tekst | pytanie otwiera, powtórzenie podkreśla | Що ми зна́ємо про рі́дне мі́сто? | Co wiemy o naszym rodzinnym mieście? |
| C2Zwrot do adresata | przymiotnik stoi w mianowniku, rzeczownik w wołaczu | Шано́вний па́не го́лово! | Szanowny Panie Przewodniczący! |
| C2Pytanie potwierdzające | чи не так po twierdzeniu | Ми всі хо́чемо ми́ру, чи не так?.. | Wszyscy pragniemy pokoju, prawda?.. |
| Pułapka | від wymaga dopełniacza | Окса́на моло́дша від мене́. | Oksana jest młodsza ode mnie. |
| C2Pułapka | w miejscu pominiętego czasownika stawia się myślnik | Я люблю́ я́блука, а Макси́м — гру́ші. | Ja lubię jabłka, a Maksym — gruszki. |
Style języka
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Potoczny | zdrobnienia, elipsa | Дай, бабу́сю, води́чки! | Babciu, daj mi troszkę wody! |
| Urzędowy | formuły, rzeczowniki, bezokolicznik w funkcji rozkazu | Пода́ти докуме́нти до пе́ршого ве́ресня. | Złożyć dokumenty do 1 września. |
| Naukowy | terminy i imiesłowy bierne | Отри́маний розчи́н нагрі́ли до со́рока гра́дусів. | Otrzymany roztwór ogrzano do czterdziestu stopni. |
| Publicystyczny | pytania retoryczne, epitety oceniające | Чому́ мі́сто так до́вго мовчи́ть про цю пробле́му? | Dlaczego miasto tak długo milczy o tym problemie? |
| Artystyczny | tropy i inwersja | Реве́ та стогне́ Дніпр широ́кий. | Huczy i jęczy szeroki Dniepr. |
| Religijny | wołacz i dawne formy | Благослови́, Го́споди, на́шу зе́млю. | Błogosław, Panie, naszą ziemię. |
| Epistolarny | Ви wielką literą, formuły powitania i pożegnania | Сподіва́юся на Ва́шу ві́дповідь. | Z nadzieją czekam na odpowiedź. |
| Plan tekstu | wstęp, rozwinięcie, zakończenie | Чи гото́ве мі́сто до зими́? | Czy miasto jest gotowe na zimę? |
| C2Słownictwo nacechowane | wyrazy neutralne, przestarzałe, gwarowe i fachowe | говори́ти ≠ просторі́кувати | mówić ≠ perorować |
| C2Zmiana stylu | strona bierna zmienia się w czynną, formuły znikają | Ми нагрі́ли розчи́н до со́рока гра́дусів. | Ogrzaliśmy roztwór do czterdziestu stopni. |
| C2Referat | stałe zwroty o treści i poglądzie autora | У статті́ йде́ться про вплив му́зики на на́стрій. | Artykuł dotyczy wpływu muzyki na nastrój. |
| C2Pułapka | згі́дно з łączy się z narzędnikiem | Згі́дно з нака́зом відпу́стка почина́ється в ли́пні. | Zgodnie z zarządzeniem urlop zaczyna się w lipcu. |