Ściąga: Budowa zdania
Budowa zdania
Szyk wyrazów
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Zdanie | podmiot + orzeczenie + dopełnienie | Студе́нт пи́ше лист. | Student pisze list. |
| Przymiotnik | przed rzeczownikiem | Це нови́й буди́нок. | To nowy budynek. |
| Czas, miejsce | często na początku zdania | Уве́чері ми гуля́ємо в па́рку. | Wieczorem spacerujemy po parku. |
| Przeczenie | не przed czasownikiem | Я не розумі́ю. | Nie rozumiem. |
| A2Przysłówek | до́бре / ду́же / шви́дко przed czasownikiem | Він до́бре гово́рить украї́нською. | On dobrze mówi po ukraińsku. |
| A2Zaimek | zaimek w roli dopełnienia zwykle stoi przed czasownikiem | Я тебе́ ба́чу. | Widzę cię. |
| A2Nowa informacja | na końcu zdania | Цю кни́жку написа́ла Лі́на Косте́нко. | Tę książkę napisała Lina Kostenko. |
| Pułapka | przymiotnik stoi przed rzeczownikiem; po nim tylko jako środek stylistyczny | Я ма́ю черво́ну су́мку. | Mam czerwoną torbę. |
Pytania i przeczenie
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Intonacja | ten sam szyk, głos idzie w górę | Це наш авто́бус?↗ | To nasz autobus? |
| чи | чи na początku pytania ogólnego (tak/nie) | Чи студе́нт відповіда́є? | Czy student odpowiada? |
| Wyraz pytający | хто / що / де / куди́ / зві́дки na początku | Куди́ ви ї́дете? | Dokąd jedziecie? |
| A2Wyraz pytający | кому́ / з ким / про кого́: przyimek stoi przed wyrazem | З ким ти розмовля́єш? | Z kim rozmawiasz? |
| A2Wyraz pytający | яки́й / яка́ / яке́ / які́ według rodzaju i liczby | Яка́ сього́дні пого́да? | Jaka jest dzisiaj pogoda? |
| Przeczenie | не przed czasownikiem | Він не чека́є. | On nie czeka. |
| Odpowiedź | так / ні i czasownik | Ти зна́єш? — Так, зна́ю. | Wiesz? — Tak, wiem. |
| B1нема́є | нема́є / не було́ / не бу́де i dopełniacz | За́втра конце́рту не бу́де. | Jutro nie będzie koncertu. |
| B1Podwójne przeczenie | ніхто́ / нічо́го / ніко́ли z не | Ми ще нічо́го не приготува́ли. | Jeszcze niczego nie przygotowaliśmy. |
| Pułapka | „tak” to так | Так, я тут. | Tak, jestem tutaj. |
Mieć: у мене є
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Osoba | у мене́ / у тебе́ / у ньо́го / у не́ї / у нас / у вас / у них | У ньо́го є маши́на. | On ma samochód. |
| Pytanie | odpowiedź: Так, є | У вас є ру́чка? — Так, є. | Czy ma pan długopis? — Tak, mam. |
| ма́ти | ма́ти z biernikiem: to samo znaczenie | Я ма́ю сестру́. | Mam siostrę. |
| A2Odpowiedź „nie” | Ні, нема́є: gotowa krótka odpowiedź | У тебе́ є оліве́ць? — Ні, нема́є. | Masz ołówek? — Nie, nie mam. |
| B1Przeczenie | нема́є z dopełniaczem | У нас нема́є ча́су. | Nie mamy czasu. |
| B1Czas przeszły | був / була́ / було́ / були́ zgadzają się z tym, co się ma | У нас була́ кі́шка. | Mieliśmy kotkę. |
| B1Czas przyszły | бу́де / бу́дуть (będzie) | У мене́ бу́де ві́льний час. | Będę mieć wolny czas. |
| B1Przeczenie | не було́ / не бу́де z dopełniaczem | У мене́ не було́ ча́су. | Nie miałem czasu. |
| B1Pułapka | po нема́є — dopełniacz | У мене́ нема́є бра́та. | Nie mam brata. |
Spójniki
| Spójnik | Znaczenie | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| і / й | i | Полта́ва й Оде́са. | Połtawa i Odessa. |
| A2та | та w znaczeniu і | Купи́ хліб та молоко́. | Kup chleb i mleko. |
| але́ | ale | Я зателефонува́в, але́ ніхто́ не відпові́в. | Zadzwoniłem, ale nikt nie odpowiedział. |
| бо / тому́ що | ponieważ, bo | Ві́ктор не при́йде, бо він хво́рий. | Wiktor nie przyjdzie, bo jest chory. |
| B1а | natomiast: dwie osoby lub rzeczy zestawione ze sobą | Я п’ю ка́ву, а сестра́ п’є чай. | Ja piję kawę, a siostra pije herbatę. |
| B1або́ / або́ … або́ | albo, lub; albo… albo | Або́ ви завіта́єте до нас, або́ ми заї́демо до вас. | Albo wy do nas zajrzycie, albo my wpadniemy do was. |
| B1хоч / незважа́ючи на те що | chociaż, mimo że | Хоч було́ пі́зно, ми пішли́ в кіно́. | Chociaż było późno, poszliśmy do kina. |
| B1Wtrącenia | мабу́ть / можли́во / здає́ться (prawdopodobnie, być może, wydaje się): oddzielamy przecinkami | Він, мабу́ть, запізни́ться. | Pewnie się spóźni. |
| Pułapka | „ale” to але́ | Я хоті́в прийти́, але́ не зміг. | Chciałem przyjść, ale nie mogłem. |
Zdania z що i щоб
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| що | co ktoś wie, myśli lub mówi | Я зна́ю, що ми зроби́ли це пра́вильно. | Wiem, że zrobiliśmy to dobrze. |
| де / куди́ / зві́дки | pytanie zależne | Ви не зна́єте, де мій словни́к? | Czy wie pan, gdzie jest mój słownik? |
| щоб | щоб z bezokolicznikiem: cel, ten sam podmiot | Я вчу мо́ву, щоб працюва́ти в Украї́ні. | Uczę się języka, żeby pracować na Ukrainie. |
| B1щоб | щоб z czasem przeszłym: inny podmiot | Я хо́чу, щоб ти прийшо́в. | Chcę, żebyś przyszedł. |
| B1що ≠ щоб | що: fakt; щоб: prośba lub polecenie | Він сказа́в, що я працю́ю. ≠ Він сказа́в, щоб я працюва́в. | Powiedział, że pracuję. ≠ Powiedział, żebym pracował. |
| B1чому́ / скі́льки / наві́що | pytanie zależne | Скажи́, скі́льки ко́штує квито́к. | Powiedz, ile kosztuje bilet. |
| Pułapka | przecinek przed що i щоб | Я ду́маю, що він уже́ вдо́ма. | Myślę, że on już jest w domu. |
| B1Pułapka | po щоб z innym podmiotem — czas przeszły | Ма́ма хо́че, щоб ми подзвони́ли. | Mama chce, żebyśmy zadzwonili. |
Zdania względne z який
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Rodzaj i liczba | takie jak rzeczownik, który opisuje | Це студе́нтка, яка́ вивча́є украї́нську. | To jest studentka, która uczy się ukraińskiego. |
| Podmiot | mianownik | Це студе́нт, яки́й живе́ по́руч. | To jest student, który mieszka obok. |
| Dopełnienie | biernik | Кни́жка, яку́ я чита́ю, ціка́ва. | Książka, którą czytam, jest ciekawa. |
| Przyimek | przyimek stoi przed яки́й | Це друг, з яки́м я працю́ю. | To jest przyjaciel, z którym pracuję. |
| Przecinki | dwa przecinki, gdy zdanie stoi w środku wypowiedzenia; jeden, gdy na końcu | Мі́сто, в яко́му я живу́, ду́же га́рне. | Miasto, w którym mieszkam, jest bardzo ładne. |
| Pułapka | яки́й nigdy się nie pomija | Фільм, яки́й ми диви́лися, був сумни́й. | Film, który oglądaliśmy, był smutny. |
Kiedy i jeśli: коли, якщо, якби
| Spójnik | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| коли́ | czynności równoczesne: aspekt niedokonany | Коли́ ми йшли до університе́ту, пішо́в дощ. | Gdy szliśmy na uniwersytet, zaczął padać deszcz. |
| коли́ | jedna czynność po drugiej: aspekt dokonany | Коли́ ми прийшли́, уро́к уже́ поча́вся. | Gdy przyszliśmy, lekcja już się zaczęła. |
| коли́ | o przyszłości: czas przyszły | Коли́ ти при́йдеш, ми пообі́даємо. | Gdy przyjdziesz, zjemy obiad. |
| якщо́ | warunek realny; zdanie główne często zaczyna się od то | Якщо́ ви ви́вчите слова́, то ле́гко зрозумі́єте текст. | Jeśli nauczycie się słów, łatwo zrozumiecie tekst. |
| якщо́ | prawda ogólna: czas teraźniejszy | Якщо́ йде дощ, ми сидимо́ вдо́ма. | Jeśli pada deszcz, siedzimy w domu. |
| якби́ | warunek nierealny: czas przeszły i би | Якби́ я мав час, я пої́хав би до Льво́ва. | Gdybym miał czas, pojechałbym do Lwowa. |
| Pułapka | po якщо́ o przyszłości — czas przyszły | Якщо́ за́втра пі́де дощ, ми зали́шимося вдо́ма. | Jeśli jutro będzie padać, zostaniemy w domu. |
| Pułapka | би także w zdaniu głównym | Якби́ я знав, я прийшо́в би. | Gdybym wiedział, przyszedłbym. |
Mowa niezależna i zależna
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| Mowa niezależna | dwukropek i cudzysłów «» | Ма́ма запита́ла: «Ти вдо́ма?» | Mama zapytała: „Jesteś w domu?” |
| Stwierdzenie | що (że) | Він сказа́в, що працю́є в ба́нку. | Powiedział, że pracuje w banku. |
| Pytanie typu tak/nie | чи (czy) | Ма́ма запита́ла І́горя, чи він задово́лений. | Mama zapytała Ihora, czy jest zadowolony. |
| Pytanie z zaimkiem pytajnym | ten sam zaimek pytajny | Він запита́в, де я живу́. | Zapytał, gdzie mieszkam. |
| Prośba | щоб z czasem przeszłym | Він попроси́в, щоб я прийшо́в за́втра. | Poprosił, żebym przyszedł jutro. |
| Osoba | zaimek i czasownik zmieniają osobę | Андрі́й: «Я люблю́ ка́ву». ≠ Андрі́й сказа́в, що він лю́бить ка́ву. | Andrii: „Lubię kawę.” ≠ Andrii powiedział, że lubi kawę. |
| Pułapka | pytanie zależne typu tak/nie wprowadza się przez чи | Вона́ запита́ла, чи я прийду́. | Zapytała, czy przyjdę. |
Wyrażenia imiesłowowe
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
|---|---|---|---|
| -ний / -тий | imiesłów przymiotnikowy: jaki? odmienia się jak przymiotnik | Лист, напи́саний олівце́м, лежи́ть на столі́. | List, napisany ołówkiem, leży na stole. |
| -ючи / -учи | imiesłów przysłówkowy: czynność jednoczesna | Чита́ючи текст, вона́ випи́сувала нові́ слова́. | Czytając tekst, wypisywała nowe słowa. |
| -вши / -ши | imiesłów przysłówkowy: czynność wcześniejsza | Прочита́вши лист, ма́ма всміхну́лася. | Przeczytawszy list, mama się uśmiechnęła. |
| Znaczenie | wyrażenie = zdanie podrzędne z яки́й / коли́ | лист, напи́саний олівце́м = лист, яки́й написа́ли олівце́м | list napisany ołówkiem = list, który został napisany ołówkiem |
| Pułapka | czynność imiesłowu przysłówkowego wykonuje podmiot | Поверну́вшись додо́му, ми повече́ряли. | Wróciwszy do domu, zjedliśmy kolację. |
| Pułapka | o osobie, która coś robi, zdanie podrzędne z яки́й | Я ба́чу студе́нта, яки́й чита́є кни́жку. | Widzę studenta, który czyta książkę. |