Polski

Zdania złożone bezspójnikowe

C1–C2Budowa zdania 6 min

Części łączy intonacja: przecinek lub średnik wskazują wyliczenie, myślnik — skutek, warunek i przeciwstawienie, dwukropek — wyjaśnienie. Znak między częściami zdania pokazuje, jak są ze sobą powiązane: Пові́яв ві́тер — посипа́лося ли́стя. Ми не пішли́ гуля́ти: надво́рі було́ сли́зько.

Na obecnym poziomie nie ma tu żadnych informacji. Ten widok zaczyna się od poziomu C1: wybierz C1 lub wyższy poziom.

Na obecnym poziomie nie ma tu żadnych informacji. Ten widok zaczyna się od poziomu C1: wybierz C1 lub wyższy poziom.

ŚciągaC1–C2

ZagadnienieZasadaPrzykładPolski
Struktura otwartarównorzędne części: szereg zdarzeń lub stanów; można dodać jeszcze jednąЗашумі́в ліс, заспіва́ли пти́ці, задзвені́ли струмки́.Zaszumiał las, zaśpiewały ptaki, zadźwięczały strumienie.C1
Struktura zamkniętadwie części zależą od siebie: warunek, przeciwstawienie, czasВін мовча́в — вона́ говори́ла за двох.On milczał, a ona mówiła za dwoje.C1
Przecinek, średnikkolejność lub równoczesność; średnik, gdy części mają już przecinkiСо́нце сі́ло, не́бо поги́сло; у селі́ засвіти́лися ві́кна.Słońce zaszło, niebo zgasło; we wsi zapaliły się okna.C1
Myślnikskutek, warunek, przeciwstawienie, czasПові́яв ві́тер — посипа́лося ли́стя.Powiał wiatr i posypały się liście.C1
Dwukropekdruga część wyjaśnia pierwszą albo podaje przyczynęУсе́ було́ я́сно: вони́ програ́ли.Wszystko było jasne: przegrali.C1
Krótkie częściпо́тім i тоді́ pokazują kolejność, a znakiem pozostaje przecinekСпоча́тку впа́ли сніги́, по́тім вда́рили моро́зи.Najpierw spadły śniegi, potem uderzyły mrozy.C2
Pominięty czasownikw drugiej części na jego miejscu stawiamy myślnikУ лі́сі гриби́, на лу́зі — кві́ти.W lesie rosną grzyby, na łące kwiaty.C2
Wybór znakuі (i): przecinek; то (to), але́ (ale): myślnik; тому́ що (ponieważ): dwukropekЛя́жеш пі́зно — вра́нці не вста́неш.Jeśli położysz się późno, rano nie wstaniesz.C2
Pułapkaprzyczynę wprowadza dwukropek, a nie przecinekМи не пішли́ гуля́ти: надво́рі було́ сли́зько.Nie poszliśmy na spacer: na dworze było ślisko.C1
Pułapkagdy druga część nie ma czasownika, nie zapominamy o myślnikuУ лі́сі гриби́, на лу́зі — кві́ти.W lesie rosną grzyby, na łące kwiaty.C2

PrzeglądC1

Struktura: otwarta i zamkniętaC1

StrukturaPrzykładPolski
otwarta: części są równorzędne, to szereg zdarzeń lub stanów, i można dodać jeszcze jednąЗашумі́в ліс, заспіва́ли пти́ці, задзвені́ли струмки́.Zaszumiał las, zaśpiewały ptaki, zadźwięczały strumienie.C1
zamknięta: dwie części zależą od siebie, a druga wyraża warunek, przeciwstawienie lub czasНе бу́де дощу́ — не бу́де врожа́ю.Jeśli nie będzie deszczu, nie będzie plonów.C1

Zależności między częściami zdania i znakiC1

ZależnośćZnakPrzykładPolski
kolejność, równoczesnośćprzecinekЗашумі́в ліс, заспіва́ли пти́ці.Zaszumiał las, zaśpiewały ptaki.C1
to samo, gdy części mają już przecinkiśrednikСо́нце сі́ло, не́бо поги́сло; у селі́ засвіти́лися ві́кна.Słońce zaszło, niebo zgasło; we wsi zapaliły się okna.C1
skutekmyślnikПові́яв ві́тер — посипа́лося ли́стя.Powiał wiatr i posypały się liście.C1
warunekmyślnikНе бу́де дощу́ — не бу́де врожа́ю.Jeśli nie będzie deszczu, nie będzie plonów.C1
przeciwstawieniemyślnikВін мовча́в — вона́ говори́ла за двох.On milczał, a ona mówiła za dwoje.C1
czasmyślnikМине́ зима́ — прийде́ весна́.Gdy minie zima, przyjdzie wiosna.C1
wyjaśnienie, przyczynadwukropekМи не пішли́ гуля́ти: надво́рі було́ сли́зько.Nie poszliśmy na spacer: na dworze było ślisko.C1

Krótkie części i pominięte czasownikiC2

ZasadaPrzykładPolski
struktura otwarta z krótkimi częściami: по́тім i тоді́ pokazują kolejność, a znakiem jest przecinekСпоча́тку впа́ли сніги́, по́тім вда́рили моро́зи.Najpierw spadły śniegi, potem uderzyły mrozy.C2
struktura zamknięta z częściami równoległymi: w drugiej części myślnik zastępuje pominięty czasownikУ лі́сі гриби́, на лу́зі — кві́ти.W lesie rosną grzyby, na łące kwiaty.C2
  • Pominięty czasownik łatwo odtworzyć z pierwszej części, dlatego zastępuje go myślnik.

Wybór znakuC2

ZnakMożna wstawićPrzykładPolski
przecinekіВі́тер ущу́х, хма́ри розійшли́ся.Wiatr ucichł, chmury się rozeszły.C2
myślnikто (warunek), але́ (przeciwstawienie), тому́ (skutek), коли́ (czas)Ля́жеш пі́зно — вра́нці не вста́неш.Jeśli położysz się późno, rano nie wstaniesz.C2
dwukropekа са́ме, тому́ щоУсе́ було́ я́сно: вони́ програ́ли.Wszystko było jasne: przegrali.C2
  • Spójnik pasujący znaczeniem podpowiada znak; w zdaniu go nie piszemy.

Przysłowia jako wzoryC2

ZależnośćPrzykładPolski
warunek: myślnikТихі́ше ї́деш — да́лі бу́деш.Wolniej jedziesz, dalej zajedziesz.C2
warunek: myślnikЛю́биш ката́тися — лю́би й са́ночки вози́ти.Lubisz jeździć na sankach, to lubij też je ciągnąć.C2
wyjaśnienie: dwukropek, a w drugiej części warunek: myślnikСло́во не горобе́ць: ви́летить — не пійма́єш.Słowo nie wróbel: wyleci — nie złapiesz.C2

Typowe błędyC1–C2

ŹleDobrzeZasada
Не бу́де дощу́, не бу́де врожа́ю.Не бу́де дощу́ — не бу́де врожа́ю.między częściami wyrażającymi warunek stawiamy myślnik, a nie przecinekC1
Ми не пішли́ гуля́ти, надво́рі було́ сли́зько.Ми не пішли́ гуля́ти: надво́рі було́ сли́зько.druga część podaje przyczynę: stawiamy dwukropek, a nie przecinekC1
У лі́сі гриби́, на лу́зі кві́ти.У лі́сі гриби́, на лу́зі — кві́ти.w miejscu pominiętego czasownika stawiamy myślnikC2

Poziom

Treści powyżej wybranego poziomu są ukryte.