Özet sayfa: Üslup bilimi
Üslup bilimi
Söz dizimi anlatım araçları
| Konu | Kural | Örnek | Türkçe |
|---|---|---|---|
| Hitap | cümlenin herhangi bir yerinde, virgüllerin arasında | Прочита́йте, Ві́кторе, цю кни́жку. | Bu kitabı, Viktor, okuyun. |
| Eksilti | cevapta yalnızca yeni olan kalır | Щасли́вої доро́ги! — Дя́кую, і вам. | İyi yolculuklar! — Teşekkürler, size de. |
| Tekrar | ikiye katlanan soru sözcüğü yeniden sorar | Окса́на ви́грала олімпіа́ду! — Хто-хто? | Oksana olimpiyatı kazandı! — Kim dedin? |
| Karşılaştırma derecesi | ніж, за veya від | Окса́на моло́дша, ніж я. / Окса́на моло́дша за мене́. / Окса́на моло́дша від мене́. | Oksana benden daha genç. / Oksana benden daha genç. / Oksana benden daha genç. |
| Benzetme | як ya da мов ve bir imge | Вода́ чи́ста, як сльоза́. | Su, gözyaşı gibi duru. |
| Açıklayıcı öğe | apozisyon aynı hâlde durur | Мій брат, лі́кар, живе́ в Оде́сі. | Erkek kardeşim, doktor, Odesa’da yaşıyor. |
| C1Retorik soru | cevap açıktır, beklenmez | Хто ж не лю́бить рі́дне мі́сто? | Memleketini kim sevmez ki? |
| C1Metin | soru açar, tekrar vurgular | Що ми зна́ємо про рі́дне мі́сто? | Memleketimiz hakkında ne biliyoruz? |
| C2Hitap | sıfat yalın hâlde, isim seslenme hâlinde | Шано́вний па́не го́лово! | Sayın Başkan! |
| C2Onay sorusu | чи не так bir ifadenin ardından | Ми всі хо́чемо ми́ру, чи не так?.. | Hepimiz barış istiyoruz, değil mi?.. |
| Tuzak | від tamlayan hâli ister | Окса́на моло́дша від мене́. | Oksana benden daha genç. |
| C2Tuzak | düşen fiilin yerine uzun çizgi konur | Я люблю́ я́блука, а Макси́м — гру́ші. | Ben elmayı severim, Maksym ise armudu. |
Dilin üslupları
| Konu | Kural | Örnek | Türkçe |
|---|---|---|---|
| Konuşma üslubu | küçültme sözcükleri, eksilti | Дай, бабу́сю, води́чки! | Anneanne, bana azıcık su ver! |
| Resmî üslup | kalıplar, isimler, emir yerine mastar | Пода́ти докуме́нти до пе́ршого ве́ресня. | Belgeler 1 Eylül’e kadar teslim edilmelidir. |
| Bilimsel üslup | terimler ve edilgen sıfat-fiiller | Отри́маний розчи́н нагрі́ли до со́рока гра́дусів. | Elde edilen çözelti kırk dereceye kadar ısıtıldı. |
| Gazetecilik üslubu | retorik sorular, değerlendirici sıfatlar | Чому́ мі́сто так до́вго мовчи́ть про цю пробле́му? | Şehir bu sorun hakkında neden bu kadar uzun süredir susuyor? |
| Edebî üslup | söz sanatları ve devrik cümle | Реве́ та стогне́ Дніпр широ́кий. | Geniş Dnipro gürler ve inler. |
| Dinî üslup | seslenme hâli ve eski biçimler | Благослови́, Го́споди, на́шу зе́млю. | Ey Rab, ülkemizi kutsa. |
| Mektup üslubu | Ви büyük harfle, hitap ve veda kalıpları | Сподіва́юся на Ва́шу ві́дповідь. | Yanıtınızı umutla bekliyorum. |
| Metin planı | giriş, gelişme, sonuç | Чи гото́ве мі́сто до зими́? | Şehir kışa hazır mı? |
| C2Üslup değeri taşıyan sözcükler | yansız, eskimiş, ağıza özgü ve mesleki sözcükler | говори́ти ≠ просторі́кувати | konuşmak ≠ nutuk atmak |
| C2Üslup değiştirme | edilgen çatı etkene dönüşür, kalıplar kaybolur | Ми нагрі́ли розчи́н до со́рока гра́дусів. | Çözeltiyi kırk dereceye kadar ısıttık. |
| C2Özet | içerik ve yazarın görüşü için kalıp ifadeler | У статті́ йде́ться про вплив му́зики на на́стрій. | Makale, müziğin ruh hâli üzerindeki etkisini ele alıyor. |
| C2Tuzak | згі́дно з araç hâliyle kullanılır | Згі́дно з нака́зом відпу́стка почина́ється в ли́пні. | Emir gereğince izin temmuzda başlıyor. |