Dakuten i handakuten, dźwięki zbitkowe jak きゃ, małe っ, długie samogłoski i ん: dźwięki dodawane do podstawowej tabeli. Małe っ podwaja następną spółgłoskę, a małe ゃ łączy się z poprzednim kana: きって kitte, きゃく kyaku
Podsumowanie
Nic w tej sekcji nie jest na poziomie ani niższym. Zaczyna się od A0.
| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Poziom |
|---|---|---|---|
| Dakuten | ゛ udźwięcznia rzędy K, S, T, H | が / ざ / だ / ば ga, za, da, ba | |
| Handakuten | ゜ zmienia rząd H w dźwięki P | ぱ / ぴ / ぷ / ぺ / ぽ pa, pi, pu, pe, po | |
| Zbitkowe | kana z kolumny I plus małe ゃ, ゅ lub ょ to jeden dźwięk | きゃ / きゅ / きょ kya, kyu, kyo | |
| Małe っ | っ podwaja następną spółgłoskę | きって kitte | |
| Długie samogłoski | następuje kana samogłoskowe: ああ, いい, うう, えい, おう | おかあさん okāsan | |
| ん | ん to jedna mora, zapisywana n; przed samogłoską lub や — n' | こんや kon'ya | |
| Pułapka | małe ゃ czyni きゃ jednym dźwiękiem, a zwykłe や czyni きや dwoma | きゃく kyaku / きやき kiyaki | |
| Pułapka | krótka i długa samogłoska tworzą różne słowa | おばさん obasan / おばあさん obāsan |
Dakuten: dźwięki dźwięczne
Nic w tej sekcji nie jest na poziomie ani niższym. Zaczyna się od A0.
- Znak ゛, czyli だくてん, stoi w prawym górnym rogu kana z rzędów K, S, T lub H i udźwięcznia jego spółgłoskę. か → が ka → ga / さ → ざ sa → za / た → だ ta → da / は → ば ha → ba
| Kana | Dźwięk | Przykład | Polski | Poziom |
|---|---|---|---|---|
| が | ga /ɡa/ | がくせい gakusei /ɡakɯsei/ | student | |
| ぎ | gi /ɡi/ | みぎ migi /miɡi/ | prawa strona | |
| ぐ | gu /ɡɯ/ | すぐ sugu /sɯɡɯ/ | zaraz | |
| げ | ge /ɡe/ | げんき genki /ɡeɴki/ | zdrowy, w formie | |
| ご | go /ɡo/ | ごはん gohan /ɡohaɴ/ | ugotowany ryż, posiłek | |
| ざ | za /dza/ | ざんねん zannen /dzaɴneɴ/ | szkoda | |
| じ | ji /dʑi/ | じかん jikan /dʑikaɴ/ | czas | |
| ず | zu /dzɯ/ | みず mizu /mizɯ/ | woda | |
| ぜ | ze /dze/ | かぜ kaze /kaze/ | wiatr, przeziębienie | |
| ぞ | zo /dzo/ | かぞく kazoku /kazokɯ/ | rodzina | |
| だ | da /da/ | ともだち tomodachi /tomodatɕi/ | przyjaciel | |
| で | de /de/ | でんわ denwa /deɴwa/ | telefon | |
| ど | do /do/ | どこ doko /doko/ | gdzie | |
| ば | ba /ba/ | かばん kaban /kabaɴ/ | torba | |
| び | bi /bi/ | くび kubi /kɯbi/ | szyja | |
| ぶ | bu /bɯ/ | ぶた buta /bɯta/ | świnia | |
| べ | be /be/ | たべる taberu /tabeɾɯ/ | jeść | |
| ぼ | bo /bo/ | ぼく boku /bokɯ/ | ja (mówi chłopiec lub mężczyzna) |
- ぢ i づ brzmią jak じ i ず i występują w kilku słowach. つづく tsuzuku /tsɯzɯkɯ/ · はなぢ hanaji /hanadʑi/trwać, kontynuować / krwawienie z nosa
Handakuten: dźwięki P
Nic w tej sekcji nie jest na poziomie ani niższym. Zaczyna się od A0.
- Znak ゜, czyli はんだくてん, przy kana z rzędu H daje dźwięk P. は → ぱ ha → pa / ひ → ぴ hi → pi
| Kana | Dźwięk | Przykład | Polski | Poziom |
|---|---|---|---|---|
| ぱ | pa /pa/ | ぱん pan /paɴ/ | chleb | |
| ぴ | pi /pi/ | えんぴつ enpitsu /eɴpitsɯ/ | ołówek | |
| ぷ | pu /pɯ/ | ぷりん purin /pɯɾiɴ/ | budyń | |
| ぺ | pe /pe/ | ぺん pen /peɴ/ | długopis | |
| ぽ | po /po/ | さんぽ sanpo /saɴpo/ | spacer |
Dźwięki zbitkowe
Nic w tej sekcji nie jest na poziomie ani niższym. Zaczyna się od A0.
- Małe ゃ, ゅ lub ょ po kana z kolumny I tworzy jeden dźwięk: き + ゃ = きゃ.
- Małe kana pisze się mniejsze, nisko i po prawej w tekście poziomym.
- Para to jedna mora: きゃ to kya, a きや ze zwykłym や to ki-ya, dwie mory.
| Kana | Dźwięk | Przykład | Polski | Poziom |
|---|---|---|---|---|
| きゃ / きゅ / きょ | kya / kyu / kyo /kʲa/ · /kʲɯ/ · /kʲo/ | きゃく kyaku /kʲakɯ/ · きゅう kyū /kʲɯː/ · きょう kyō /kʲoː/ | gość, klient / dziewięć / dzisiaj | |
| しゃ / しゅ / しょ | sha / shu / sho /ɕa/ · /ɕɯ/ · /ɕo/ | しゃしん shashin /ɕaɕiɴ/ · しゅみ shumi /ɕɯmi/ · しょくじ shokuji /ɕokɯdʑi/ | zdjęcie / hobby / posiłek | |
| ちゃ / ちゅ / ちょ | cha / chu / cho /tɕa/ · /tɕɯ/ · /tɕo/ | おちゃ ocha /otɕa/ · ちゅうごく Chūgoku /tɕɯːɡokɯ/ · ちょきん chokin /tɕokiɴ/ | herbata / Chiny / oszczędności | |
| にゃ / にゅ / にょ | nya / nyu / nyo /ɲa/ · /ɲɯ/ · /ɲo/ | こんにゃく konnyaku /koɴɲakɯ/ | konjac | |
| ひゃ / ひゅ / ひょ | hya / hyu / hyo /ça/ · /çɯ/ · /ço/ | ひゃく hyaku /çakɯ/ · ひょう hyō /çoː/ | sto / tabela, wykres | |
| みゃ / みゅ / みょ | mya / myu / myo /mʲa/ · /mʲɯ/ · /mʲo/ | みょうじ myōji /mʲoːdʑi/ | nazwisko | |
| りゃ / りゅ / りょ | rya / ryu / ryo /ɾʲa/ · /ɾʲɯ/ · /ɾʲo/ | りゅう ryū /ɾʲɯː/ · りょこう ryokō /ɾʲokoː/ | smok / podróż | |
| ぎゃ / ぎゅ / ぎょ | gya / gyu / gyo /ɡʲa/ · /ɡʲɯ/ · /ɡʲo/ | ぎゃく gyaku /ɡʲakɯ/ · ぎゅうにゅう gyūnyū /ɡʲɯːɲɯː/ · ぎょうざ gyōza /ɡʲoːza/ | przeciwieństwo / mleko / pierożek gyoza | |
| じゃ / じゅ / じょ | ja / ju / jo /dʑa/ · /dʑɯ/ · /dʑo/ | じゃがいも jagaimo /dʑaɡaimo/ · じゅう jū /dʑɯː/ · じょうず jōzu /dʑoːzɯ/ | ziemniak / dziesięć / zdolny | |
| びゃ / びゅ / びょ | bya / byu / byo /bʲa/ · /bʲɯ/ · /bʲo/ | さんびゃく sanbyaku /saɴbʲakɯ/ · びょういん byōin /bʲoːiɴ/ | trzysta / szpital | |
| ぴゃ / ぴゅ / ぴょ | pya / pyu / pyo /pʲa/ · /pʲɯ/ · /pʲo/ | ぴょんぴょん pyonpyon /pʲoɴpʲoɴ/ | skaczący |
Małe っ
Nic w tej sekcji nie jest na poziomie ani niższym. Zaczyna się od A0.
- Małe っ podwaja następującą po nim spółgłoskę: きって czyta się kitte. きって kitte /kitːe/znaczek
- To osobna mora: usta zamykają się na spółgłosce na jedną morę, zanim się otworzą.
- W rōmaji っ zapisuje się podwojeniem spółgłoski, a ch zmienia się w tch.
| Przed | Rōmaji | Przykład | Polski | Poziom |
|---|---|---|---|---|
| k | kk | がっこう gakkō /ɡakːoː/ | szkoła | |
| s, sh | ss, ssh | ざっし zasshi /zaɕːi/ | czasopismo | |
| t | tt | ちょっと chotto /tɕotːo/ · きって kitte /kitːe/ | trochę / znaczek | |
| ch | tch | まっちゃ matcha /matːɕa/ | herbata matcha | |
| p | pp | きっぷ kippu /kipːɯ/ | bilet |
Długie samogłoski
Nic w tej sekcji nie jest na poziomie ani niższym. Zaczyna się od A0.
- Długa samogłoska trwa dwie mory: po kana samogłoski następuje kana samogłoskowe.
- あ, い i う powtarzają swoją samogłoskę; え dodaje い, a お dodaje う.
- Kilka słów pisze się przez ええ i おお, jak おねえさん i おおきい.
- Krótka i długa samogłoska dają różne słowa: おばさん to „ciotka”, おばあさん to „babcia”. おばさん obasan /obasaɴ/ · おばあさん obāsan /obaːsaɴ/ciotka / babcia
- Katakana zapisuje długą samogłoskę znakiem ー, zob. Katakana.
| Kana | Dźwięk | Przykład | Polski | Poziom |
|---|---|---|---|---|
| ああ | ā /aː/ | おかあさん okāsan /okaːsaɴ/ | mama | |
| いい | ī /iː/ | おにいさん onīsan /oniːsaɴ/ | starszy brat | |
| うう | ū /ɯː/ | くうき kūki /kɯːki/ | powietrze | |
| ええ | ē /eː/ | おねえさん onēsan /oneːsaɴ/ | starsza siostra | |
| えい | ei /eː/ | せんせい sensei /seɴseː/ | nauczyciel | |
| おお | ō /oː/ | おおきい ōkii /oːkiː/ · とおい tōi /toːi/ | duży / daleko | |
| おう | ō /oː/ | ありがとう arigatō /aɾiɡatoː/ | Dziękuję. |
Kana ん
Nic w tej sekcji nie jest na poziomie ani niższym. Zaczyna się od A0.
- ん to osobna mora i nigdy nie otwiera wyrazu. ほん hon /hoɴ/książka
- Zmodyfikowany system Hepburna zapisuje ん jako n, także przed b, m i p. えんぴつ enpitsu /eɴpitsɯ/ołówek
- Jego brzmienie zmienia się zależnie od następnej spółgłoski, zob. Wymowa.
| Pozycja | Rōmaji | Przykład | Polski | Poziom |
|---|---|---|---|---|
| Koniec wyrazu | n | ほん hon /hoɴ/ · しんぶん shinbun /ɕiɴbɯɴ/ | książka / gazeta | |
| Przed spółgłoską | n | おんな onna /oɴna/ · えんぴつ enpitsu /eɴpitsɯ/ | kobieta / ołówek | |
| Przed samogłoską lub y | n' | こんや kon'ya /koɴja/ · ほんや hon'ya /hoɴja/ | dziś wieczorem / księgarnia |
Typowe błędy
Nic w tej sekcji nie jest na poziomie ani niższym. Zaczyna się od A0.
| Źle | Dobrze | Zasada | Poziom |
|---|---|---|---|
| ともたち | ともだち tomodachi | ゛ zmienia t w d; bez niego wyraz jest innym wyrazem | |
| きやく | きゃく kyaku | zwykłe や dodaje morę; małe ゃ łączy się z poprzednim kana | |
| きて | きって kitte | bez małego っ wyraz brzmi きて, „przyjdź”, a nie „znaczek” | |
| せんせ | せんせい sensei | długie e w tym wyrazie otrzymuje い | |
| おばさん | おばあさん obāsan | „babcia” pisze się z długą samogłoską ああ; おばさん znaczy „ciotka” |