Przedrostki i przyrostki po angielsku, B2–C2

Przedrostki i przyrostki tworzą nowe wyrazy od podstawy: przyrostek wyznacza część mowy, przedrostek dodaje znaczenie, a przyrostek może przesunąć akcent. Część mowy wyznacza przyrostek, a nie podstawa: enjoy → enjoyment, enjoy → enjoyable

Na obecnym poziomie nie ma tu żadnych informacji. Ten widok zaczyna się od poziomu B2: wybierz B2 lub wyższy poziom.

ŚciągaB2–C2

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Przyrostki	‑tion / ‑ment / ‑ness tworzą rzeczowniki; ‑able / ‑ful / ‑ous tworzą przymiotniki	educate → education / kind → kindness / enjoy → enjoyable	edukacja / życzliwość / przyjemny	B2
Tworzenie czasowników	‑ise / ‑ify / ‑en / en- tworzą czasowniki	simple → simplify / short → shorten / rich → enrich	upraszczać / skracać / wzbogacać	B2
Przedrostki przeczące	un- / in- / dis- / non- / mis- wyrażają przeczenie; in- zmienia się w im-, il-, ir-	happy → unhappy / agree → disagree	nieszczęśliwy / nie zgadzać się	B2
Inne przedrostki	re- ponownie, over- za dużo, under- za mało, ex- były	write → rewrite / cook → overcook / wife → ex-wife	przepisywać / rozgotować / była żona	B2
Dźwięk	niektóre przyrostki przesuwają akcent i skracają samogłoskę	ˈphotograph → photoˈgraphic / divide → division	fotograficzny / podział	B2
Pułapka	possible przyjmuje in-, które przed p zmienia się w im-	It is impossible to finish today.	Nie da się skończyć dzisiaj.	B2
Produktywne przyrostki	‑ish / ‑y / ‑able / ‑ify / ‑ism łączą się swobodnie z nowymi podstawami	download → downloadable / solid → solidify	do pobrania / zestalać	C1
‑ity / ‑ness	‑ity zwykle łączy się z przymiotnikiem pochodzenia łacińskiego, ‑ness z germańskim	possible → possibility / kind → kindness	możliwość / życzliwość	C1
Elementy słowotwórcze	greckie i łacińskie elementy tworzą wyrazy specjalistyczne	biology / geography / telephone	biologia / geografia / telefon	C1
Rejestr	wyrazy pochodzenia łacińskiego brzmią bardziej formalnie niż ich germańskie odpowiedniki	begin = commence / enough = sufficient	rozpocząć / wystarczający	C1
Wyrazy podobne	dwa przyrostki mogą rozdzielić znaczenie	an economic crisis / an economical car	kryzys gospodarczy / oszczędny samochód	C2
Rzadkie i nowe afiksy	hyper- i pseudo- są książkowe; ‑holic i ‑gate to neologizmy	hypersensitive / pseudonym / workaholic	nadwrażliwy / pseudonim / pracoholik	C2

PrzeglądB2

Przyrostek stoi na końcu wyrazu i zwykle wyznacza jego część mowy; przedrostek stoi na początku i zwykle jej nie zmienia. happy → happiness / happy → unhappyszczęście / nieszczęśliwy
Nowy wyraz czyta się po kolei: przyrostek daje część mowy, przedrostek dodaje znaczenie, podstawa niesie rdzeń. dis + agree + ment → disagreementniezgoda
Litery podobne do afiksu nie zawsze nim są: singer ma ‑er, a finger nie ma.

Przyrostki rzeczownikoweB2

Przyrostek	Tworzy	Przykłady	Polski
‑tion / ‑sion / ‑ation	czasownik → rzeczownik: czynność lub jej wynik	educate → education / decide → decision / inform → information	edukacja / decyzja / informacja	B2
‑ment	czasownik → rzeczownik: czynność lub jej wynik	improve → improvement / develop → development / agree → agreement	poprawa / rozwój / umowa	B2
‑ness	przymiotnik → rzeczownik: cecha lub stan	kind → kindness / dark → darkness / happy → happiness	życzliwość / ciemność / szczęście	B2
‑ity	przymiotnik → rzeczownik: cecha lub stan	able → ability / active → activity / popular → popularity	zdolność / aktywność / popularność	B2
‑ence / ‑ance	czasownik / przymiotnik → rzeczownik: czynność, cecha lub stan	perform → performance / differ → difference / important → importance	wykonanie / różnica / ważność	B2
‑ship	rzeczownik → rzeczownik: stan, relacja lub umiejętność	friend → friendship / member → membership / leader → leadership	przyjaźń / członkostwo / przywództwo	B2
‑hood	rzeczownik → rzeczownik: etap lub stan życia	child → childhood / adult → adulthood / parent → parenthood	dzieciństwo / dorosłość / rodzicielstwo	B2
‑dom	rzeczownik / przymiotnik → rzeczownik: stan lub państwo	free → freedom / king → kingdom / bore → boredom	wolność / królestwo / nuda	B2
‑er / ‑or / ‑ist / ‑ian	czasownik / rzeczownik → kogoś: osoba, która to robi	teach → teacher / art → artist / music → musician	nauczyciel / artysta / muzyk	B2
‑ism	rzeczownik / przymiotnik → rzeczownik: przekonanie, system lub praktyka	tour → tourism / journal → journalism / real → realism	turystyka / dziennikarstwo / realizm	B2
‑th	przymiotnik → rzeczownik: miara, ze zmianą samogłoski	long → length / deep → depth / wide → width / strong → strength	długość / głębokość / szerokość / siła	B2

Przyrostki przymiotnikoweB2

Przyrostek	Tworzy	Przykłady	Polski
‑able / ‑ible	czasownik → przymiotnik: taki, który można zrobić	enjoy → enjoyable / accept → acceptable / reverse → reversible	przyjemny / do przyjęcia / odwracalny	B2
‑ful	rzeczownik → przymiotnik: pełen	care → careful / success → successful / use → useful	ostrożny / odnoszący sukcesy / użyteczny	B2
‑less	rzeczownik → przymiotnik: bez	home → homeless / hope → hopeless / end → endless	bezdomny / beznadziejny / niekończący się	B2
‑ive	czasownik → przymiotnik: skłonny do	act → active / create → creative / attract → attractive	aktywny / kreatywny / atrakcyjny	B2
‑ous	rzeczownik → przymiotnik: mający tę cechę	danger → dangerous / fame → famous / adventure → adventurous	niebezpieczny / sławny / żądny przygód	B2
‑al	rzeczownik → przymiotnik: dotyczący	nation → national / culture → cultural / tradition → traditional	narodowy / kulturowy / tradycyjny	B2
‑ic / ‑ical	rzeczownik → przymiotnik: dotyczący	artist → artistic / biology → biological / geography → geographical	artystyczny / biologiczny / geograficzny	B2
‑y	rzeczownik → przymiotnik: pełen albo podobny do	rain → rainy / salt → salty / health → healthy	deszczowy / słony / zdrowy	B2
‑ish	rzeczownik → przymiotnik: podobny do albo typowy dla	child → childish / fool → foolish / style → stylish	dziecinny / głupi / stylowy	B2
‑ly	rzeczownik → przymiotnik: podobny do albo każdy	friend → friendly / love → lovely / week → weekly	przyjazny / uroczy / cotygodniowy	B2
‑ent / ‑ant	czasownik → przymiotnik: czyniący lub będący	depend → dependent / please → pleasant / resist → resistant	zależny / przyjemny / odporny	B2

Tworzenie czasownikówB2

Afiks	Tworzy	Przykłady	Polski
‑ise (amer.: ‑ize)	przymiotnik / rzeczownik → czasownik: uczynić lub stać się	modern → modernise (amer.: modernize) / real → realise (amer.: realize) / memory → memorise (amer.: memorize)	unowocześniać / zdawać sobie sprawę / zapamiętywać	B2
‑ify	przymiotnik / rzeczownik → czasownik: czynić	simple → simplify / class → classify / pure → purify	upraszczać / klasyfikować / oczyszczać	B2
‑en	przymiotnik / rzeczownik → czasownik: uczynić lub stać się	short → shorten / wide → widen / strength → strengthen	skracać / poszerzać / wzmacniać	B2
en- / em-	przymiotnik / rzeczownik → czasownik: wprowadzić w stan; em- stoi przed b, m i p	able → enable / rich → enrich / power → empower	umożliwiać / wzbogacać / dawać uprawnienia	B2
be-	rzeczownik / przymiotnik → czasownik: traktować jak albo czynić	friend → befriend / little → belittle	zaprzyjaźnić się z / umniejszać	B2

Przedrostki przeczące i odwracająceB2

Przedrostek	Użycie	Przykłady	Polski
un- z przymiotnikiem lub imiesłowem	nie	happy → unhappy / fair → unfair / finished → unfinished	nieszczęśliwy / niesprawiedliwy / niedokończony	B2
un- z czasownikiem	odwraca czynność	do → undo / lock → unlock / pack → unpack	cofać / odblokować / rozpakować	B2
in- / im- / il- / ir-	nie, z przymiotnikiem; im- stoi przed b, m i p, il- przed l, ir- przed r	correct → incorrect / possible → impossible / legal → illegal / regular → irregular	niepoprawny / niemożliwy / nielegalny / nieregularny	B2
dis-	przeciwieństwo lub brak czegoś	agree → disagree / like → dislike / honest → dishonest / connect → disconnect	nie zgadzać się / nie lubić / nieuczciwy / odłączać	B2
non-	nie albo bez	stop → non-stop / fiction → non-fiction / smoker → non-smoker	bez przerwy / literatura faktu / osoba niepaląca	B2
mis-	błędnie lub źle	understand → misunderstand / spell → misspell / lead → mislead	źle zrozumieć / źle napisać / wprowadzać w błąd	B2
de-	usuwa lub odwraca	code → decode / frost → defrost / activate → deactivate	rozszyfrowywać / rozmrażać / dezaktywować	B2
anti-	przeciw	social → antisocial / clockwise → anticlockwise (amer.: counterclockwise) / smoking → anti-smoking	aspołeczny / przeciwnie do ruchu wskazówek zegara / antynikotynowy	B2

Większość podstaw przyjmuje tylko jeden przedrostek przeczący: parę uczy się razem ze słowem. unhappy / impossible / dishonestnieszczęśliwy / niemożliwy / nieuczciwy

Inne przedrostkiB2

Przedrostek	Znaczenie	Przykłady	Polski
re-	ponownie	write → rewrite / build → rebuild / start → restart	przepisywać / odbudować / uruchomić ponownie	B2
pre-	przed	heat → preheat / view → preview / historic → prehistoric	podgrzewać wstępnie / podgląd / prehistoryczny	B2
post-	po	graduate → postgraduate / script → postscript	podyplomowy / postscriptum	B2
over-	za dużo	work → overwork / cook → overcook / crowded → overcrowded	przepracowywać się / rozgotować / przeludniony	B2
under-	za mało albo poniżej	pay → underpay / estimate → underestimate / ground → underground	płacić za mało / nie doceniać / podziemny	B2
out-	bardziej lub lepiej niż	run → outrun / live → outlive / number → outnumber	prześcignąć w biegu / przeżyć / przewyższać liczebnie	B2
sub-	pod, poniżej	way → subway / title → subtitle / standard → substandard	przejście podziemne / napisy / niskiej jakości	B2
super-	nad, więcej niż	market → supermarket / human → superhuman / natural → supernatural	supermarket / nadludzki / nadprzyrodzony	B2
inter-	między	national → international / act → interact / net → internet	międzynarodowy / wchodzić w interakcję / internet	B2
trans-	przez, albo w inny stan	Atlantic → transatlantic / form → transform / plant → transplant	transatlantycki / przekształcać / przeszczepiać	B2
multi-	wiele	national → multinational / cultural → multicultural / purpose → multipurpose	wielonarodowy / wielokulturowy / wielofunkcyjny	B2
semi-	pół, częściowo	circle → semicircle / final → semi-final / detached → semi-detached	półkole / półfinał / bliźniak	B2
mid-	środek	night → midnight / summer → midsummer / week → midweek	północ / środek lata / środek tygodnia	B2
co-	razem	author → co-author / exist → coexist / worker → co-worker	współautor / współistnieć / współpracownik	B2
ex-	były	wife → ex-wife / president → ex-president / boss → ex-boss	była żona / były prezydent / były szef	B2
self-	siebie, sobie lub przez siebie	employed → self-employed / confident → self-confident / service → self-service	pracujący na własny rachunek / pewny siebie / samoobsługa	B2
bi- / tri-	dwa, trzy	lingual → bilingual / cycle → bicycle / angle → triangle	dwujęzyczny / rower / trójkąt	B2

Pisownia: dołączanie afiksuB2

Połączenie	Zasada	Przykłady	Polski
‑tion i ‑sion po niektórych czasownikach	podstawa zmienia litery	explain → explanation / pronounce → pronunciation / repeat → repetition / decide → decision	wyjaśnienie / wymowa / powtórzenie / decyzja	B2
ex- / self- / non-	po przedrostku stawia się łącznik	ex-wife / self-employed / non-stop	była żona / pracujący na własny rachunek / bez przerwy	B2
przedrostek przed wielką literą lub liczbą	po przedrostku stawia się łącznik	anti-American / pre-1990 / mid-July	antyamerykański / sprzed 1990 roku / połowa lipca	B2

Podwojenie, nieme e i zamiana y na i dotyczą afiksów tak samo jak każdej końcówki: zob. Zasady pisowni.

Wymowa: akcent i zmiany dźwiękówB2

Zmiana	Zasada	Przykłady	Polski
akcent się przesuwa	‑ic / ‑ical / ‑ity / ‑ion przenoszą akcent na sylabę przed przyrostkiem	ˈphotograph → photoˈgraphic / eˈlectric → elecˈtricity	fotograficzny / elektryczność	B2
akcent zostaje	‑ness / ‑ment / ‑ful / ‑ly / un- / dis- / mis- zostawiają akcent na podstawie	ˈhappy → ˈhappiness / aˈgree → disaˈgree	szczęście / nie zgadzać się	B2
samogłoska skraca się	długa samogłoska lub dyftong często skraca się w dłuższym wyrazie	serene /səˈriːn/ → serenity /səˈrenəti/ · sane /seɪn/ → sanity /ˈsænəti/ · divide /dɪˈvaɪd/ → division /dɪˈvɪʒn/	pogoda ducha / zdrowy rozsądek / podział	B2
spółgłoska się zmienia	‑ity / ‑ian zmieniają dźwięk litery c na końcu	electric /ɪˈlektrɪk/ → electricity /ɪˌlekˈtrɪsəti/ · music /ˈmjuːzɪk/ → musician /mjuˈzɪʃn/	elektryczność / muzyk	B2

Schematy akcentu przyrostków omówiono w temacie Dźwięki i IPA.

Produktywne przyrostki i ich graniceC1

Przyrostek	Zasada	Przykłady	Polski
‑ish	dodaje się go w mowie do przymiotnika, liczby lub godziny: mniej więcej	tall → tallish / cold → coldish / eight → eightish	dość wysoki / chłodnawy / koło ósmej	C1
‑y	dodaje się go do rzeczownika lub czasownika, by utworzyć potoczny przymiotnik jakościowy	stretch → stretchy / bend → bendy / fizz → fizzy	rozciągliwy / giętki / gazowany	C1
‑able	dodaje się go do czasownika z dopełnieniem, także do nowych czasowników	download → downloadable / recycle → recyclable / wash → washable	do pobrania / nadający się do recyklingu / nadający się do prania	C1
‑ise / ‑ify	‑ise swobodnie tworzy nowe czasowniki, zwłaszcza w języku biznesu; ‑ify łączy się z krótkimi podstawami	private → privatise (amer.: privatize) / priority → prioritise (amer.: prioritize) / game → gamify	prywatyzować / nadawać priorytet / grywalizować	C1
‑ation	‑ise daje ‑isation, ‑ify daje ‑ification	organise → organisation (amer.: organize → organization) / simplify → simplification	organizacja / uproszczenie	C1
‑ism	nazywa ruch od osoby lub rzeczownika; jego zwolennik otrzymuje ‑ist	minimal → minimalism / Darwin → Darwinism / individual → individualism	minimalizm / darwinizm / indywidualizm	C1

Przyrostek	Tworzy	Przykłady	Polski
‑proof	rzeczownik → przymiotnik: chroniony przed	water → waterproof / child → childproof / fire → fireproof	wodoodporny / zabezpieczony przed dziećmi / ognioodporny	C1
‑friendly	rzeczownik → przymiotnik: dostosowany do albo przyjazny dla	user → user-friendly / child → child-friendly / eco → eco-friendly	przyjazny dla użytkownika / przyjazny dzieciom / ekologiczny	C1
‑free	rzeczownik → przymiotnik: bez	sugar → sugar-free / hassle → hassle-free / tax → tax-free	bez cukru / bezproblemowy / wolny od podatku	C1
‑led	rzeczownik → przymiotnik: prowadzony przez	teacher → teacher-led / student → student-led / export → export-led	prowadzony przez nauczyciela / prowadzony przez studentów / napędzany eksportem	C1
‑wise	rzeczownik → przysłówek: jeśli chodzi o ten rzeczownik, w mowie potocznej	money → moneywise / weather → weatherwise / time → timewise	jeśli chodzi o pieniądze / jeśli chodzi o pogodę / jeśli chodzi o czas	C1

Zagadnienie	Zasada	Przykłady	Polski
‑ity	zwykle łączy się z przymiotnikiem pochodzenia łacińskiego	possible → possibility / generous → generosity / electric → electricity	możliwość / hojność / elektryczność	C1
‑ness	zwykle łączy się z przymiotnikiem pochodzenia germańskiego i dodaje się do niemal każdego nowego przymiotnika	kind → kindness / dark → darkness / awkward → awkwardness	życzliwość / ciemność / niezręczność	C1
kolejność przyrostków	każdy przyrostek łączy się z częścią mowy utworzoną przez poprzedni	nation → national → nationalise → nationalisation (amer.: nation → national → nationalize → nationalization)	nacjonalizacja	C1
przedrostek w łańcuchu	przedrostek łączy się z pasującym wyrazem, a potem może dojść przyrostek	break → breakable → unbreakable → unbreakability	niezniszczalność	C1

Greckie i łacińskie elementy słowotwórczeC1

Forma	Znaczenie	Przykłady	Polski
bio-	życie	biology / biography / biodiversity	biologia / biografia / bioróżnorodność	C1
geo-	ziemia	geography / geology / geothermal	geografia / geologia / geotermalny	C1
hydro-	woda	hydroelectric / hydrogen / hydrofoil	hydroelektryczny / wodór / wodolot	C1
photo-	światło	photograph / photocopy / photosynthesis	fotografia / fotokopia / fotosynteza	C1
tele-	daleko, na odległość	telephone / television / telescope	telefon / telewizja / teleskop	C1
micro-	bardzo mały	microscope / microwave / microphone	mikroskop / mikrofalówka / mikrofon	C1
macro-	duży, na dużą skalę	macroeconomics / macronutrient / macroscopic	makroekonomia / makroskładnik / makroskopowy	C1
mono-	jeden, pojedynczy	monologue / monotone / monolingual	monolog / monotonny głos / jednojęzyczny	C1
poly-	wiele	polygon / polyglot / polytechnic	wielokąt / poliglota / politechnika	C1
auto-	sam, siebie	autobiography / automatic / autopilot	autobiografia / automatyczny / autopilot	C1

Forma	Znaczenie	Przykłady	Polski
‑logy	nauka o	biology / psychology / technology	biologia / psychologia / technologia	C1
‑graphy	pisanie, rysowanie lub zapis	geography / photography / biography	geografia / fotografia / biografia	C1
‑phobia	lęk przed	claustrophobia / arachnophobia / xenophobia	klaustrofobia / arachnofobia / ksenofobia	C1
‑cracy	rządy	democracy / bureaucracy / aristocracy	demokracja / biurokracja / arystokracja	C1
‑ectomy	chirurgiczne usunięcie	appendicectomy (amer.: appendectomy) / tonsillectomy / vasectomy	usunięcie wyrostka robaczkowego / usunięcie migdałków / wazektomia	C1

Samogłoska łącząca o łączy człon zakończony spółgłoską z następnym. psych + o + logy → psychologypsychologia
‑ology / ‑graphy przenoszą akcent na sylabę przed końcówką. biˈology / geˈography / psyˈchologybiologia / geografia / psychologia

Przymiotniki na ‑edC1

Schemat	Zasada	Przykłady	Polski
rzeczownik + ed	mający to, co nazywa rzeczownik; wiele z nich nie ma czasownika w tle	talent → talented / beard → bearded / wood → wooded	utalentowany / brodaty / zalesiony	C1
przymiotnik + rzeczownik + ed	mający tę cechę; przed rzeczownikiem części łączy łącznik	a blue-eyed girl / a kind-hearted man / a left-handed player	dziewczyna o niebieskich oczach / dobroduszny mężczyzna / leworęczny zawodnik	C1

Rzeczownik w złożeniu zostaje w liczbie pojedynczej. a long-legged bird / a two-faced frienddługonogi ptak / dwulicowy przyjaciel

Porównanie: wyrazy potoczne i formalneC1

Potoczne	Formalne
The meeting will begin at nine.Zebranie zacznie się o dziewiątej.	The meeting will commence at nine.Zebranie rozpocznie się o dziewiątej.	C1
We bought the tickets online.Kupiliśmy bilety przez internet.	We purchased the tickets online.Nabyliśmy bilety przez internet.	C1
I asked about the price.Zapytałem o cenę.	I enquired (amer.: inquired) about the price.Zasięgnąłem informacji o cenie.	C1
The test shows that the plan works.Test pokazuje, że plan działa.	The test demonstrates that the plan works.Test dowodzi, że plan działa.	C1
We have enough time.Mamy dość czasu.	We have sufficient time.Dysponujemy wystarczającym czasem.	C1
You can get a form at the desk.Formularz można wziąć w okienku.	You can obtain a form at the desk.Formularz można uzyskać w okienku.	C1
Visitors need a pass.Odwiedzający potrzebują przepustki.	Visitors require a pass.Odwiedzający muszą posiadać przepustkę.	C1

Zagadnienie	Rejestr	Przykłady	Polski
‑ate / ‑ify / ‑ant / ‑ion	łacińskie końcówki tworzą wyrazy formalne i specjalistyczne	speed up = accelerate / make clear = clarify / helper = assistant / choice = selection	przyspieszać / wyjaśniać / asystent / wybór	C1
Czasowniki pochodzenia łacińskiego	czasownik pochodzenia łacińskiego zastępuje czasownik frazowy w piśmie formalnym: zob. Czasowniki frazowe: podstawowe	put off = postpone / find out = discover / put up with = tolerate	odkładać / odkrywać / tolerować	C1

Porównanie: podobne wyrazy pochodneC2

Para	Różnica	Przykłady	Polski
economic / economical	economic dotyczy gospodarki; economical znaczy oszczędny	an economic crisis / an economical car	kryzys gospodarczy / oszczędny samochód	C2
historic / historical	historic znaczy ważny w historii; historical znaczy dotyczący przeszłości	a historic victory / a historical novel	historyczne zwycięstwo / powieść historyczna	C2
classic / classical	classic znaczy typowy lub o trwałej wartości; classical znaczy związany ze starożytną Grecją i Rzymem lub z uznaną tradycją	a classic mistake / a classical concert	klasyczny błąd / koncert muzyki klasycznej	C2
electric / electrical	electric znaczy zasilany elektrycznością; electrical znaczy dotyczący elektryczności w ogóle	an electric kettle / an electrical engineer	czajnik elektryczny / inżynier elektryk	C2
sensible / sensitive	sensible znaczy rozsądny i praktyczny; sensitive znaczy wrażliwy albo łatwy do zranienia	a sensible choice / sensitive skin	rozsądny wybór / wrażliwa skóra	C2
continual / continuous	continual znaczy powtarzający się z przerwami; continuous znaczy bez przerwy	continual interruptions / a continuous line	ciągłe przerywanie / linia ciągła	C2
imaginary / imaginative	imaginary znaczy istniejący tylko w wyobraźni; imaginative znaczy pełen nowych pomysłów	an imaginary friend / an imaginative writer	wyimaginowany przyjaciel / pisarz o bogatej wyobraźni	C2
childish / childlike	childish znaczy głupkowaty i niedojrzały; childlike znaczy niewinny i prosty	childish jokes / childlike wonder	dziecinne żarty / dziecięcy zachwyt	C2
respectable / respectful / respective	respectable znaczy szanowany; respectful znaczy okazujący szacunek; respective znaczy należący do każdego z osobna	a respectable family / a respectful pupil / their respective rooms	szanowana rodzina / pełen szacunku uczeń / pokoje każdego z nich	C2

Przyrostki wykonawcy i płciC2

Przyrostek	Zasada	Przykłady	Polski
‑er / ‑ee	‑er nazywa tego, kto działa, ‑ee tego, kto doznaje działania	employer ≠ employee / interviewer ≠ interviewee / trainer ≠ trainee	pracodawca, pracownik / prowadzący wywiad, rozmówca / szkoleniowiec, stażysta	C2
‑ee	nazywa też osobę w pewnym stanie lub roli, bez odpowiednika na ‑er	absentee / escapee / refugee	osoba nieobecna / uciekinier / uchodźca	C2
‑ess	oznacza kobietę i zostaje w tytułach	princess / duchess / countess	księżniczka / księżna / hrabina	C2
‑person	‑man w nazwie stanowiska ustępuje miejsca ‑person	chairman → chairperson / spokesman → spokesperson / salesman → salesperson	przewodniczący / rzecznik / sprzedawca	C2
wyraz neutralny	jeden wyraz pasuje do każdej osoby	actress → actor / policeman → police officer / stewardess → flight attendant	aktor / policjant / członek załogi pokładowej	C2

Książkowe i rzadkie afiksyC2

Afiks	Znaczenie	Przykłady	Polski
hyper- / hypo-	hyper- znaczy nad, ponad normę; hypo- znaczy pod, poniżej normy	hyperactive / hypersensitive / hypothermia / hypoallergenic	nadpobudliwy / nadwrażliwy / hipotermia / hipoalergiczny	C2
para-	obok, poza albo pomocniczy	paramedic / paranormal / paraphrase	ratownik medyczny / paranormalny / parafrazować	C2
pseudo-	fałszywy	pseudonym / pseudoscience	pseudonim / pseudonauka	C2
quasi-	rzekomy, częściowo	quasi-official / quasi-legal	quasi-oficjalny / quasi-legalny	C2
neo-	nowy, odrodzony	neoclassical / neolithic / neologism	neoklasyczny / neolityczny / neologizm	C2
mal-	zły, źle	malfunction / malnutrition / malpractice	awaria / niedożywienie / błąd w sztuce	C2
ante-	przed; anti- znaczy przeciw	antenatal / antechamber	przedporodowy / przedpokój	C2
intra-	wewnątrz	intranet / intravenous / intrapersonal	intranet / dożylny / wewnątrzosobowy	C2
extra-	poza, ponad	extraordinary / extracurricular / extraterrestrial	niezwykły / pozalekcyjny / pozaziemski	C2
circum-	wokół	circumference / circumnavigate / circumvent	obwód / opłynąć dookoła / omijać	C2
contra-	przeciw	contradict / contraflow / contraception	zaprzeczać / ruch przeciwny / antykoncepcja	C2
‑itis	zapalenie	arthritis / bronchitis / tonsillitis	zapalenie stawów / zapalenie oskrzeli / zapalenie migdałków	C2
‑ate	łacińskie końcówki czasowników, przymiotników i rzeczowników: /eɪt/ w czasowniku, /ət/ w pozostałych	to estimate /ˈestɪmeɪt/ ≠ an estimate /ˈestɪmət/ · to separate /ˈsepəreɪt/ ≠ a separate room /ˈseprət/	szacować, szacunek / oddzielać, osobny pokój	C2
a-	w pewnym stanie lub położeniu; większość takich przymiotników stoi po czasowniku	The baby is asleep. / The house was aflame. / The boat is afloat.	Dziecko śpi. / Dom stał w płomieniach. / Łódź unosi się na wodzie.	C2
be-	wszędzie, gruntownie; literackie	deck → bedeck / witch → bewitch / dazzle → bedazzle	ozdabiać / zaczarować / olśniewać	C2

NeologizmyC2

Afiks	Znaczenie	Przykłady	Polski
‑gate	skandal, od Watergate	Partygate / Dieselgate	afera imprezowa / afera dieslowska	C2
‑holic / ‑aholic	uzależniony od czegoś albo niezdolny przestać, od alcoholic	workaholic / shopaholic / chocoholic	pracoholik / zakupoholik / czekoholik	C2
‑athon	długie wydarzenie, od marathon	hackathon / telethon / walkathon	hackathon / telemaraton / marsz charytatywny	C2
‑ista	zwolennik lub entuzjasta, z hiszpańskiego	fashionista	miłośnik mody	C2
‑ism	uprzedzenia wobec grupy	ageism / sexism / ableism	dyskryminacja ze względu na wiek / seksizm / ableizm	C2
e- / cyber- / eco- / mega-	e- i cyber- znaczą internetowy; eco- znaczy ekologiczny; mega- znaczy bardzo duży	e-commerce / cyberattack / eco-tourism / megastore	handel elektroniczny / cyberatak / ekoturystyka / megasklep	C2

Neologizm może być potoczny lub krótkotrwały: przed użyciem w piśmie formalnym sprawdza się słownik.

Typowe błędyB2–C2

Źle	Dobrze	Zasada
unpossible	impossible	possible przyjmuje in-, które przed p zmienia się w im-	B2
unhonest	dishonest	honest przyjmuje dis-	B2
enjoyful	enjoyable	enjoy przyjmuje ‑able, a nie ‑ful	B2
strongen	strengthen	‑en łączy się z rzeczownikiem strength	B2
She answered friendlily.	She answered in a friendly way.	przymiotnik na ‑ly nie ma przysłówka: używa się wyrażenia	B2
possibleness	possibility	przymiotnik pochodzenia łacińskiego przyjmuje ‑ity	C1
simplifation	simplification	czasownik na ‑ify przyjmuje ‑ification	C1
a blue eyes girl	a blue-eyed girl	przymiotnik złożony przyjmuje ‑ed i rzeczownik w liczbie pojedynczej	C1
an economic car	an economical car	economical znaczy oszczędny	C2
sensible skin	sensitive skin	sensitive znaczy wrażliwy; sensible znaczy rozsądny	C2
a historic novel	a historical novel	historical znaczy dotyczący przeszłości	C2
continuous interruptions	continual interruptions	continual znaczy powtarzający się z przerwami	C2
an asleep baby	a sleeping baby	większość przymiotników z a- stoi po czasowniku	C2
their respectful rooms	their respective rooms	respective znaczy należący do każdego z osobna	C2

Zacznij od początku

AlfabetA0Alfabet angielski ma 26 liter; ich nazwy służą do literowania słów na głos.

Zacznij od początku

AlfabetA0Alfabet angielski ma 26 liter; ich nazwy służą do literowania słów na głos.

Co dalej

Wyrazy złożone i konwersjaB2C2Wyrazy złożone łączą dwa wyrazy w jedno znaczenie, a konwersja nadaje wyrazowi nową część mowy bez zmiany formy.

Edytuj tę stronę na GitHubie

Przedrostki i przyrostki

ŚciągaB2–C2

PrzeglądB2

Przyrostki rzeczownikoweB2

Przyrostki przymiotnikoweB2

Tworzenie czasownikówB2

Przedrostki przeczące i odwracająceB2

Inne przedrostkiB2

Pisownia: dołączanie afiksuB2

Wymowa: akcent i zmiany dźwiękówB2

Produktywne przyrostki i ich graniceC1

Greckie i łacińskie elementy słowotwórczeC1

Przymiotniki na ‑edC1

Porównanie: wyrazy potoczne i formalneC1

Porównanie: podobne wyrazy pochodneC2

Przyrostki wykonawcy i płciC2

Książkowe i rzadkie afiksyC2

NeologizmyC2

Typowe błędyB2–C2

Spis treści

Angielski

01Podstawy

02Rzeczowniki i określniki

03Zaimki

04Czasowniki

05Czasy

06Czasowniki modalne

07Budowa zdania

08Przymiotniki i przysłówki

09Przyimki

10Słowotwórstwo

A0Startowy

A1Początkujący

A2Podstawowy

B1Średnio zaawansowany

B2Średnio zaawansowany wyższy

C1Zaawansowany

C2Biegły

Poziom