Ściąga A1

Podstawy

Dźwięki i IPA

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
IPA	jeden symbol na każdy dźwięk, zapisany między ukośnikami	book /bʊk/	książka
Pisownia i dźwięk	pisownia i dźwięk często się różnią: w photo nie ma /p/ ani /h/	photo /ˈfəʊtəʊ/	zdjęcie
ː / ˈ	ː wydłuża samogłoskę; ˈ stoi przed sylabą akcentowaną	food /fuːd/ · teacher /ˈtiːtʃə/	jedzenie / nauczyciel
Symbole spółgłosek	niektóre symbole różnią się od pisowni: ch → /tʃ/, j → /dʒ/, y → /j/	chair / job / yes	krzesło / praca / tak
A1Akcent w wyrazach dwusylabowych	większość rzeczowników i przymiotników: pierwsza sylaba; wiele czasowników: druga	ˈteacher / beˈgin	nauczyciel / zaczynać
A1-tion / -sion / -ic	akcent pada na sylabę przed końcówką	inforˈmation / fanˈtastic	informacja / fantastyczny
A1Samogłoska słaba	samogłoski nieakcentowane często brzmią jak słabe /ə/	about /əˈbaʊt/	około
A1US	/ɒ/ zmienia się w /ɑː/, /əʊ/ w /oʊ/, a /r/ wymawia się po samogłoskach	hot /hɑːt/ · car /kɑːr/	gorący / samochód
A1Pułapka	krótkie /ɪ/ i długie /iː/ tworzą różne wyrazy	ship /ʃɪp/ · sheep /ʃiːp/	statek / owca
A1Pułapka	th wymawia się /θ/ lub /ð/	think /θɪŋk/ · this /ðɪs/	myśleć / to

Podawanie godziny

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Jak zapytać	odpowiedź według schematu It's + godzina	What time is it? — It's seven thirty.	Która godzina? — Jest siódma trzydzieści.
Liczby	najpierw godzina, potem minuty; przed minutami 1–9 stoi oh	7:05 → seven oh five	7:05 — siódma zero pięć
o'clock	po pełnej godzinie występuje o'clock	seven o'clock	równo siódma
A1past	minuty 1–30: po godzinie (past)	five past three / (a) quarter past three / half past three	pięć po trzeciej / kwadrans po trzeciej / wpół do czwartej
A1to	minuty 31–59: do następnej godziny (to); najpierw minuty	twenty to four / (a) quarter to four	za dwadzieścia czwarta / za kwadrans czwarta
A1minutes	jeśli minut nie jest 5, 10, 15…, dodaje się minutes	three minutes past six	trzy minuty po szóstej
A1a.m. / p.m.	a.m. to czas od północy do południa; p.m. to czas od południa do północy	seven a.m. / three p.m.	siódma rano / trzecia po południu
A1Pory dnia	po godzinie dodaje się porę dnia	seven in the morning / three in the afternoon / eight in the evening / eleven at night	siódma rano / trzecia po południu / ósma wieczorem / jedenasta w nocy
A124 godziny	w mowie używa się zegara 12-godzinnego; rozkłady jazdy używają zegara 24-godzinnego	19:30 → nineteen thirty	19:30 — dziewiętnasta trzydzieści
A1US	zamiast past używa się after, a zamiast to — of	a quarter after three / ten of four	kwadrans po trzeciej / za dziesięć czwarta
Pułapka	minuty zastępują o'clock	seven fifteen	siódma piętnaście

Rzeczowniki i określniki

Przedimki: a, an, the

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Forma	a przed dźwiękiem spółgłoskowym, an przed dźwiękiem samogłoskowym	a book / an apple	książka / jabłko
a / an	jedna rzecz, zawód lub pierwsza wzmianka	She's a doctor.	Ona jest lekarką.
the	rzecz znana obu rozmówcom lub już wspomniana	There's a cat. The cat is black.	Jest tam kot. Ten kot jest czarny.
the	jedyny w swoim rodzaju; stopień najwyższy i liczebniki porządkowe	the sun / the best / the first time	słońce / najlepszy / pierwszy raz
Bez przedimka	rzeczowniki w liczbie mnogiej i niepoliczalne w znaczeniu ogólnym; posiłki; imiona i nazwiska	I like dogs. / We have lunch at two.	Lubię psy. / Obiad jemy o drugiej.
Pułapka	decyduje pierwszy dźwięk, a nie litera	a university / an hour	uniwersytet / godzina
Pułapka	większość krajów występuje bez przedimka	I live in Spain.	Mieszkam w Hiszpanii.

Liczba mnoga

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Większość rzeczowników	+ s	two books	dwie książki
-s, -ss, -sh, -ch, -x, -z	+ es	bus → buses / box → boxes	autobusy / pudełka
spółgłoska + y	y → ies	city → cities	miasta
samogłoska + y	+ s	boy → boys	chłopcy
A1-o / -f / -fe	niektóre + es; -f / -fe → ves	potato → potatoes / knife → knives	ziemniaki / noże
Formy nieregularne	bez -s: man, woman, child, person	three children	troje dzieci
A1foot, tooth, mouse	nieregularne	feet / teeth / mice	stopy / zęby / myszy
A1jeans, trousers, glasses	tylko liczba mnoga, czasownik w liczbie mnogiej	My jeans are new.	Moje dżinsy są nowe.
A1Wymowa końcówki -s	/s/ po dźwiękach bezdźwięcznych, /z/ po dźwiękach dźwięcznych, /ɪz/ po /s z ʃ tʃ dʒ/	cups /kʌps/ · dogs /dɒɡz/ · buses /ˈbʌsɪz/	filiżanki / psy / autobusy
Pułapka	people łączy się z czasownikiem w liczbie mnogiej	The people are nice.	Ludzie są mili.
A1Pułapka	sheep i fish mają jedną formę	two sheep	dwie owce

Rzeczowniki policzalne i niepoliczalne

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Policzalne	a / an w liczbie pojedynczej, -s w liczbie mnogiej	a book / two books	książka / dwie książki
Niepoliczalne	substancje, materiały, idee: bez a / an, bez liczby mnogiej	I like music.	Lubię muzykę.
Czasownik	czasownik w liczbie pojedynczej, także po news	The water is cold. / The news is good.	Woda jest zimna. / Wiadomości są dobre.
Jednostka	liczy się za pomocą jednostki; jednostka stoi w liczbie mnogiej	a glass of water / a piece of advice / two cups of coffee	szklanka wody / rada / dwie filiżanki kawy
Pułapka	advice i information: some lub a piece of	a piece of advice / some advice	jedna rada / jakaś rada
Pułapka	work jest niepoliczalne; a job jest policzalne	She has a good job.	Ona ma dobrą pracę.

Określniki ilości: some, any, much, many

Użycie	Rzeczownik policzalny w liczbie mnogiej	Rzeczownik niepoliczalny
Twierdzenie	some apples / a lot of apples	some milk / a lot of milk
Przeczenie	not any apples / not many apples	not any milk / not much milk
Pytanie	any apples? / many apples?	any milk? / much milk?
How…?	How many apples?	How much milk?

Zaimki wskazujące: this, that, these, those

Użycie	Blisko	Daleko
Przed rzeczownikiem w liczbie pojedynczej	this bag	that bag
Przed rzeczownikiem w liczbie mnogiej	these shoes	those shoes
Samodzielnie, z is	This is my bag.	That is my bag.
Samodzielnie, z are	These are my keys.	Those are my shoes.
Przedstawianie osób	This is Ana.	—
W rozmowie telefonicznej	Hi, this is Tom.	Is that Ana? (amer.: Is this Ana?)
A1Zamiast znanego rzeczownika	I like this one.	I like that one.
A1Czas: teraz / wtedy	this morning	that day
A1Coś, co właśnie zostało powiedziane lub zrobione	—	That's great!

Dopełniacz saksoński 's

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Rzeczownik w liczbie pojedynczej	+ 's	Ana's car	samochód Ani
Liczba mnoga na -s	+ '	my parents' house	dom moich rodziców
Nieregularna liczba mnoga	+ 's	the children's room	pokój dzieci
Dwóch właścicieli	's przy ostatnim imieniu	Tom and Ana's flat	mieszkanie Toma i Ani
's czy of	's dla osób i zwierząt, of dla rzeczy	the end of the film	koniec filmu
Bez rzeczownika	czyjś dom lub sklep	at the doctor's	u lekarza
Kolejność wyrazów	najpierw właściciel, potem rzecz, bez przedimka	my sister's phone	telefon mojej siostry
Pułapka	Whose pyta o właściciela; Who's znaczy who is	Whose bag? ≠ Who's there?	Czyja to torba? / Kto tam?

Zaimki

Zaimki osobowe

Zagadnienie	Zaimki	Zasada	Przykład
Podmiot	I / you / he / she / it / we / they	stoi przed czasownikiem	She's a teacher.
A1Dopełnienie	me / you / him / her / it / us / them	stoi po czasowniku lub przyimku	Can you help me?
Zaimek dzierżawczy + rzeczownik	my / your / his / her / its / our / their	stoi przed rzeczownikiem, bez przedimka	My name is Tom.
A1Samodzielny zaimek dzierżawczy	mine / yours / his / hers / ours / theirs	stoi samodzielnie, bez rzeczownika	This bag is mine.
Pogoda, godzina	it	brak rzeczywistego podmiotu: it zajmuje jego miejsce	It's cold today.
Pułapka	its	its nie ma apostrofu; it's = it is	The dog wants its food.
A1Pułapka	yours / hers / ours / theirs	bez apostrofu	Is this yours?

Czasowniki

Czasownik to be

Czas	Pytanie			Twierdzenie			Przeczenie
Czas	Czasownik	Podmiot	Reszta	Podmiot	Czasownik	Reszta	Podmiot	Czasownik	Reszta
Teraźniejszy	Am	I	late?	I	am	late.	I	am not	late.
	Are	you		You	are		You	aren't
	Is	he		He	is		He	isn't
		she		She			She
		it		It			It
	Are	we		We	are		We	aren't
	Are	they		They	are		They	aren't

A1Przeszły	Was	I	late?	I	was	late.	I	wasn't	late.
	Were	you		You	were		You	weren't
	Was	he		He	was		He	wasn't
		she		She			She
		it		It			It
	Were	we		We	were		We	weren't
	Were	they		They	were		They	weren't

Have i have got

Forma	have	have got
Twierdzenie: I / you / we / they	I have a car.	I've got a car.
Twierdzenie: he / she / it	She has a car.	She's got a car.
Przeczenie: I / you / we / they	I don't have a car.	I haven't got a car.
Przeczenie: he / she / it	He doesn't have a car.	He hasn't got a car.
Pytanie: I / you / we / they	Do you have a car?	Have you got a car?
Pytanie: he / she / it	Does she have a car?	Has she got a car?
Krótka odpowiedź	Yes, I do. / No, I don't.	Yes, I have. / No, I haven't.
Czynności: tylko have	I have breakfast at 8.	—
Styl	neutralny, także w piśmie	nieformalny, głównie w mowie

There is i there are

Forma	Liczba pojedyncza	Liczba mnoga	Niepoliczalne
Twierdzenie	There is a park.	There are two parks.	There is some milk.
Forma skrócona	There's a park.	—	There's some milk.
Przeczenie	There isn't a park.	There aren't any parks.	There isn't any milk.
Pytanie	Is there a park?	Are there any parks?	Is there any milk?
How many, how much	—	How many parks are there?	How much milk is there?
Krótka odpowiedź	Yes, there is. / No, there isn't.	Yes, there are. / No, there aren't.	Yes, there is. / No, there isn't.

Tryb rozkazujący

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Twierdzenie	forma podstawowa dla wszystkich osób, bez podmiotu i bez -s	Open the door.	Otwórz drzwi.
Przeczenie	Don't + V, także przed be	Don't be late.	Nie spóźniaj się.
Propozycja	Let's + V: obejmuje mówiącego, zaprasza innych do przyłączenia się	Let's go to the beach.	Chodźmy na plażę.
Propozycja przecząca	Let's not + V	Let's not wait.	Nie czekajmy.
Użycie	polecenia, wskazówki, rozkazy	Turn left and go straight on.	Skręć w lewo i idź prosto.
Użycie	zaproszenia, propozycje, ostrzeżenia	Come in. / Look out!	Wejdź. / Uważaj!
Grzeczność	please na początku lub na końcu sprawia, że prośba brzmi uprzejmie	Please sit down.	Usiądź, proszę.
Pułapka	po Don't i Let's: forma podstawowa, bez to	Don't open it. / Let's go.	Nie otwieraj tego. / Chodźmy.

Tabela czasowników nieregularnych

Schemat	Forma podstawowa	Past Simple	Past Participle
Wszystkie trzy formy są takie same	put	put	put
-ought / -aught	buy	bought	bought
Past Simple i Past Participle kończą się na -d	make	made	made
/iː/ skraca się do /e/	meet	met	met
Samogłoska się zmienia, Past Simple = Past Participle	sit	sat	sat
Past Participle = forma podstawowa	come	came	come
i → a → u	drink	drank	drunk
Past Participle na -en	take	took	taken
Past Participle na -n / -ne	go	went	gone
Użycie	—	czynności zakończone: I went to Madrid.	po have: I have gone there.

Czasy

Mapa czasów

Czas	Forma	Znaczenie	Przykład
Present Simple	V / V-s	zwyczaje, fakty, stałe stany	I always walk to work.
Present Continuous	am / is / are + V-ing	teraz, sytuacje tymczasowe	I'm working now.
Past Simple	V-ed / irregular	zdarzenia zakończone	I worked yesterday.
Going to	am / is / are going to + V	plany, przewidywania na podstawie widocznych oznak	We're going to cook tonight.
Present Continuous dla przyszłości	am / is / are + V-ing	ustalenia	I'm leaving tomorrow.

Czasy proste (Simple)

Czas	Pytanie			Twierdzenie			Przeczenie
Czas	Pomocn.	Podmiot	Czasownik	Podmiot	Pomocn.	Czasownik	Podmiot	Pomocn.	Czasownik
Teraźniejszy	Do	I	work?	I		work.	I	don't	work.
	Do	you		You		work.	You	don't
	Does	he		He		works.	He	doesn't
		she		She			She
		it		It			It
	Do	we		We		work.	We	don't
	Do	they		They		work.	They	don't

Przeszły	Did	I	work?	I		worked.	I	didn't	work.
		you		You			You
		he		He			He
		she		She			She
		it		It			It
		we		We			We
		they		They			They

Czasy ciągłe (Continuous)

Czas	Pytanie			Twierdzenie			Przeczenie
Czas	Pomocn.	Podmiot	Czasownik	Podmiot	Pomocn.	Czasownik	Podmiot	Pomocn.	Czasownik
Teraźniejszy	Am	I	working?	I	am	working.	I	am not	working.
	Are	you		You	are		You	aren't
	Is	he		He	is		He	isn't
		she		She			She
		it		It			It
	Are	we		We	are		We	aren't
	Are	they		They	are		They	aren't

Sposoby wyrażania przyszłości

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
am / is / are going to + V	plany i zamiary; przewidywania oparte na dowodach	We're going to visit Granada. / Look at those clouds. It's going to rain.	Zamierzamy odwiedzić Granadę. / Spójrz na te chmury. Będzie padać.
am / is / are + V-ing	Present Continuous: ustalony plan, z określeniem przyszłości	I'm seeing the dentist on Friday.	W piątek idę do dentysty.
Pułapka	plany wymagają going to	I'm going to buy a car tomorrow.	Jutro zamierzam kupić samochód.

Czasowniki modalne

Can i could

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Forma	podmiot + can + forma podstawowa; jedna forma dla wszystkich podmiotów	She can swim.	Ona umie pływać.
Przeczenie	can't; forma pełna to cannot, jedno słowo	I can't swim.	Nie umiem pływać.
Pytanie	Can + podmiot + forma podstawowa; bez do	Can you swim?	Czy umiesz pływać?
Umiejętność	can dla umiejętności	I can cook pasta.	Umiem gotować makaron.
Pozwolenie	can pozwala, can't zabrania; prośba o pozwolenie: Can I…?	You can park here. / Can I open the window?	Możesz tu zaparkować. / Czy mogę otworzyć okno?
Prośba	Can you…? prosi o pomoc	Can you help me, please?	Czy możesz mi pomóc, proszę?

Would

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Chęć	would like + rzeczownik / to forma podstawowa; forma skrócona 'd	I'd like a coffee, please. / I'd like to book a table.	Chciałbym kawę, proszę. / Chciałbym zarezerwować stolik.
Pytanie i propozycja	Would + podmiot + V; bez do	Would you like some cake?	Czy chciałbyś trochę ciasta?

Budowa zdania

Szyk zdania

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Kolejność	podmiot + czasownik + dopełnienie + miejsce + czas	My sister buys bread in the shop every day.	Moja siostra codziennie kupuje chleb w sklepie.
Podmiot	podmiot jest zawsze obecny	It is cold.	Jest zimno.
Przymiotnik	stoi przed rzeczownikiem	I have a red car.	Mam czerwony samochód.
A1Czas na początku	wyrażenie czasu może otwierać zdanie, często z przecinkiem	Last summer, we went to Italy.	Zeszłego lata pojechaliśmy do Włoch.
A1Przysłówek częstotliwości	przed czasownikiem głównym, po be	I always eat breakfast. / She is always late.	Zawsze jem śniadanie. / Ona zawsze się spóźnia.
A1Pułapka	miejsce stoi przed czasem	I went to London yesterday.	Wczoraj pojechałem do Londynu.

Pytania i przeczenia

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Przeczenie: be, czasowniki modalne	podmiot + be / modal + not	They are not at home. / He can't drive.	Oni nie są w domu. / On nie potrafi prowadzić samochodu.
Pytanie: be, czasowniki modalne	be / modal + podmiot	Are they at home? / Can he drive?	Czy oni są w domu? / Czy on potrafi prowadzić samochód?
Przeczenie: pozostałe czasowniki	podmiot + don't / doesn't / didn't + forma podstawowa	He doesn't like jazz.	On nie lubi jazzu.
Pytanie: pozostałe czasowniki	do / does / did + podmiot + forma podstawowa	Did you call her?	Czy dzwoniłeś do niej?
do, does, did	I / you / we / they → do, he / she / it → does, przeszły → did	Do you like jazz?	Czy lubisz jazz?
Pytanie szczegółowe	słowo pytające + czasownik pomocniczy + podmiot + forma podstawowa	Where do you live? / Where are you from?	Gdzie mieszkasz? / Skąd jesteś?
Pytanie o podmiot	bez do / does / did; czasownik sam przyjmuje formę czasu	Who called you?	Kto do ciebie zadzwonił?
Krótka odpowiedź	powtarza się be, czasownik modalny lub pomocniczy	Yes, she can. / No, she can't.	Tak, potrafi. / Nie, nie potrafi.
Pułapka	po do / does / did czasownik ma formę podstawową	Did you go?	Czy poszedłeś?

Spójniki i słowa łączące

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
and, or	and dodaje myśl, or daje wybór; przed nimi zwykle nie ma przecinka	I like tea and coffee. / Do you want tea or coffee?	Lubię herbatę i kawę. / Chcesz herbatę czy kawę?
but, so	but przeciwstawia, so podaje skutek; przed nimi zwykle stawia się przecinek	I like tea, but I don't like coffee. / I'm tired, so I go to bed.	Lubię herbatę, ale nie lubię kawy. / Jestem zmęczony, więc idę spać.
because	podaje przyczynę; dalej następuje zdanie	I'm tired because I work late.	Jestem zmęczony, bo pracuję do późna.

Przymiotniki i przysłówki

Przymiotniki i ich kolejność

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
przymiotnik + rzeczownik	przymiotnik stoi przed rzeczownikiem	She has a new phone.	Ona ma nowy telefon.
czasownik + przymiotnik	czasownikiem jest be, look, feel, sound, taste lub smell	You look tired.	Wyglądasz na zmęczonego.
Pułapka	jedna forma dla liczby pojedynczej i mnogiej	two red cars	dwa czerwone samochody

Przysłówki częstotliwości i sposobu

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
Częstotliwość	jak często: always (100%), usually, often, sometimes, never (0%)	I always walk to work.	Zawsze chodzę do pracy pieszo.
How often?	wyrażenia częstotliwości stoją na końcu	How often do you swim? — I swim every day.	Jak często pływasz? — Pływam codziennie.
Częstotliwość: miejsce	przed czasownikiem głównym, po be	I often walk. / She is always late.	Często chodzę pieszo. / Ona zawsze się spóźnia.

Przyimki

Przyimki czasu: in, on, at

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
at	godziny zegarowe, night, midday, Christmas, Easter	at 9:30 / at night	o 9:30 / w nocy
on	dni, daty oraz dzień z porą dnia	on Monday morning / on 5 May	w poniedziałek rano / 5 maja
in	miesiące, pory roku, lata, morning, afternoon, evening	in January / in summer	w styczniu / latem
Długość okresu	okres wydłuża się od at przez on do in	at 7 o'clock / on Monday / in July	o siódmej / w poniedziałek / w lipcu
Bez przyimka	przed this, next, last, every, today, tomorrow	I'm busy this week. / I walk every morning.	Jestem zajęty w tym tygodniu. / Spaceruję każdego ranka.
Pułapka	daty wymagają on, miesiące wymagają in	My birthday is on 5 May. / It's cold in January.	Moje urodziny są 5 maja. / W styczniu jest zimno.
Pułapka	the weekend wymaga at	We relax at the weekend. (amer.: on the weekend)	Odpoczywamy w weekend.

Przyimki miejsca i ruchu

Zagadnienie	Zasada	Przykład	Polski
in	wewnątrz przestrzeni, w mieście lub kraju	in the bag / in Madrid	w torbie / w Madrycie
on	kontakt z powierzchnią	on the table / on the wall	na stole / na ścianie
at	punkt lub miejsce o określonym przeznaczeniu	at the door / at home	przy drzwiach / w domu
Stałe wyrażenia	bez the: at home, at work, in bed, to school	She's at work. / I go to work.	Ona jest w pracy. / Idę do pracy.
behind, near	stoją bezpośrednio przed rzeczownikiem	I live near the park.	Mieszkam blisko parku.
to / from	ruch do miejsca i z miejsca; home stoi bezpośrednio po go	We go to the beach. / I go home.	Idziemy na plażę. / Idę do domu.
Pułapka	next to i in front of zachowują to oraz of	next to the café / in front of the school	obok kawiarni / przed szkołą