# Çekim grupları ve ses değişimleri

https://langs123.com/tr/ukrainian/nouns-cases/declension-alternations/
CEFR A2–B1 · 2026-10-18 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> İsimler sert, yumuşak ve karışık olmak üzere üç grupta çekimlenir ve bazı biçimlerde gövdenin bir ünlüsü ya da ünsüzü değişir. Araç hâli, ж, ч, ш ve щ harflerinden sonra -ем ile biter: з това́ришем, з викладаче́м

## Özet sayfa

| Konu | Kural | Örnek | Türkçe |
| --- | --- | --- | --- |
| Sert grup | sert ünsüz: -ом, -ою | Я гуля́ю з бра́том. | Erkek kardeşimle yürüyüş yapıyorum. |
| Yumuşak grup | yumuşak ünsüz ya da -й: -ем, -ею | Я розмовля́ю з учи́телем. | Öğretmenle konuşuyorum. |
| Karışık grup | ж / ч / ш / щ: tamlayan hâli sert gruptaki gibi, araç hâli yumuşak gruptaki gibi | Я чека́ю това́риша. | Arkadaşımı bekliyorum. |
| Ünlüler | і → о / е açık hecede | Де мої́ ре́чі? | Eşyalarım nerede? |
| Ünsüzler | г / к / х → з / ц / с -і öncesinde | Подару́й жі́нці кві́ти. | Karına çiçek hediye et. |
| Düşen ünlüler | о / е diğer hâllerde düşer | Я не ба́чу олівця́. | Kurşun kalemi göremiyorum. |
| Seslenme hâli | г / к → ж / ч -е öncesinde | Дру́же, дя́кую! | Teşekkürler, dostum! |
| Karışık grup | dişil ve nötr isimlerin de karışık grubu vardır | Ми зустрі́немося на пло́щі. | Meydanda buluşacağız. |
| Tuzak | ж, ч, ш, щ harflerinden sonra: -ем, asla -ом | Я говори́в з викладаче́м. | Öğretim görevlisiyle konuştum. |

## Genel bakış

- Gövdenin son ünsüzü, ismi sert, yumuşak ya da karışık gruba yerleştirir: брат / учи́тель / това́риш — erkek kardeş / öğretmen / arkadaş

## Çekim grupları

| Grup | Yalın hâl | Tamlayan hâli | Araç hâli |
| --- | --- | --- | --- |
| Eril, sert | брат | бра́та | бра́том |
| Eril, yumuşak | учи́тель | учи́теля | учи́телем |
| Eril, karışık | това́риш | това́риша | това́ришем |
| Dişil, sert | ма́ма | ма́ми | ма́мою |
| Dişil, yumuşak | бабу́ся | бабу́сі | бабу́сею |
| Dişil, karışık | пло́ща | пло́щі | пло́щею |
| Nötr, sert | мі́сто | мі́ста | мі́стом |
| Nötr, yumuşak | мо́ре | мо́ря | мо́рем |
| Nötr, karışık | прі́звище | прі́звища | прі́звищем |
| Eril, -о ile biten | ба́тько | ба́тька | ба́тьком |
| Eril, -ин ile biten | кия́нин | кия́нина | кия́нином |
| Nötr, -ен- soneki ile | ім’я́ | і́мені | і́менем |

- Karışık grup, bazı biçimlerde sert gruba, bazılarında yumuşak gruba benzer: чека́ю това́риша / гуля́ю з това́ришем — arkadaşımı bekliyorum / arkadaşımla yürüyüş yapıyorum
- Okul dilbilgisi isimleri dört çekim sınıfına ayırır. I: -а, -я ile biten dişil ve eril isimler; II: ünsüzle ya da -о ile biten eril isimler ve -о, -е, -я ile biten nötr isimler; III: ünsüzle biten dişil isimler ve мати (anne) sözcüğü; IV: diğer hâllerde -ат-, -ят- ya da -ен- soneki alan, -а, -я ile biten nötr isimler: ма́ма / ба́тько / ніч / ім’я́ — anne / baba / gece / ad

## Ünlü değişimleri

| Değişiklik | Yalın hâl | Başka biçim |
| --- | --- | --- |
| і → о | ніс | но́са |
| і → е | річ | ре́чі |
| і → о | рік / кіт | ро́ку / кота́ |
| о, е düşer | у́чень / ти́ждень / оліве́ць | у́чня / ти́жня / олівця́ |

- Kapalı hecedeki і ünlüsü, hece açıldığında о ya da е olur: Ми живемо́ у Льво́ві. — Lviv’de yaşıyoruz.
- Son hecedeki о ve е ünlüleri çoğu zaman düşer: Я чека́ю у́чня. — Öğrenciyi bekliyorum.

## Ünsüz değişimleri

| Değişiklik | Yalın hâl | Başka biçim |
| --- | --- | --- |
| г → з | нога́ | на нозі́ |
| к → ц | рука́ / жі́нка | у руці́ / жі́нці |
| х → с | по́верх | на по́версі |
| г → з | О́льга / порі́г | О́льзі / на поро́зі |
| к → ц | кни́жка / о́ко | у кни́жці / на о́ці |
| х → с | ву́хо | у ву́сі |
| г / к → ж / ч | друг / коза́к | дру́же / коза́че |

- Yönelme ve bulunma hâlinde -і öncesinde г, к ve х ünsüzleri sırasıyla з, ц ve с olur.
- Seslenme hâlinde -е öncesinde г ve к ünsüzleri sırasıyla ж ve ч olur.

## Sık yapılan hatalar

| ✗ | ✓ | Kural |
| --- | --- | --- |
| Я гуля́ю з това́ришом. | Я гуля́ю з това́ришем. | ш harfinden sonra araç hâli -ем olur |
| Подару́й жі́нкі кві́ти. | Подару́й жі́нці кві́ти. | к → ц -і öncesinde |
| Я не ба́чу олі́веця. | Я не ба́чу олівця́. | оліве́ць sözcüğündeki е düşer |
| Мину́ло бага́то рі́ків. | Мину́ло бага́то ро́ків. | і → о açık hecede |