# As orações subordinadas adverbiais

https://langs123.com/pt/ukrainian/sentence/adverbial-clauses/
CEFR C1–C2 · 2026-10-19 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> As subordinadas de lugar, modo, grau, tempo, causa e concessão levam conjunções; a principal tem palavras correlativas que lhes correspondem. A palavra correlativa da principal e a palavra de ligação da subordinada indicam a mesma coisa: Ми пої́демо туди́, куди́ веде́ ця доро́га.

## Guia rápido

| Ponto | Regra | Exemplo | Português |
| --- | --- | --- | --- |
| Lugar: де, куди́, зві́дки | там, туди́, зві́дти na oração principal; де, куди́, зві́дки na subordinada | Бібліоте́ка стої́ть там, де закі́нчується парк. | A biblioteca fica lá, onde termina o parque. |
| Comparação | як / на́че / мов / ні́би: semelhança com uma imagem | Рі́чка лежа́ла нерухо́мо, на́че хтось розли́в срібло́. | O rio estava imóvel, como se alguém tivesse derramado prata. |
| Grau | таки́й … що com um substantivo, так … що com um verbo | Вона́ ма́є таки́й го́лос, що всі замовка́ють. | Ela tem uma voz tal que todos se calam. |
| Consequência | так що: a consequência de tudo o que diz a oração principal | Дощ ішо́в усю́ ніч, так що вра́нці рі́чка ви́йшла з берегі́в. | Choveu a noite toda, de modo que de manhã o rio tinha transbordado. |
| Concessão | скі́льки … не: a ação se repete, mas o resultado é o mesmo | Скі́льки ми не проси́ли, він не відчини́в две́рі. | Por mais que pedíssemos, ele não abriu a porta. |
| Tempo: тоді́, коли́ | тоді́ destaca um momento, коли́ o precisa | Вона́ усміха́ється тоді́, коли́ ду́має, що ніхто́ не ба́чить. | Ela sorri justamente quando pensa que ninguém está vendo. |
| Mesmo modo | так, як: o modo é o mesmo do modelo | Ми святку́ємо так, як святкува́ли на́ші діди́. | Celebramos do mesmo jeito que nossos avós celebravam. |
| Causa | тому́ що — causa neutra, оскі́льки — motivo conhecido, адже́ — motivo evidente | Оскі́льки за́л зама́лий, ми перено́симо за́хід до університе́ту. | Como a sala é pequena demais, transferimos o evento para a universidade. |
| Concessão | хоч: a oração principal traz a ação oposta, muitas vezes com проте́ | Надво́рі ще лежа́в сніг, хоч за календаре́м уже́ була́ весна́. | Lá fora ainda havia neve, embora pelo calendário já fosse primavera. |
| Vírgula | vírgula antes da conjunção; duas vírgulas ao redor de uma oração intercalada | Ми живемо́ там, де ті́хо. / За́хід, оскі́льки за́л зама́лий, перенесли́. | Moramos lá, onde é tranquilo. / O evento, visto que a sala é pequena demais, foi transferido. |
| Armadilha | a palavra de ligação repete a direção da palavra correlativa | Ми пої́демо туди́, куди́ веде́ ця доро́га. | Iremos para lá, aonde esta estrada leva. |
| Armadilha | так як com o sentido de “porque” é um russismo | Ми сиді́ли вдо́ма, тому́ що ішо́в дощ. | Ficamos em casa porque estava chovendo. |

## Visão geral

- A oração subordinada adverbial indica lugar, modo, grau, tempo, causa ou concessão da ação principal. Ми живемо́ там, де ті́хо. — Moramos lá, onde é tranquilo.
- A conjunção ou a palavra de ligação da subordinada tem, na principal, uma palavra correlativa que a indica. Вона́ так втоми́лася, що не могла́ говори́ти. — Ela se cansou tanto que não conseguia falar.

## Lugar: де, куди, звідки

| Oração subordinada | Exemplo | Português |
| --- | --- | --- |
| де: o lugar da ação; na oração principal, там | Бібліоте́ка стої́ть там, де закі́нчується парк. | A biblioteca fica lá, onde termina o parque. |
| куди́: a direção do movimento; na oração principal, туди́ | Ми пої́демо туди́, куди́ веде́ ця доро́га. | Iremos para lá, aonde esta estrada leva. |
| зві́дки: o ponto de partida do movimento; na oração principal, зві́дти | Він прині́с во́ду зві́дти, зві́дки її́ бра́ли діди́. | Ele trouxe água de lá, de onde os avós a tiravam. |

## Modo e comparação: як, наче, мов, ніби

| Oração subordinada | Exemplo | Português |
| --- | --- | --- |
| як: um modo parecido com um modelo conhecido | Вона́ співа́є, як співа́ла її́ ма́ти. | Ela canta como cantava a mãe dela. |
| на́че: semelhança com uma imagem imaginada | Рі́чка лежа́ла нерухо́мо, на́че хтось розли́в срібло́. | O rio estava imóvel, como se alguém tivesse derramado prata. |
| мов: o mesmo, na língua literária e poética | Дощ шумі́в, мов хтось сипа́в горо́х. | A chuva fazia barulho como se alguém espalhasse ervilhas. |
| ні́би: como se, para o que apenas parece assim | Він мовча́в, ні́би нічо́го не чув. | Ele ficou calado, como se não tivesse ouvido nada. |
| так, як: o modo é o mesmo do modelo | Ми святку́ємо так, як святкува́ли на́ші діди́. | Celebramos do mesmo jeito que nossos avós celebravam. |

- Antes de на́че, мов e ні́би vai vírgula; eles se substituem entre si.

## Grau e consequência: такий… що, так що

| Oração subordinada | Exemplo | Português |
| --- | --- | --- |
| таки́й … що: o grau de uma qualidade de um objeto | Вона́ ма́є таки́й го́лос, що всі замовка́ють. | Ela tem uma voz tal que todos se calam. |
| так … що: o grau de uma ação | Він так втоми́вся, що не міг говори́ти. | Ele se cansou tanto que não conseguiu falar. |
| так що: a consequência de tudo o que diz a oração principal | Дощ ішо́в усю́ ніч, так що вра́нці рі́чка ви́йшла з берегі́в. | Choveu a noite toda, de modo que de manhã o rio tinha transbordado. |

- Таки́й muda conforme o gênero, o número e o caso, e так não muda. таки́й го́лос / така́ ти́ша / таке́ мо́ре / такі́ ді́ти — tal voz / tal silêncio / tal mar / tais crianças
- Vai vírgula antes de що no par таки́й … що e antes de так na conjunção так що.

## Concessão: скільки… не, хоч

| Oração subordinada | Exemplo | Português |
| --- | --- | --- |
| скі́льки … не: a ação se repete, mas o resultado é o mesmo | Скі́льки ми не проси́ли, він не відчини́в две́рі. | Por mais que pedíssemos, ele não abriu a porta. |
| куди́ … не, як … не: o mesmo com outra palavra interrogativa | Куди́ ти не гля́нь, усю́ди го́ри. / Як ти не стара́йся, усі́х не поті́шиш. | Para onde quer que você olhe, há montanhas por toda parte. / Por mais que você se esforce, não vai agradar a todos. |
| хоч: na oração principal há uma ação oposta | Надво́рі ще лежа́в сніг, хоч за календаре́м уже́ була́ весна́. | Lá fora ainda havia neve, embora pelo calendário já fosse primavera. |

- A partícula не nessas construções não nega a ação: ela realmente aconteceu.
- Проте́, одна́к e все ж na oração principal reforçam o contraste. Хоч ді́ти втоми́лися, проте́ йти додо́му не хоті́ли. — Embora as crianças estivessem cansadas, mesmo assim não queriam ir para casa.

## Tempo: тоді, коли

| Oração subordinada | Exemplo | Português |
| --- | --- | --- |
| тоді́ … коли́: um momento destacado | Вона́ усміха́ється тоді́, коли́ ду́має, що ніхто́ не ба́чить. | Ela sorri justamente quando pensa que ninguém está vendo. |

- Sem тоді́ a subordinada apenas indica o tempo: Quando e se: коли, якщо, якби.

## Causa: тому що, оскільки, адже

| Oração subordinada | Exemplo | Português |
| --- | --- | --- |
| тому́ що: uma causa neutra | Збо́ри перенесли́, тому́ що не було́ кво́руму. | A assembleia foi adiada porque não havia quórum. |
| оскі́льки: causa como motivo conhecido; a subordinada costuma vir primeiro | Оскі́льки за́л зама́лий, ми перено́симо за́хід до університе́ту. | Como a sala é pequena demais, transferimos o evento para a universidade. |
| адже́: causa que o interlocutor conhece e precisa admitir; a subordinada costuma vir em segundo lugar | Не хвилю́йся, адже́ усе́ вже підгото́влено. | Não se preocupe, afinal tudo já está preparado. |

- Na linguagem profissional e científica predominam тому́ що e оскі́льки; бо soa mais coloquial.
- A causa em frases simples: Conjunções.

## Posição da subordinada e a vírgula

| Regra | Exemplo | Português |
| --- | --- | --- |
| subordinada depois da principal: vírgula antes da conjunção | Ми пої́демо туди́, куди́ веде́ ця доро́га. | Iremos para lá, aonde esta estrada leva. |
| subordinada antes da principal: vírgula depois dela | Оскі́льки пого́да по́гана, ми залиша́ємося вдо́ма. | Como o tempo está ruim, ficamos em casa. |
| subordinada dentro da principal: duas vírgulas | За́хід, оскі́льки за́л зама́лий, перенесли́ до університе́ту. | O evento, visto que a sala é pequena demais, foi transferido para a universidade. |
| a palavra correlativa pode ser omitida: a vírgula fica antes da palavra de ligação | Ми піде́мо, куди́ веде́ стежка́. | Iremos aonde a trilha leva. |

## Erros comuns

| ✗ | ✓ | Regra |
| --- | --- | --- |
| Ми пої́демо туди́, де веде́ ця доро́га. | Ми пої́демо туди́, куди́ веде́ ця доро́га. | a palavra de ligação repete a direção da palavra correlativa: туди́ — куди́ |
| Вона́ ма́є таки́й го́лос що всі замовка́ють. | Вона́ ма́є таки́й го́лос, що всі замовка́ють. | vai vírgula antes de що no par таки́й … що |
| Ми сиді́ли вдо́ма, так як ішо́в дощ. | Ми сиді́ли вдо́ма, тому́ що ішо́в дощ. | так як é um decalque do russo “так как”; a causa se expressa com тому́ що, оскі́льки, адже́ |
