# Wyrazy złożone i skróty

https://langs123.com/pl/ukrainian/word-formation/compounds-abbreviations/
CEFR B2–C2 · 2026-10-19 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Wyraz złożony piszemy z łącznikiem, gdy jego człony są równorzędne, a łącznie, gdy pierwszy człon określa drugi; skróty mają własne zasady. Łącznik stoi między równorzędnymi członami, między które można wstawić і: У ме́не є украї́нсько-англі́йський словни́к.

## Ściąga

| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| Łącznik | człony są równorzędne; między nie można wstawić і | науко́во-пізнава́льний | popularnonaukowy |
| Łącznie | pierwszy człon określa drugi; liczebnik jako pierwszy człon | різномані́тний / двоя́русний | różnorodny / dwupiętrowy |
| Skrót | kropka po р. i вул.; bez kropki po км | 2024 р. / 5 км | rok 2024 / 5 kilometrów |
| Skrótowiec złożony | części wyrazów; apostrof przed ю / я / є / ї | Мін’ю́ст | Ministerstwo Sprawiedliwości |
| Rzeczownik złożony | z samogłoską łączącą — łącznie; bez niej — z łącznikiem | лісосте́п / хліб-сі́ль | lasostep / chleb i sól |
| Odmiana | równorzędne człony zmieniają się oba; po przedrostku — tylko ostatni | хліб-сі́ль → хлі́ба-со́лі / А́встро-Уго́рщина → А́встро-Уго́рщини | chleb i sól / Austro-Węgry |
| Skrótowiec | rodzaju męskiego na spółgłoskę — odmienia się, na samogłoskę — nie | на ЛА́Зі / з О́БСЄ | w autobusie ЛАЗ / z О́БСЄ (Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie) |
| Rodzaj wyrazu złożonego | rodzaj określa końcówka | велодорі́жка / водолікува́ння | ścieżka rowerowa / hydroterapia |
| Skrótowiec złożony | odmienia się przez wszystkie przypadki | у Кабмі́ні | w Gabinecie Ministrów |
| Pułapka | forma дво- w wyrazie złożonym | двоя́русний | dwupiętrowy |
| Pułapka | jednostki miary piszemy bez kropki | 9 год / 20 хв | 9 godzin / 20 minut |

## Przymiotniki złożone

| Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Z łącznikiem: człony są równorzędne; między nie można wstawić і | науко́во-пізнава́льний фільм / украї́нсько-англі́йський словни́к | film popularnonaukowy / słownik ukraińsko-angielski |
| Łącznie: pierwszy człon określa drugi | різномані́тний ви́бір / вічнозеле́на росли́на | różnorodny wybór / roślina wiecznie zielona |
| Łącznie: pierwszym członem jest liczebnik | двоя́русне лі́жко / трику́тний знак / двадцятип’ятирі́чний інжене́р | łóżko piętrowe / znak trójkątny / dwudziestopięcioletni inżynier |
| Z łącznikiem: dwa kolory lub dwie cechy w jednym wyrazie | си́ньо-жо́втий пра́пор / гіркува́то-соло́ний смак | flaga niebiesko-żółta / smak gorzko-słony |
| Łącznie: temat rzeczownika i samogłoska łącząca о lub е | волелю́бний наро́д / хвилеподі́бний рух | naród miłujący wolność / ruch falisty |
| Z łącznikiem: pierwszy człon kończy się na о; człony są równorzędne albo wyraz oznacza odcień koloru | суспі́льно-політи́чний рух / парла́ментсько-президе́нтська респу́бліка / яскра́во-зеле́ний ко́лір | ruch społeczno-polityczny / republika parlamentarno-prezydencka / jaskrawozielony kolor |
| Łącznie: przysłówek jako pierwszy człon dookreśla cechę | важкохво́рий паціє́нт / високорозви́нена краї́на / повнолі́тній громадя́нин / політкоре́ктний тон | ciężko chory pacjent / kraj wysoko rozwinięty / pełnoletni obywatel / poprawny politycznie ton |

- Liczebnik jako pierwszy człon ma postać дво-, три-, чотири-, п’яти-, двадцяти-. Ми живемо́ в п’ятиповерхо́вому буди́нку. — Mieszkamy w pięciopiętrowym budynku.
- Przymiotniki złożone odmieniają się przez przypadki jak proste: Odmiana przymiotnika.
- Formy liczebników: Liczebniki z rzeczownikami.

## Przymiotniki na -лиций

| Rodzaj | білоли́ций | круглоли́ций |
| --- | --- | --- |
| Męski | білоли́ций | круглоли́ций |
| Żeński | білоли́ця | круглоли́ця |
| Nijaki | білоли́це | круглоли́це |
| Liczba mnoga | білоли́ці | круглоли́ці |

- Przymiotniki na -лиций mają formę żeńską -лиця i nijaką -лице. Це білоли́ця ді́вчина. — To dziewczyna o jasnej cerze.

## Rzeczowniki złożone: łącznik czy pisownia łączna

| Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Łącznie: samogłoska łącząca о lub е między tematami | лісосте́п / головнокома́ндувач | lasostep / naczelny dowódca |
| Z łącznikiem: człony są równorzędne, bez samogłoski między nimi | хліб-сі́ль / мі́сто-геро́й | chleb i sól / miasto-bohater |
| Z łącznikiem: dwuczłonowe nazwy miast i państw | Кам’яне́ць-Поді́льський / А́встро-Уго́рщина / Ра́ва-Ру́ська | Kamieniec Podolski / Austro-Węgry / Rawa Ruska |

## Rzeczowniki złożone: odmiana

| Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Równorzędne człony zmieniają się oba | хліб-сі́ль → хлі́ба-со́лі / Кам’яне́ць-Поді́льський → Кам’янця́-Поді́льського / Ра́ва-Ру́ська → Ра́ви-Ру́ської | chleb i sól / Kamieniec Podolski / Rawa Ruska |
| Po pierwszym członie podobnym do przedrostka zmienia się tylko ostatni | А́встро-Уго́рщина → А́встро-Уго́рщини / ві́це-президе́нт → ві́це-президе́нта | Austro-Węgry / wiceprezydent |
| Wyraz pisany łącznie odmienia się jak jeden wyraz | лісосте́п → лісосте́пу / головнокома́ндувач → головнокома́ндувача | lasostep / naczelny dowódca |

- Oboczności w temacie, jak w Кам’янця: Grupy deklinacyjne i oboczności.

## Rodzaj rzeczowników złożonych

| Końcówka | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Spółgłoska: rodzaj męski | бетоново́з / верболі́з / самохі́д / чорно́слив / чотирику́тник / прем’є́р-міні́стр | betoniarka / wierzba / pojazd samobieżny / suszona śliwka / czworokąt / premier |
| Końcówka -а / -ість: rodzaj żeński | велодорі́жка / двозна́чність / Лиси́чка-Сестри́чка / Чорноба́ївка | ścieżka rowerowa / dwuznaczność / Lisiczka Siostrzyczka, postać z bajki / Czornobajiwka |
| Końcówka -ння / -ччя / -’я: rodzaj nijaki | водолікува́ння / двадцятирі́ччя / мовоми́слення / різнотра́в’я | hydroterapia / dwudziestolecie / myślenie językowe / mieszanka traw i ziół |

- Rodzaj wyrazu złożonego określa jego końcówka, tak jak w rzeczownikach prostych: Rodzaj rzeczownika.

## Skróty

| Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Po skróconym wyrazie stawiamy kropkę | ву́лиця → вул. / пло́ща → пл. / рік → р. / столі́ття → ст. | ulica / plac / rok / wiek |
| Oznaczenia jednostek miary piszemy bez kropki | 5 км / 3 кг / 9 год | 5 kilometrów / 3 kilogramy / 9 godzin |
| Między liczbą a skrótem stawiamy spację | Це було́ у 2024 р. / Ми ї́демо 9 год | To było w 2024 roku. / Jedziemy 9 godzin. |

## Skrótowce i wyrazy złożone ze skróconych części

| Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Pierwsze litery wyrazów nazwy: wszystkie wielkie, czytane jak jeden wyraz | МОН / ЦУМ / ФОП | Ministerstwo Edukacji i Nauki / Centralny Dom Towarowy / przedsiębiorca indywidualny |
| Części wyrazów nazwy: wielka litera tylko na początku | Мін’ю́ст / Дніпроге́с | Ministerstwo Sprawiedliwości / Dnieprowska Elektrownia Wodna |
| Rodzaj wyznacza główny wyraz nazwy: міністерство ma rodzaj nijaki | МОН оголоси́ло ко́нкурс. | МОН (Ministerstwo Edukacji i Nauki) ogłosiło konkurs. |
| Rodzaj wyznacza główny wyraz nazwy: магазин ma rodzaj męski | ЦУМ відчини́вся о дев’я́тій. | ЦУМ (Centralny Dom Towarowy) otworzył się o dziewiątej. |
| Skrótowiec rodzaju męskiego zakończony na spółgłoskę odmienia się jak rzeczownik | ЛАЗ → ЛА́Зу / ЛАЗ → на ЛА́Зі | ЛАЗ (autobus z Lwowskiej Fabryki Autobusów) / w autobusie ЛАЗ |
| Skrótowiec złożony odmienia się według własnej końcówki | райспоживспі́лка → райспоживспі́лки / райспоживспі́лці · Мін’ю́ст → Мін’ю́сту / у Мін’ю́сті | rejonowy związek spółdzielni konsumenckich / Ministerstwo Sprawiedliwości |
| Skrótowiec nazwy instytucji zakończony na samogłoskę nie odmienia się | з О́БСЄ / у ЗВО | z О́БСЄ (Organizacją Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie) / w ЗВО (uczelni wyższej) |
| Pierwszy człon to skrócony temat wyrazu: нац-, укр-, проф-, мед- | Нацба́нк / Укрга́з / Укрінфо́рм / профспі́лка / медпрацівни́к | Bank Narodowy / ukraińskie przedsiębiorstwo gazowe / ukraińska agencja informacyjna / związek zawodowy / pracownik medyczny |

| Przypadek | Кабмі́н |
| --- | --- |
| Mianownik | Кабмі́н |
| Dopełniacz | Кабмі́ну |
| Celownik | Кабмі́ну / Кабмі́нові |
| Biernik | Кабмі́н |
| Narzędnik | Кабмі́ном |
| Miejscownik | у Кабмі́ні |

- Po spółgłosce pierwszego członu przed ю / я / є / ї stawiamy apostrof. Це Мін’ю́ст. — To jest Мін’ю́ст (Ministerstwo Sprawiedliwości).

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ | Zasada |
| --- | --- | --- |
| Це украї́нсько англі́йський словни́к. | Це украї́нсько-англі́йський словни́к. | równorzędne człony piszemy z łącznikiem |
| Це двохя́русне лі́жко. | Це двоя́русне лі́жко. | pierwszy człon ma postać дво- |
| Доро́га займа́є 9 год. і 20 хв. | Доро́га займа́є 9 год і 20 хв. | jednostki miary piszemy bez kropki |
| Ми живемо́ в Ра́ва-Ру́ській. | Ми живемо́ в Ра́ві-Ру́ській. | oba równorzędne człony się zmieniają |
| Він працю́є у Кабмі́н. | Він працю́є у Кабмі́ні. | skrótowiec złożony zakończony na spółgłoskę odmienia się |