# Czas przeszły

https://langs123.com/pl/ukrainian/past-aspect/past-tense/
CEFR A1–B1 · 2026-10-18 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Czas przeszły zmienia się według rodzaju i liczby, a nie według osoby: чита́в, чита́ла, чита́ло, чита́ли. Czasownik zgadza się z rodzajem wykonawcy czynności, także po я (ja) i ти (ty): Тара́с: «Я чита́в». Оле́на: «Я чита́ла».

## Ściąga

| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| Rodzaj męski | -ти → -в | Учо́ра Тара́с чита́в. | Wczoraj Taras czytał. |
| Rodzaj żeński | -ти → -ла | Оле́на працюва́ла вдо́ма. | Olena pracowała w domu. |
| Rodzaj nijaki | -ти → -ло | Учо́ра було́ хо́лодно. | Wczoraj było zimno. |
| Liczba mnoga | -ти → -ли | Ми гуля́ли в па́рку. | Spacerowaliśmy po parku. |
| Grzecznościowe Ви | przy grzecznościowym Ви czasownik jest w liczbie mnogiej | Ви були́ в Ки́єві? | Czy był Pan w Kijowie? |
| Czasowniki z -ся | -вся / -лася / -лися | Він ду́же смія́вся. | On bardzo się śmiał. |
| Formy szczególne | іти́ → ішо́в, могти́ → міг | Я не міг прийти́. | Nie mogłem przyjść. |
| Aspekt | oba aspekty mają czas przeszły | Я чита́в кни́жку ≠ Я прочита́в кни́жку | Czytałem książkę ≠ Przeczytałem książkę do końca |
| Pułapka | kobieta mówi я була́ | Оле́на: «Я була́ вдо́ма». | Olena: „Byłam w domu.” |

## Przegląd

- Czas przeszły nie ma końcówek osobowych: forma zależy od rodzaju i liczby wykonawcy czynności. Він чита́в. / Вона́ чита́ла. / Вони́ чита́ли. — On czytał. / Ona czytała. / Oni czytali.
- Formę tworzy się od bezokolicznika: -ти zmienia się w -в, -ла, -ло lub -ли. чита́ти → чита́в
- Po я (ja) i ти (ty) rodzaj pokazuje, kto mówi lub do kogo się mówi: Окса́но, ти обі́дала? — Oksano, jadłaś obiad?

## Forma: rodzaj i liczba

| Kto | чита́ти | працюва́ти | бу́ти |
| --- | --- | --- | --- |
| я / ти / він | чита́в | працюва́в | був |
| я / ти / вона́ | чита́ла | працюва́ла | була́ |
| воно́ | чита́ло | працюва́ло | було́ |
| ми / ви / Ви / вони́ | чита́ли | працюва́ли | були́ |

- Grzecznościowe Ви, nawet gdy dotyczy jednej osoby, ma formę liczby mnogiej: Па́не Іва́не, Ви вже сні́дали? — Panie Iwanie, czy już Pan jadł śniadanie?

## Forma: czasowniki z -ся

| Kto | смія́тися | умива́тися |
| --- | --- | --- |
| я / ти / він | смія́вся | умива́вся |
| я / ти / вона́ | смія́лася | умива́лася |
| воно́ | смія́лося | умива́лося |
| ми / ви / Ви / вони́ | смія́лися | умива́лися |

- Postfiks -ся stoi po końcówce: -вся, -лася, -лося, -лися. Ді́ти смія́лися. — Dzieci się śmiały.

## Forma: czasowniki szczególne

| Czasownik | Rodzaj męski | Rodzaj żeński | Liczba mnoga |
| --- | --- | --- | --- |
| іти́ / йти | ішо́в / йшов | ішла́ / йшла | ішли́ / йшли |
| могти́ | міг | могла́ | могли́ |
| нести́ | ніс | несла́ | несли́ |
| допомогти́ | допомі́г | допомогла́ | допомогли́ |

- Forma z й- stoi po samogłosce, a forma z і- po spółgłosce: Я йшов додо́му. / Він ішо́в додо́му. — Szedłem do domu. / On szedł do domu.
- Czasowniki o temacie zakończonym spółgłoską nie mają -в w rodzaju męskim: ніс, міг, допомі́г. Друг допомі́г мені́. — Przyjaciel mi pomógł.

## Użycie

| Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| zdarzenie w przeszłości | Учо́ра ми були́ в теа́трі. | Wczoraj byliśmy w teatrze. |
| czynność, która trwała pewien czas | Уве́чері я слу́хала му́зику. | Wieczorem słuchałam muzyki. |
| przeszły zwyczaj, z ча́сто / щодня́ | У дити́нстві я ча́сто ходи́в до бабу́сі. | W dzieciństwie często chodziłem do babci. |
| jedna zakończona czynność: aspekt dokonany, zobacz Aspekt: dokonany i niedokonany | Учо́ра я поба́чила Андрі́я. | Wczoraj zobaczyłam Andrija. |

## Słowa sygnalne

| Słowo | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| учо́ра / позавчо́ра | Учо́ра я працюва́в. | Wczoraj pracowałem. |
| мину́лого ти́жня / мину́лого ро́ку / торі́к | Мину́лого ро́ку ми жили́ у Льво́ві. | W zeszłym roku mieszkaliśmy we Lwowie. |
| jak długo + тому́ | Я ба́чив його́ два дні тому́. | Widziałem go dwa dni temu. |

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ | Zasada |
| --- | --- | --- |
| Па́не Іва́не, Ви був у Ки́єві? | Па́не Іва́не, Ви були́ в Ки́єві? | grzecznościowe Ви ma formę liczby mnogiej |
| Він смія́лся. | Він смія́вся. | rodzaj męski kończy się na -вся; -лся to forma rosyjska |
| Учо́ра Тара́с ходи́ла в кіно́. | Учо́ра Тара́с ходи́в у кіно́. | czasownik zgadza się z rodzajem podmiotu |