# Tryb rozkazujący

https://langs123.com/pl/ukrainian/future-imperative-conditional/imperative/
CEFR A1–B1 · 2026-10-18 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Tryb rozkazujący wyraża prośby, rady i polecenia: чита́й do jednej osoby na «ти», чита́йте do kilku osób i grzecznościowo. Forma grzecznościowa i forma liczby mnogiej kończą się na -те lub -іть: Сіда́йте, будь ла́ска. Скажі́ть, де вокза́л?

## Ściąga

| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| Rdzeń na samogłoskę | -й / -йте | Чита́йте текст. | Przeczytajcie tekst. |
| Akcent na końcówce w formie я | -и / -іть | Напиші́ть своє́ ім’я́. | Napiszcie swoje imię. |
| Grzeczność | forma Ви z будь ла́ска (proszę) | Да́йте, будь ла́ска, ка́ву. | Poproszę kawę. |
| Trzecia osoba | хай / неха́й + czasownik | Хай він подзво́нить за́втра. | Niech zadzwoni jutro. |
| Czasowniki na -ся | -ся po końcówce | Посміхні́ться! | Uśmiechnijcie się! |
| My | -мо / -імо | Ході́мо в кіно́! | Chodźmy do kina! |
| Aspekt | zakaz wymaga aspektu niedokonanego, ostrzeżenie — dokonanego | Не відчиня́й вікно́. | Nie otwieraj okna. |
| Pułapka | po spółgłosce forma Ви kończy się na -іть | Пиші́ть сюди́. | Piszcie tutaj. |

## Przegląd

- Forma ти zwraca się do jednej bliskiej osoby; forma na -те — do kilku osób albo grzecznościowo do jednej. Окса́но, сіда́й. / Па́не профе́соре, сіда́йте. — Oksana, usiądź. / Panie profesorze, proszę usiąść.
- Forma powstaje od rdzenia czasu teraźniejszego lub prostego czasu przyszłego: tego samego, co w formie вони (oni). чита́ють → чита́й

## Forma: ти i ви

| Czasownik | ти | ви / Ви |
| --- | --- | --- |
| чита́ти | чита́й | чита́йте |
| сіда́ти | сіда́й | сіда́йте |
| да́ти | дай | да́йте |
| сказа́ти | скажи́ | скажі́ть |
| писа́ти | пиши́ | пиші́ть |
| сиді́ти | сиди́ | сиді́ть |
| бу́ти | будь | бу́дьте |
| вста́ти | встань | вста́ньте |

- Rdzeń zakończony samogłoską przyjmuje -й i -йте. гуля́ють → гуля́йте
- Rdzeń zakończony spółgłoską, z akcentem na końcówce w formie я, przyjmuje -и i -іть. пишу́ → пиши́
- Gdy akcent w formie я pada na rdzeń, nie ma końcówki, a po spółgłosce miękkiej pojawia się ь: ста́ну → стань. Встань, уже́ сьо́ма годи́на! — Wstań, już siódma!

## Forma: trzecia osoba i my

| Forma | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| хай / неха́й + czasownik w trzeciej osobie | Неха́й ді́ти гра́ються. | Niech dzieci się bawią. |
| -ся po końcówce: -йся / -йтеся | Умива́йся та йди сні́дати. | Umyj się i chodź na śniadanie. |
| -ся po -и i -іть: бори́ся / борі́ться | Диві́ться, яки́й краєви́д! | Patrzcie, co za widok! |
| w mowie -ся skraca się do -сь: диви́сь / вчись | Вчи́ся до́бре! | Ucz się dobrze! |
| -мо po -й: чита́ймо | Да́ймо йому́ відпочи́ти. | Dajmy mu odpocząć. |
| -імо zamiast -и: скажі́мо | Ході́мо додо́му. | Chodźmy do domu. |

## Użycie

| Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| prośba z «будь ласка» (proszę) | Повторі́ть, будь ла́ска. | Proszę powtórzyć. |
| polecenie, zadanie | Прочита́йте текст і да́йте ві́дповідь. | Przeczytajcie tekst i udzielcie odpowiedzi. |
| życzenie z хай | Хай щасти́ть! | Powodzenia! |
| zaproszenie: aspekt niedokonany | Захо́дьте, роздяга́йтеся. | Wejdźcie, rozbierzcie się. |
| jedna konkretna czynność: aspekt dokonany | Зачині́ть две́рі, будь ла́ска. | Proszę zamknąć drzwi. |
| zakaz: не z aspektem niedokonanym | Не запі́знюйся. | Nie spóźniaj się. |
| ostrzeżenie przed tym, co może się zdarzyć: не z aspektem dokonanym | Не забу́дь ключі́! | Nie zapomnij kluczy! |

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ | Zasada |
| --- | --- | --- |
| Пиши́те ра́зом. | Пиші́ть ра́зом. | forma Ви kończy się na -іть; -ите to forma rosyjska |
| Сади́сь, будь ла́ска. | Сіда́й, будь ла́ска. | сади́сь jest rosyjskie; po ukraińsku mówi się сіда́й |
| Не відчини́ вікно́. | Не відчиня́й вікно́. | zakaz wymaga aspektu niedokonanego; не z dokonanym ostrzega przed tym, co może się zdarzyć |