# Akcent

https://langs123.com/pl/ukrainian/foundations/stress/
CEFR A0–A2 · 2026-10-18 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Akcent ukraiński jest swobodny i ruchomy: pada na dowolną sylabę, przesuwa się między formami wyrazu i odróżnia wyrazy. Akcent odróżnia wyrazy: за́мок ≠ замо́к

## Ściąga

| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| Jeden akcent | każdy wyraz ma jedną sylabę akcentowaną | ма́ма / вода́ | mama / woda |
| Akcent swobodny | może paść na każdą sylabę | мо́ре / доро́га / молоко́ | morze / droga / mleko |
| Znak akcentu | podręczniki i słowniki go zaznaczają; zwykłe teksty nie | кни́жка | książka |
| Akcent ruchomy | przesuwa się między formami jednego wyrazu | рука́ → ру́ку | ręka → rękę |
| Liczba mnoga | w liczbie mnogiej akcent często się przesuwa | сестра́ → се́стри | siostra → siostry |
| Różne wyrazy | akcent odróżnia wyrazy pisane tak samo | за́мок ≠ замо́к | zamek (budowla) ≠ zamek (w drzwiach) |
| Różne formy | akcent odróżnia formy jednego wyrazu | мої́ ру́ки ≠ моє́ї руки́ | moje ręce ≠ mojej ręki |
| Dwa warianty | niektóre wyrazy dopuszczają oba akcenty | по́милка = поми́лка | błąd = błąd |
| Pułapka | w liczebnikach 11–19 akcent pada na -на́- | одина́дцять / чотирна́дцять | jedenaście / czternaście |

## Akcent w wyrazie

- Wyraz ma jedną sylabę akcentowaną: jej samogłoska brzmi nieco dłużej i wyraźniej. ма́ма / вода́ — mama / woda
- Akcent jest swobodny: może paść na pierwszą, drugą, trzecią lub inną sylabę. мо́ре / доро́га / молоко́ — morze / droga / mleko
- Podręczniki i słowniki zaznaczają akcent nad samogłoską; zwykłe teksty go nie zapisują. кни́жка — książka
- Wyrazy jednosylabowe nie mają znaku akcentu. ліс / дім / хліб — las / dom / chleb

## Akcent ruchomy

| Forma | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| mianownik → biernik | рука́ → ру́ку / вода́ → во́ду / голова́ → го́лову | ręka → rękę / woda → wodę / głowa → głowę |
| liczba pojedyncza → liczba mnoga | сестра́ → се́стри / село́ → се́ла / вікно́ → ві́кна | siostra → siostry / wieś → wsie / okno → okna |

- Akcent może się przesunąć w innej formie tego samego wyrazu, dlatego każdą nową formę warto uczyć się z akcentem. Я ба́чу го́ру. — Widzę górę.

## Akcent, który odróżnia wyrazy i formy

| Para | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| за́мок ≠ замо́к | Ми ї́демо до за́мку. / Не мо́жу відімкну́ти замо́к. | Jedziemy do zamku. / Nie mogę otworzyć zamka. |
| доро́га ≠ дорога́ | Це доро́га до Льво́ва. / Ти мені́ дорога́. | To jest droga do Lwowa. / Jesteś mi droga. |
| ру́ки ≠ руки́ | мої́ ру́ки / без моє́ї руки́ | moje ręce / bez mojej ręki |

- Niektóre wyrazy dopuszczają oba akcenty: по́милка = поми́лка / за́вжди = завжди́ — błąd = błąd / zawsze = zawsze

## Sylaby i przenoszenie wyrazów

- Wyraz ma tyle sylab, ile ma samogłosek: мо-ло-ко́ / шко́-ла / ліс — mleko / szkoła / las
- Na końcu wiersza wyraz dzieli się na sylaby, a pojedynczej litery nie zostawia się w wierszu ani nie przenosi: ву́-ли-ця / кни́ж-ка / кни́-жка — ulica / książka / książka
- Litery ь i й zostają przy poprzedzającej literze: си́ль-ний / бі́й-ка — silny / bójka

## Intonacja

| Zdanie | Intonacja | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| oznajmujące | opada na końcu | Це мій брат. ↘ | To mój brat. |
| pytanie bez zaimka pytajnego | rośnie na wyrazie, o który pytamy | Це твій брат? ↗ | Czy to twój brat? |
| pytanie z zaimkiem pytajnym | opada na końcu | Де ти живе́ш? ↘ | Gdzie mieszkasz? |
| wykrzyknieniowe | głos rośnie i staje się mocniejszy na słowie kluczowym | Яки́й га́рний день! | Co za piękny dzień! |

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ | Zasada |
| --- | --- | --- |
| оди́надцять | одина́дцять | w liczebnikach 11–19 akcent pada na -на́-; drugi akcent pochodzi z rosyjskiego |
| чоти́рнадцять | чотирна́дцять | akcent pada na -на́- |
| до́чка | дочка́ | w liczbie pojedynczej дочка́ ma akcent na końcówce |
| кіло́метр | кіломе́тр | akcent pada na -ме́тр |
| випа́док | ви́падок | akcent pada na pierwszą sylabę: ви́падок |