# Zdrobnienia i zgrubienia: -ito, -illo, -ón

https://langs123.com/pl/spanish/sustantivo-determinantes/sufijos-apreciativos/
CEFR B2–C1 · 2026-10-19 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Zdrobnienia -ito i -illo oraz zgrubienia -ón, -ote i -azo nadają wyrazowi rozmiar, czułość lub pogardę: casita, grandón. Zdrobnienie zastępuje końcową samogłoskę przez -ito, a po -e, -n lub -r dodaje -cito: casa → casita, joven → jovencito

## Ściąga

| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| Zdrobnienie | zastępuje końcową samogłoskę przez -ito lub -illo | casa → casita / pájaro → pajarillo | domek / ptaszek |
| -cito, -ecito | -cito po -e, -n, -r; -ecito po wyrazie jednosylabowym | joven → jovencito / pan → panecito | młodzieniec / bułeczka |
| Pisownia | c → qu / g → gu / z → c | poco → poquito / amigo → amiguito / lápiz → lapicito | troszeczkę / koleżka / ołóweczek |
| Zgrubienie | -ón, -ote i -azo zastępują końcową samogłoskę | grande → grandote / golpe → golpazo | pokaźny / potężny cios |
| Zgodność | przymiotnik z przyrostkiem zgadza się z rzeczownikiem; przymiotniki na -a się nie zmieniają | una chica grandona / una mujer hipócrita | wielka dziewczyna / obłudna kobieta |
| Znaczenia | rozmiar, czułość, złagodzenie i pogarda | Espera un momentito. / Mi abuelito cocina muy bien. | Poczekaj chwileczkę. / Mój dziadzio gotuje bardzo dobrze. |
| Wzmocnienie | zdrobnienie wzmacnia przymiotnik i przysłówek | No te imaginas lo contentita que se puso. | Nie wyobrażasz sobie, jaka była szczęśliwa. |
| Przysłówki i formy gerundio | -ito dodaje się też do przysłówków, form gerundio i imion | ahora → ahorita / callando → callandito | od razu / cichutko |
| Formy pogardliwe | -ucho, -ajo i -ote nadają znaczenie pogardliwe | una casucha / un latinajo | rudera / łacina kuchenna |
| Pułapka | sillón jest rodzaju męskiego, chociaż pochodzi od silla | Me siento en el sillón de la sala. | Siadam w fotelu w salonie. |
| Pułapka | c zmienia się w qu także w przysłówkach | Vivo cerquita de aquí. | Mieszkam całkiem blisko stąd. |

## Przegląd

- Przyrostek wartościujący dodaje się do tematu i nadaje wyrazowi rozmiar, czułość lub pogardę: un perrito / un perrazo — piesek / wielki pies
- Wyraz z przyrostkiem tworzy liczbę mnogą jak inne wyrazy: zob. Liczba mnoga.
- Przyrostek -ísimo, który tworzy stopień najwyższy, omówiono w temacie Stopniowanie przymiotników.

## Forma: zdrobnienia i zgrubienia

| Przyrostek | Tworzenie | Przykłady | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| -ito / -ita | zastępują końcową samogłoskę; po innej spółgłosce dodaje się je do wyrazu | casa → casita / libro → librito / papel → papelito | domek / książeczka / karteczka |
| -illo / -illa | tworzy się je tak jak -ito i -ita | pájaro → pajarillo / mesa → mesilla | ptaszek / stoliczek |
| -cito / -cita | po -e, -n lub -r dodaje się je do całego wyrazu | joven → jovencito / mujer → mujercita / coche → cochecito / madre → madrecita | młodzieniec / kobietka / samochodzik / mateczka |
| -cillo / -cilla | podlegają tej samej zasadzie co -cito | pobre → pobrecillo / joven → jovencillo | biedaczek / młodzik |
| -ecito / -ecita | po wyrazie jednosylabowym dodaje się je do całego wyrazu | pan → panecito / flor → florecita | bułeczka / kwiatek |
| -ón / -ona | zgrubiają; zastępują końcową samogłoskę | grande → grandón / casa → casona | wielki / wielki dom |
| -ote / -ota | zgrubiają; zastępują końcową samogłoskę | grande → grandote / libro → librote | pokaźny / opasła księga |
| -azo / -aza | zgrubiają; zastępują końcową samogłoskę | golpe → golpazo / mano → manaza | potężny cios / łapa |
| -ito en adverbios | zastępują końcową samogłoskę przysłówka | ahora → ahorita / cerca → cerquita | od razu / całkiem blisko |
| -ito en gerundios | zastępuje końcowe -o formy gerundio | callando → callandito / corriendo → corriendito | cichutko / biegiem |
| -ito en nombres propios | tworzą czułe przezwisko | Ana → Anita / Manolo → Manolito | Ania / Manolek |

## Pisownia: c, g i z przed -ito

| Zmiana | Przykłady | Polski |
| --- | --- | --- |
| c → qu | poco → poquito / chico → chiquillo | troszeczkę / chłopczyk |
| g → gu | amigo → amiguito / largo → larguito | koleżka / długawy |
| z → c | lápiz → lapicito / taza → tacita | ołóweczek / filiżaneczka |

- Końcowa spółgłoska tematu zmienia się przed e lub i, aby zachować swoje brzmienie.

## Rodzaj i zgodność

| Przymiotnik | Rodzaj męski | Rodzaj żeński |
| --- | --- | --- |
| -ón / -ona | un chico grandón | una chica grandona |
| -ajo / -aja | un chico pequeñajo | una chica pequeñaja |
| przymiotnik na -a | un hombre hipócrita / un acto homicida | una mujer hipócrita / una acción homicida |

- Przyrostek zachowuje rodzaj rzeczownika podstawowego: la casa → la casita / el libro → el librito — domek / książeczka
- Z -ón niektóre rzeczowniki rodzaju żeńskiego zmieniają rodzaj na męski: la silla → el sillón / la caja → el cajón — fotel / szuflada
- Rodzaj rzeczowników: zob. Rodzaj; zgodność przymiotnika: zob. Przymiotnik: zgodność i pozycja.

## Znaczenia

| Znaczenie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| mały rozmiar | Compraron una casita en la playa. | Kupili domek na plaży. |
| czułość | Mi abuelito cocina muy bien. | Mój dziadzio gotuje bardzo dobrze. |
| złagodzenie prośby lub złej wiadomości | ¿Puedes esperar un momentito? / Hay un problemita con el pedido. | Możesz chwileczkę poczekać? / Jest mały problem z zamówieniem. |
| pogarda lub kpina | Ese pequeñajo se cree el jefe. | Ten smarkacz myśli, że jest szefem. |
| wyraz, który już nie znaczy „mały” | cama → camilla / ventana → ventanilla / bolsa → bolsillo | nosze / okienko / kieszeń |
| wzmocnienie przymiotnika, przysłówka lub ilości | No te imaginas lo contentita que se puso. / Prefiero el té bien calentito. / Ese reloj vale un dinerillo. | Nie wyobrażasz sobie, jaka była szczęśliwa. / Wolę herbatę ciepluteńką. / Ten zegarek jest wart niemałych pieniędzy. |
| uderzenie danym przedmiotem lub wybitny okaz, z -azo | El pelotazo del delantero rompió el cristal. / ¡Qué golazo metió! | Mocne uderzenie napastnika rozbiło szybę. / Jaki wspaniały gol strzelił! |
| ironia: forma mówi coś przeciwnego, niż się wydaje | ¡Vaya nochecita pasamos! / ¡Qué cochecito se compró! | No i ładną noc mieliśmy! / Jaki ładny samochodzik sobie kupił! |
| przyrostki pogardliwe: -ucho, -ajo i -ote | Viven en una casucha. / Soltó un latinajo que nadie entendió. / Dijo una palabrota. | Mieszkają w ruderze. / Wypalił jakąś łacinę kuchenną, której nikt nie zrozumiał. / Powiedział przekleństwo. |

## Odmiany języka hiszpańskiego

- Ameryka Łacińska: W Meksyku, Ameryce Środkowej i Kolumbii -ito jest bardzo częste w rozmowie: ¿Quieres un cafecito? — Chcesz kawkę?
- Ameryka Łacińska: Na Karaibach, w Kostaryce i Kolumbii pojawia się też -ico, zwłaszcza w wyrazach z t: Espera un momentico. / Es un niño chiquitico. — Poczekaj chwileczkę. / To malutki chłopiec.
- Hiszpania: W Hiszpanii -ito jest przyrostkiem ogólnym; -illo słychać w Andaluzji, a -ín w Asturii: Siéntate un ratillo. / Qué niño tan pequeñín. — Usiądź na chwileczkę. / Jaki maleńki chłopiec.

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ | Zasada |
| --- | --- | --- |
| mi amigito | mi amiguito | g → gu przed i przyrostka |
| un chicito | un chiquito | c → qu przed i przyrostka |
| un lapizito | un lapicito | z → c przed i przyrostka |
| un jovenito | un jovencito | po -n dodaje się -cito |
| un golpaso | un golpazo | -azo pisze się przez z |
| la sillón | el sillón | z -ón słowo silla zmienia rodzaj na męski |
| una mujer grandón | una mujer grandona | przymiotnik z przyrostkiem zgadza się w rodzaju |
| Vivo cercita de aquí. | Vivo cerquita de aquí. | c → qu przed i przyrostka, także w przysłówkach |