# Bezokolicznik, gerundio i imiesłów

https://langs123.com/pl/spanish/oracion/formas-no-personales/
CEFR B2–C2 · 2026-10-19 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Bezokolicznik, gerundio i imiesłów wyrażają czynność bez własnej osoby i odnoszą ją do czasownika głównego: llegar, llegando, llegado. Czynność późniejszą niż czynność czasownika głównego wyraża się za pomocą y i czasownika w formie osobowej: Abrí la puerta y me encontré con él.

## Ściąga

| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| Bezokolicznik | domyślnym podmiotem jest dopełnienie czasownika głównego | El profesor recomendó al estudiante trabajar más. | Nauczyciel poradził studentowi, żeby więcej pracował. |
| haber + III forma | czynność wcześniejsza niż czynność czasownika głównego | El profesor le regañó por no haber estudiado. | Nauczyciel zbeształ go za to, że się nie uczył. |
| Gerundio | czynność jednoczesna z czynnością czasownika głównego lub wcześniejsza | Me lo confesó yendo por la calle. | Przyznał mi się do tego, idąc ulicą. |
| Imiesłów | dopowiedzenie: zgadza się z rzeczownikiem, który opisuje | Encontré a Sara cansada por el esfuerzo. | Zastałem Sarę zmęczoną wysiłkiem. |
| Następstwo w czasie | nada más łączy się z bezokolicznikiem, a una vez z imiesłowem | Nada más llegar, nos pusimos a comer. / Una vez estudiado el problema, decidiremos. | Zaraz po przyjeździe zabraliśmy się do jedzenia. / Gdy problem zostanie przeanalizowany, zdecydujemy. |
| Bezokolicznik samodzielny | życzenie lub odrzucenie w wykrzyknieniu albo pytaniu | ¡Descansar tres meses! | Żeby tak odpocząć trzy miesiące! |
| Gerundio | sposób, czas lub warunek; także samodzielny | Me pidieron perdón cantando. | Prosili mnie o wybaczenie, śpiewając. |
| Imiesłów absolutny | imiesłów zgadza się ze swoim podmiotem | Terminada la investigación, se cerró el caso. | Po zakończeniu śledztwa sprawę zamknięto. |
| Czasownik percepcji | bezokolicznik pokazuje czynność zakończoną, a gerundio czynność trwającą | La vi bajar del autobús. / La vi bajando del autobús. | Widziałem, jak wysiadła z autobusu. / Widziałem, jak wysiadała z autobusu. |
| Gerundio | przyczyna i przyzwolenie | Lloviendo y todo salió sin paraguas. | Mimo że padało, wyszedł bez parasola. |
| Imiesłów ze spójnikiem | hasta i apenas stoją przed imiesłowem absolutnym | Hasta concluidas las tres horas no nos pudimos mover. | Dopóki nie minęły trzy godziny, nie mogliśmy się ruszyć. |
| Pułapka | czynność późniejsza wymaga czasownika w formie osobowej | Abrí la puerta y me encontré con él. | Otworzyłem drzwi i natknąłem się na niego. |

## Bezokolicznik: podmiot, wartość czasownikowa i rzeczownikowa

| Schemat | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| czasownik + dopełnienie + bezokolicznik | Domyślnym podmiotem bezokolicznika jest dopełnienie czasownika głównego. | El profesor recomendó al estudiante trabajar más. / Mi madre me prohibió salir de noche. | Nauczyciel poradził studentowi, żeby więcej pracował. / Matka zabroniła mi wychodzić wieczorem. |
| haber + III forma | Bezokolicznik złożony wyraża czynność wcześniejszą niż czynność czasownika głównego. | El profesor le regañó por no haber estudiado. / Me alegro de haberte conocido. | Nauczyciel zbeształ go za to, że się nie uczył. / Cieszę się, że cię poznałem. |
| Krótka odpowiedź | Przyimek, którego wymaga czasownik, stoi przed bezokolicznikiem. | ¿Te ayudo? — Sí, a hacer este ejercicio. | Pomóc ci? — Tak, w zrobieniu tego ćwiczenia. |
| czasownik + przyimek + bezokolicznik | Bezokolicznik uzupełnia czasownik, który wymaga przyimka. | El director me invitó a salir de la sala. / Me niego a responder. | Dyrektor poprosił, żebym wyszedł z sali. / Odmawiam odpowiedzi. |
| ser + bezokolicznik | Przy ser bezokolicznik pełni funkcję orzecznika. | Eso es bailar. / Lo importante es participar. | To jest taniec. / Ważne jest, żeby uczestniczyć. |
| przyimek + podmiot + bezokolicznik | W regionie Karaibów podmiot stoi przed bezokolicznikiem po przyimku. | Al yo llegar, ya habían cenado. / Con ella volver, todo cambió. / Sin tú querer, rompiste el plato. | Kiedy przyszedłem, już zjedli kolację. / Kiedy wróciła, wszystko się zmieniło. / Stłukłeś talerz niechcący. |
| Bezokolicznik samodzielny | Wykrzyknienie z bezokolicznikiem prostym lub złożonym wyraża życzenie. | ¡Descansar tres meses! / ¡Haber descansado tres meses! | Żeby tak odpocząć trzy miesiące! / Gdybym tylko odpoczął trzy miesiące! |
| Bezokolicznik samodzielny w pytaniu | Pytanie z bezokolicznikiem i wyrażonym podmiotem odrzuca pomysł. | ¿Decirle yo lo que pienso? Ni loco. | Ja mam mu powiedzieć, co myślę? Nigdy w życiu. |
| rzeczownik lub przymiotnik + przyimek + bezokolicznik | Bezokolicznik uzupełnia rzeczownik lub przymiotnik za pomocą przyimka. | Tiene ganas de viajar. / Estoy cansado de esperar. | Ma ochotę podróżować. / Mam dość czekania. |
| nieokreślony poprzednik + que + bezokolicznik | W zdaniu względnym bezokolicznik następuje po nieokreślonym poprzedniku. | Tengo un problema que resolver. / No tengo nada que decir. | Mam problem do rozwiązania. / Nie mam nic do powiedzenia. |
| el + bezokolicznik | Z rodzajnikiem bezokolicznik działa jak rzeczownik i przyjmuje dopełnienie z de albo przysłówek. | El cantar de los pájaros me despierta. / El cantar bien es una ventaja. | Śpiew ptaków mnie budzi. / Dobry śpiew to zaleta. |
| Bezokolicznik zleksykalizowany | Niektóre bezokoliczniki są rzeczownikami z liczbą mnogą i przymiotnikami. | los deberes conyugales / los quehaceres domésticos | obowiązki małżeńskie / prace domowe |
| Podmiot taki sam jak dopełnienie dalsze | Dopełnienie dalsze jest podmiotem bezokolicznika; wyrażony podmiot jest opcjonalny. | Me es difícil (yo) recomendarle un libro bueno. | Trudno mi polecić mu dobrą książkę. |
| Bezokolicznik złożony samodzielny | Z wyrażonym podmiotem wyraża żal z powodu czegoś, czego nie zrobiono. | ¡Haberte presentado tú antes! | Gdybyś tylko przedstawił się wcześniej! |
| el + bezokolicznik + przysłówek | Rodzajnik wraz z dopełnieniami czasownika przedstawia czynność jako fakt. | El esperar angustiosamente durante horas la agotó. | Wielogodzinne trwożne czekanie wyczerpało ją. |
| Bezokolicznik zamiast trybu rozkazującego w liczbie mnogiej | W języku potocznym bezokolicznik zajmuje miejsce trybu rozkazującego w liczbie mnogiej. | Seguir todo derecho hasta la plaza. (Hiszpania: Seguir todo recto hasta la plaza.) | Iść prosto aż do placu. |
| Bezokolicznik zamiast trybu rozkazującego vosotros | W Hiszpanii bezokolicznik zastępuje formę vosotros, a zaimek idzie za nim. | Perdonarme, por favor. / Sentaros ya, que empieza la película. | Wybaczcie mi, proszę. / Siadajcie już, bo film się zaczyna. |

- Przyimki, których wymagają czasowniki, rzeczowniki i przymiotniki: Czasowniki, przymiotniki i rzeczowniki z przyimkiem.

## Gerundio: czas i orzeczenie

| Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Jednoczesność: gerundio zachodzi w tym samym czasie co czasownik główny. | Me lo confesó yendo por la calle. = Me lo confesó mientras íbamos por la calle. | Przyznał mi się do tego, idąc ulicą. = Przyznał mi się do tego, gdy szliśmy ulicą. |
| Uprzedniość: gerundio wyraża etap poprzedzający czasownik główny. | Estudiando siempre como hoy, aprobarás. | Ucząc się zawsze tak jak dzisiaj, zdasz. |
| Następczość: czynność późniejsza wymaga y i czasownika w formie osobowej. | Abrí la puerta y me encontré con él. | Otworzyłem drzwi i natknąłem się na niego. |
| Dopowiedzenie podmiotu: gerundio mówi, jak działa podmiot. | Ella habló tartamudeando. | Mówiła, jąkając się. |
| Dopowiedzenie dopełnienia bliższego: gerundio opisuje dopełnienie w trakcie czynności. | Tengo todo el cuerpo temblando. = Tengo todo el cuerpo que me tiembla. = Tengo todo el cuerpo tembloroso. | Całe ciało mi się trzęsie. = Całe ciało mi drży. = Całe ciało mam drżące. |
| Gerundio samodzielne: w wykrzyknieniu lub pytaniu wyraża wyrzut, odmowę albo polecenie. | ¡Siempre protestando por todo! / ¿Yo pidiéndole perdón? Ni loco. / ¡Andando que es gerundio! | Wiecznie na wszystko narzekasz! / Ja mam go przepraszać? Nigdy w życiu. / Ruszajmy, no już! |
| Dopowiedzenie grupy nominalnej: gerundio opisuje trwającą czynność rzeczownika. | Sus ojos mirándome con esa pena me conmovieron. | Jej oczy, patrzące na mnie z takim smutkiem, wzruszyły mnie. |
| Okolicznik sposobu: gerundio mówi, jak przebiega czynność. | Me pidieron perdón cantando. | Prosili mnie o wybaczenie, śpiewając. |
| Okolicznik czasu z własnym podmiotem: podmiot stoi za gerundio. | Llegando yo, apareció él. | Gdy ja przyszedłem, pojawił się on. |
| Warunek: gerundio odpowiada zdaniu z si. | Estudiando más lograrás aprobar. = Si estudias más, lograrás aprobar. | Ucząc się więcej, uda ci się zdać. = Jeśli będziesz się uczyć więcej, uda ci się zdać. |
| Gerundio złożone: habiendo + III forma wyraża czynność wcześniejszą. | Habiendo terminado el informe, salió de la oficina. | Skończywszy raport, wyszła z biura. |
| Zdrobnienie o znaczeniu przysłówkowym: gerundio z -ito wyraża łagodny lub czuły sposób. | Salió callandito de la casa. / Llegó corriendito a contarme todo. / Va andandito hasta la escuela. | Wyszła z domu cichutko. / Przybiegł truchcikiem, żeby mi wszystko opowiedzieć. / Idzie sobie powolutku do szkoły. |
| Gerundio samodzielne w pytaniu albo w podpisie pod zdjęciem: komentuje scenę. | Vaya, ¿paseando por aquí, eh? / El presidente, saludando a los embajadores. | No proszę, spacerujemy sobie tutaj, co? / Prezydent witający ambasadorów. |
| Przyczyna: gerundio, często przeczące, wyjaśnia powód czynności głównej. | No teniendo qué comer, se puso a pedir por las calles. | Nie mając co jeść, zaczął żebrać na ulicach. |
| Przyzwolenie: gerundio z y todo lub w formie złożonej wyraża przeszkodę, którą czynność pokonuje. | Lloviendo y todo salió sin paraguas. / Habiendo volado tanto, todavía le tiene miedo al avión. | Mimo że padało, wyszedł bez parasola. / Choć tyle latał, nadal boi się samolotów. |
| Warunek z własnym podmiotem: podmiot stoi po estando. | Estando yo, no se comportarán mal. | Jeśli ja tam będę, nie będą się źle zachowywać. |
| Gerundio zleksykalizowane: w języku potocznym przyjmuje tan jak przysłówek. | Salió tan corriendo que dejó la puerta abierta. | Wybiegł tak szybko, że zostawił drzwi otwarte. |

- Tworzenie gerundio: Estar z gerundio; peryfrazy z gerundio: Peryfrazy czasownikowe.
- Ameryka Łacińska: Zdrobnienia: Zdrobnienia i zgrubienia.

## Imiesłów: dopowiedzenie i konstrukcja absolutna

| Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Dopowiedzenie podmiotu: imiesłów zgadza się z podmiotem i przyjmuje dopełnienia. | Me miró sorprendido de mi respuesta. | Spojrzał na mnie zaskoczony moją odpowiedzią. |
| Dopowiedzenie dopełnienia bliższego: imiesłów zgadza się z dopełnieniem i przyjmuje dopełnienia. | Encontré a Sara cansada por el esfuerzo. | Zastałem Sarę zmęczoną wysiłkiem. |
| Imiesłów samodzielny: w wykrzyknieniu lub pytaniu wyraża stan. | ¡Encerrada en estas cuatro paredes! / ¿Confundido? No, estoy segurísimo. | Zamknięta w czterech ścianach! / Zmieszany? Nie, jestem pewien na sto procent. |
| Konstrukcja absolutna: imiesłów zgadza się ze swoim podmiotem i wyraża czas lub przyczynę. | Terminada la investigación, se cerró el caso. | Po zakończeniu śledztwa sprawę zamknięto. |
| Konstrukcja absolutna ze spójnikiem: hasta i apenas precyzują moment. | Hasta concluidas las tres horas no nos pudimos mover. / Apenas terminada la reunión, salimos corriendo. | Dopóki nie minęły trzy godziny, nie mogliśmy się ruszyć. / Ledwie zebranie się skończyło, wybiegliśmy. |
| W języku potocznym -ado → -ao traci d. | Ya he comprao el pan. | Już kupiłem chleb. |

- Imiesłowy nieregularne: Pretérito perfecto.
- Zanik d między samogłoskami: Wymowa i akcent.

## Czas i formy nieosobowe

| Schemat | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| nada más + bezokolicznik | Wyraża bezpośrednie następstwo: druga czynność następuje po pierwszej. | Nada más llegar, nos pusimos a comer. | Zaraz po przyjeździe zabraliśmy się do jedzenia. |
| una vez + III forma | Wyraża czynność już zakończoną; imiesłów zgadza się z rzeczownikiem. | Una vez estudiado el problema, decidiremos. | Gdy problem zostanie przeanalizowany, zdecydujemy. |
| al + bezokolicznik | Domyślnym podmiotem jest podmiot czasownika głównego. | Al saber la noticia, María me llamó. | Gdy María usłyszała nowinę, zadzwoniła do mnie. |
| al + bezokolicznik + podmiot | Podmiot inny niż główny stoi za bezokolicznikiem. | Al saber la jefa la noticia, María me llamó. = María me llamó cuando la jefa supo la noticia. | Gdy szefowa usłyszała nowinę, María zadzwoniła do mnie. = María zadzwoniła do mnie, gdy szefowa usłyszała nowinę. |

- Zdania z cuando i trybem łączącym: Tryb łączący z cuando, para que, antes de que.

## Dopowiedzenie przy czasowniku percepcji

- Czasowniki percepcji to ver, mirar, oír, escuchar, sentir i notar.

| Forma | Znaczenie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| czasownik + dopełnienie bliższe + bezokolicznik | Bezokolicznik przedstawia czynność zakończoną. | La vi bajar del autobús. | Widziałem, jak wysiadła z autobusu. |
| czasownik + dopełnienie bliższe + gerundio | Gerundio przedstawia czynność trwającą. | La vi bajando del autobús. | Widziałem, jak wysiadała z autobusu. |
| czasownik + dopełnienie bliższe + III forma | Imiesłów przedstawia stan i przyjmuje dopełnienie sprawcze. | Vi a la corredora aclamada por el público. / El corredor llegó a la meta aclamado por el público. | Zobaczyłem biegaczkę oklaskiwaną przez publiczność. / Biegacz dobiegł do mety oklaskiwany przez publiczność. |

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ | Zasada |
| --- | --- | --- |
| Abrí la puerta encontrándome con él. | Abrí la puerta y me encontré con él. | czynność późniejsza wymaga y i czasownika w formie osobowej |
| Encontré a Sara cansado por el esfuerzo. | Encontré a Sara cansada por el esfuerzo. | imiesłów zgadza się z rzeczownikiem, który opisuje |
| Nada más de llegar, nos pusimos a comer. | Nada más llegar, nos pusimos a comer. | nada más łączy się z bezokolicznikiem bez przyimka |
| Una vez estudiar el problema, decidiremos. | Una vez estudiado el problema, decidiremos. | una vez łączy się z imiesłowem |
| Tengo el problema que resolver. | Tengo un problema que resolver. | que z bezokolicznikiem następuje po nieokreślonym poprzedniku |
| Hay una caja conteniendo libros. | Hay una caja que contiene libros. | cecha rzeczownika wymaga zdania względnego |