# Wymowa

https://langs123.com/pl/japanese/foundations/pronunciation/
CEFR A0–A2 · 2026-10-24 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Japoński ma pięć czystych samogłosek, równe mory, r jednouderzeniowe, szeptane samogłoski w **です** i **ます** oraz akcent tonalny. Wymawiaj każdą kanę jako jedną morę równej długości, z krótką, czystą samogłoską: **さ・く・ら**

## Podsumowanie

| Zagadnienie | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Samogłoski | Pięć krótkich, czystych samogłosek, bez ślizgu. | **あおい** | niebieski |
| Mory | Jedna kana, jedna mora; **ん**, **っ** i długa samogłoska dodają mory. | **と・う・きょ・う** | Tokio |
| Głoska r | Rząd **ら** to jedno szybkie uderzenie języka. | く**る**ま | samochód |
| **ふ**, **つ** | **ふ** to powietrze między wargami; **つ** to /ts/ plus /ɯ/. | **ふ**ゆ / **つ**き | zima / księżyc |
| Szeptane samogłoski | U w **です** i **ます** oraz i lub u między głoskami bezdźwięcznymi wymawia się szeptem. | コーヒーを飲のみ**ます**。 | Piję kawę. |
| **ん** | **ん** przejmuje nosowość następnej głoski i pozostaje jedną morą. | え**ん**ぴつ | ołówek |
| Wysokość tonu | Wyrazy odróżnia wysokość tonu, nie głośność; po spadku ton już nie rośnie. | **雨****あめ** / **あめ** | deszcz / cukierek |
| Wzory | Cztery wzory: wysoki początek, płaski, wysoki w środku, wysoki na końcu. | **橋****はし**が / **はし**が | most / brzeg |
| Pułapka | Długa samogłoska trwa dwie mory; skrócona, daje inny wyraz. | **おじいさん** | dziadek |
| Pułapka | Żadna mora nie jest głośniejsza: **さくら** to nisko, wysoko, wysoko. | **さくら** | kwiat wiśni |

## Pięć samogłosek

| Dźwięk | Kana | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| /a/ | **あ** | あさ | poranek |
| /i/ | **い** | いし | kamień |
| /ɯ/ | **う** | うた | piosenka |
| /e/ | **え** | えき | stacja |
| /o/ | **お** | おと | dźwięk |

- Każda samogłoska jest krótka i czysta: usta zachowują jeden kształt, dźwięk się nie ślizga.
- **う** to /ɯ/: wargi pozostają rozluźnione i nie zaokrąglają się.
- Dwie samogłoski z rzędu to dwie mory, nie dyftong: **あおい** ma trzy. **あ・お・い** (niebieski)

## Mora

- Japoński liczy mory, nie sylaby: **とうきょう** ma cztery. O kanach, które je zapisują, zob. Dźwięki kany.

| Zasada | Przykład | Mory |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Każda kana to jedna mora. | さくら | さ・く・ら | kwiat wiśni |
| Mała **ゃ**, **ゅ** lub **ょ** łączy się z poprzednią kaną. | きょう | きょ・う | dzisiaj |
| **ん** to pełna mora. | ほん | ほ・ん | książka |
| Mała **っ** to pełna mora ciszy. | きって | き・っ・て | znaczek |
| Długa samogłoska trwa dwie mory. | おおきい | お・お・き・い | duży |

## Spółgłoski

| Dźwięk | Kana | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| /ɾ/ | **ら** | くるま | samochód |
| /ɸ/ | **ふ** | ふゆ | zima |
| /ɕ/ | **し** | しお | sól |
| /tɕ/ | **ち** | ちず | mapa |
| /ts/ | **つ** | つき | księżyc |
| /dʑ/ | **じ** | じかん | czas |

- Rząd **ら** to jedno szybkie uderzenie czubka języka za górnymi zębami: /ɾ/.
- **ふ** to /ɸ/: powietrze przechodzi między wargami, jak przy zdmuchiwaniu świecy.
- **つ** to /ts/ plus /ɯ/ i może zaczynać wyraz.
- W **し**, **ち** i **じ** język przylega płasko do podniebienia: /ɕ/, /tɕ/, /dʑ/.

## Ogłuszone samogłoski

- Samogłoskę ogłuszoną wymawia się szeptem: usta nadają jej kształt, ale głos milknie.
- Samogłoska wymawiana szeptem zachowuje swoją morę: **です** nadal ma dwie.

| Zasada | Przykład | Dźwięk |  |
| --- | --- | --- | --- |
| U w **です** wymawia się szeptem. | 学生がくせいです。 | /desɯ̥/ | Jestem studentem. |
| U w **ます** wymawia się szeptem. | 食たべます。 | /tabemasɯ̥/ | Jem. |
| I lub u między dwiema głoskami bezdźwięcznymi wymawia się szeptem. | 聞きく | /ki̥kɯ/ | słuchać |
| I lub u obok głoski dźwięcznej pozostaje dźwięczne. | 来きます。 | /kimasɯ̥/ | Przychodzę. |

## Dźwięki ん

| Zasada | Przykład | Dźwięk |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Przed **p**, **b**, **m**: /m/. | えんぴつ | /empitsɯ/ | ołówek |
| Przed **t**, **d**, **n**, **r**, **s**, **z**: /n/. | 先生せんせい | /senseː/ | nauczyciel |
| Przed **k**, **g**: /ŋ/. | りんご | /riŋɡo/ | jabłko |
| Na końcu wyrazu albo przed samogłoską, y, w lub h: /ɴ/. | 本ほん | /hoɴ/ | książka |

- Zmiana zachodzi sama: **ん** dostosowuje się do następnej głoski i zawsze trwa jedną morę.

## Akcent tonalny

- Japoński odróżnia wyrazy wysokością tonu, wysoką i niską, a nie głośniejszą sylabą.
- Pierwsze dwie mory się różnią: jeśli pierwsza jest niska, druga jest wysoka, i odwrotnie.
- Po spadku wysokość tonu nie rośnie już w obrębie wyrazu.
- W transkrypcjach /˥/ oznacza ton wysoki, a /˩/ niski; to wymowa tokijska.

| Wzór | Przykład | Wysokość tonu |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **あたまだか** (wysoki początek): najpierw wysoko, potem nisko. | 雨あめが | /a˥me˩ga˩/ | deszcz |
| **へいばん** (płaski): nisko, potem wysoko do końca; partykuła też jest wysoka. | 友達ともだちが | /to˩mo˥da˥tɕi˥ga˥/ | przyjaciel |
| **なかだか** (wysoki w środku): nisko, wysoko, potem spadek wewnątrz wyrazu. | 先生せんせいが | /se˩n˥se˥i˩ga˩/ | nauczyciel |
| **おだか** (wysoki na końcu): nisko, potem wysoko do końca; partykuła spada. | 橋はしが | /ha˩si˥ga˩/ | most |
| Te same dźwięki, inny ton, inny wyraz. | 雨あめ / あめ | /a˥me˩/ /a˩me˥/ | deszcz / cukierek |
| Partykuła pokazuje różnicę, gdy sam wyraz brzmi tak samo. | 橋はしが / はしが | /ha˩si˥ga˩/ /ha˩si˥ga˥/ | most / brzeg |

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ |  |
| --- | --- | --- |
| おじさん | **おじいさん** | długa samogłoska to dwie mory: po skróceniu **おじいさん** („dziadek”) staje się **おじさん** („wujek”) |
| /fɯ/ | /ɸɯ/ | **ふ** to /ɸ/ obiema wargami: zęby nie dotykają wargi |
| /saˈkɯɾa/ | /sa˩kɯ˥ɾa˥/ | wyraz zaznacza się tonem, nie głośnością: **さくら** to nisko, wysoko, wysoko |