# Czasowniki zwrotne

https://langs123.com/pl/french/present/verbes-pronominaux/
CEFR A1–A2 · 2026-10-24 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Czasownik zwrotny odmienia się z zaimkiem, który powtarza podmiot: **je me lève**, **tu t’appelles**, **ils se parlent**. Zaimek stoi po podmiocie, tuż przed czasownikiem: Je **me** lève. Tu **te** lèves. Elle **se** lève.

## Podsumowanie

| Zagadnienie | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Zaimek | **me** / **te** / **se** / **nous** / **vous** / **se** | Je m’appelle Léa. | Nazywam się Léa. |
| Forma | **se lever**: **je me lève** / **tu te lèves** / **il se lève** / **nous nous levons** / **vous vous levez** / **ils se lèvent** | Elle **se** lève tôt. | Ona wstaje wcześnie. |
| Elizja | **me**, **te**, **se** zmieniają się w **m’**, **t’**, **s’** przed samogłoską lub niemym h | Il s’habille. | On się ubiera. |
| Miejsce | zaimek stoi tuż przed czasownikiem | Nous **nous** couchons tard. | Kładziemy się późno spać. |
| Przeczenie | **ne** przed zaimkiem, **pas** po czasowniku | Je **ne me** lève **pas** tôt. | Nie wstaję wcześnie. |
| Pytanie | **est-ce que** przed zdaniem | **Est-ce que** tu te lèves tôt ? | Czy wstajesz wcześnie? |
| Inwersja | zaimek zostaje przed czasownikiem, podmiot idzie po nim | À quelle heure **te lèves-tu** ? | O której wstajesz? |
| Bezokolicznik | zaimek zgadza się z podmiotem i stoi przed bezokolicznikiem | Je vais **me** coucher tôt. | Pójdę wcześnie spać. |
| Wzajemne | przy podmiocie w liczbie mnogiej **se** znaczy „siebie nawzajem” | Nous **nous** voyons le lundi. | Widzimy się w poniedziałki. |
| Pułapka | nie pomijaj zaimka: **je me lève** | Je **me** lève à sept heures. | Wstaję o siódmej. |
| Pułapka | część ciała ma przedimek, a nie zaimek dzierżawczy | Je me lave **les** mains. | Myję ręce. |

## Przegląd

- W bezokoliczniku czasownik zwrotny zaczyna się od **se** lub **s’**: **se lever**, **s’appeler**. Je **me lève** à sept heures. / Je **m’appelle** Léa. (Wstaję o siódmej. / Nazywam się Léa.)
- Zaimek zmienia się wraz z podmiotem i stoi przed czasownikiem w formie osobowej. Tu **te** lèves tôt. / Nous **nous** couchons tard. (Wstajesz wcześnie. / Kładziemy się późno spać.)
- W trybie rozkazującym twierdzącym zaimek stoi po czasowniku: **lève-toi**. Zob. Tryb rozkazujący: parle, parlons, parlez.
- W passé composé czasowniki zwrotne łączą się z **être**: zob. Passé composé: j’ai mangé.

## Forma: czas teraźniejszy

| Osoba | se lever | s’appeler | s’habiller |
| --- | --- | --- | --- |
| je | **me** lève | m’appelle | m’habille |
| tu | **te** lèves | t’appelles | t’habilles |
| il / elle / on | **se** lève | s’appelle | s’habille |
| nous | **nous** levons | **nous** appelons | **nous** habillons |
| vous | **vous** levez | **vous** appelez | **vous** habillez |
| ils / elles | **se** lèvent | s’appellent | s’habillent |

- Zaimek powtarza podmiot: **me** z **je**, **te** z **tu**, **se** z **il**, **elle**, **on**, **ils**, **elles**, a także **nous** i **vous**. Je **me** lave. / Tu **te** laves. / Elles **se** lavent. (Myję się. / Myjesz się. / One się myją.)
- Przed samogłoską lub niemym h **me**, **te** i **se** zmieniają się w **m’**, **t’** i **s’**. Je m’appelle Léa. / Il s’habille. (Nazywam się Léa. / On się ubiera.)
- O **lève** i **appelle** — zob. pisownię czasowników na **-er** w Czas teraźniejszy: czasowniki na -er.

## Forma: przeczenie, pytanie i bezokolicznik

| Forma | Przykład |  |
| --- | --- | --- |
| podmiot + **ne** + **me** / **te** / **se** / **nous** / **vous** + czasownik + **pas** | Je **ne me** lève **pas** tôt. / Il ne s’appelle **pas** Paul. | Nie wstaję wcześnie. / On nie nazywa się Paul. |
| **est-ce que** + podmiot + **me** / **te** / **se** / **nous** / **vous** + czasownik | **Est-ce que** tu te lèves tôt ? / Est-ce qu’elle s’ennuie ? | Czy wstajesz wcześnie? / Czy ona się nudzi? |
| **me** / **te** / **se** / **nous** / **vous** + czasownik + łącznik + podmiot | À quelle heure **te lèves-tu** ? / Comment **vous appelez-vous** ? | O której wstajesz? / Jak się pan nazywa? |
| podmiot + czasownik + **me** / **te** / **se** / **nous** / **vous** + bezokolicznik | Je vais **me** coucher tôt. / Nous voulons **nous** reposer. | Pójdę wcześnie spać. / Chcemy odpocząć. |

- Przed bezokolicznikiem zaimek przyjmuje osobę podmiotu: **je vais me**, **nous voulons nous**. Tu dois **te** dépêcher. / Ils vont **se** promener. (Musisz się pospieszyć. / Oni pójdą na spacer.)
- O innych przeczeniach — zob. Przeczenie; o innych pytaniach — zob. Pytania.

## Użycie: s’appeler i codzienny rozkład dnia

| Użycie | Przykład |  |
| --- | --- | --- |
| **s’appeler**: podawać i pytać o imię | Comment tu t’appelles ? — Je m’appelle Léa. | Jak masz na imię? — Nazywam się Léa. |
| Rano: **se réveiller**, **se lever**, **s’habiller** | Je **me** réveille à sept heures. / Elle **se** lève et s’habille. | Budzę się o siódmej. / Ona wstaje i ubiera się. |
| Higiena: **se laver**, **se doucher** | Tu **te** laves le matin ? / Elle **se** douche vite. | Myjesz się rano? / Ona szybko bierze prysznic. |
| Wieczór: **se coucher**, **se reposer** | Nous **nous** couchons à onze heures. / Il **se** repose le dimanche. | Kładziemy się spać o jedenastej. / On odpoczywa w niedzielę. |
| Wolny czas i nastrój: **se promener**, **s’amuser**, **se dépêcher** | Ils **se** promènent au parc. / Je **me** dépêche. / Nous **nous** amusons bien. | Spacerują po parku. / Spieszę się. / Dobrze się bawimy. |
| Z przyimkiem: **s’intéresser à**, **s’occuper de** | Elle s’intéresse à la musique. / Je m’occupe des enfants. | Ona interesuje się muzyką. / Zajmuję się dziećmi. |

- Przy części ciała używa się przedimka, nie zaimka dzierżawczego: zaimek już mówi, czyja ona jest. Je me lave **les** mains. / Elle se brosse **les** dents. (Myję ręce. / Ona myje zęby.)

## Znaczenia: zwrotne i wzajemne

| Użycie | Przykład |  |
| --- | --- | --- |
| Zwrotne: podmiot działa na samego siebie | Il **se** lave. / Je **me** regarde. | On się myje. / Patrzę na siebie. |
| Wzajemne: podmioty działają na siebie nawzajem | Ils **se** parlent tous les jours. / Nous **nous** voyons le lundi. / On **se** retrouve à midi ? | Rozmawiają ze sobą codziennie. / Widujemy się w poniedziałki. / Spotkamy się w południe? |
| Znaczenie właściwe tylko formie zwrotnej | La gare **se** trouve à droite. / Je **me** trompe de rue. | Dworzec jest po prawej. / Pomyliłem ulicę. |

| bez zaimka | z zaimkiem |  |
| --- | --- | --- |
| Je **lave** la voiture. | Je **me lave**. | Myję samochód. / Myję się. |
| Il **appelle** Marie. | Il **s’appelle** Marie. | On woła Marie. / On nazywa się Marie. |
| Nous **promenons** le chien. | Nous **nous promenons**. | Wyprowadzamy psa. / Spacerujemy. |

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ |  |
| --- | --- | --- |
| Je appelle Léa. | Je m’appelle Léa. | **s’appeler** zachowuje swój zaimek: **je m’appelle** |
| Nous se couchons tôt. | Nous **nous** couchons tôt. | **nous** → **nous** |
| Je me ne lève pas. | Je **ne me** lève pas. | **ne** stoi przed zaimkiem |
| Comment appelez-vous ? | Comment **vous** appelez-vous ? | przy inwersji zaimek zostaje przed czasownikiem: **vous appelez-vous** |
| Je lave mes mains. | Je **me** lave **les** mains. | część ciała wymaga zaimka i przedimka: **je me lave les mains** |
| À quelle heure est-ce que te lèves-tu ? | À quelle heure **est-ce que tu te lèves** ? | jeden wykładnik pytania: **est-ce que** albo inwersja |