# Czas teraźniejszy: czasowniki na -er

https://langs123.com/pl/french/present/present-verbes-er/
CEFR A1–A2 · 2026-10-24 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Czasowniki na **-er** tracą tę końcówkę i przyjmują **-e** / **-es** / **-e** / **-ons** / **-ez** / **-ent**: **je parle**, **nous parlons**. Końcówka jest w mowie niema w trzech osobach na sześć, ale zawsze się ją pisze: Tu **parles**. Il **parle**. Ils **parlent**.

## Podsumowanie

| Zagadnienie | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Forma | **parler**: **parle** / **parles** / **parle** / **parlons** / **parlez** / **parlent** | Je **parle** français. | Mówię po francusku. |
| Samogłoska | **je** zmienia się w **j’** przed samogłoską lub niemym h | J’aime le thé. | Lubię herbatę. |
| Mowa | **-e**, **-es** i **-ent** są nieme: trzy formy brzmią tak samo | Il **parle**. / Ils **parlent**. | On mówi. / Oni mówią. |
| Użycie | jeden czas teraźniejszy: zwyczaj i czynność trwająca | Elle **travaille** le samedi. | Ona pracuje w soboty. |
| Pisownia | **nous mangeons**, **nous commençons**: **e** i **ç** przed **o** | Nous **mangeons** ici. | Jemy tutaj. |
| Pisownia | temat zmienia się tam, gdzie końcówka jest niema: **j’achète**, **il appelle** | Elle **appelle** sa mère. | Ona dzwoni do mamy. |
| Upodobania | **aimer** / **adorer** / **détester** + bezokolicznik, bez przyimka | J’**adore** nager. | Uwielbiam pływać. |
| Aimer i rzeczownik | przedimek określony: **le** / **la** / **l’** / **les** | J’aime **le** chocolat. | Lubię czekoladę. |
| Pułapka | **tu** zawsze ma **-s**: **tu parles** | Tu **parles** vite. | Mówisz szybko. |
| Pułapka | po **vous** jest **-ez**; bezokolicznik zachowuje **-er** | Vous **parlez** bien. / Je veux **parler**. | Dobrze pan mówi. / Chcę mówić. |

## Przegląd

- Czasowniki na **-er** to największa grupa: odrzuca się **-er** i dodaje końcówki czasu teraźniejszego. Je **parle** français. / Nous **habitons** à Lyon. (Mówię po francusku. / Mieszkamy w Lyonie.)
- Temat jest taki sam we wszystkich osobach; zmienia się tylko końcówka. Tu **aimes** le café. / Ils **aiment** le café. (Lubisz kawę. / Oni lubią kawę.)
- Nieliczne zmiany pisowni mają swoje reguły: zob. sekcję o pisowni.
- O zaimkach podmiotowych — zob. Zaimki podmiotowe.
- O **aller** i pozostałych czasownikach nieregularnych — zob. Czas teraźniejszy: czasowniki nieregularne.
- O przeczeniu — zob. Przeczenie; o pytaniach — zob. Pytania.

## Forma: końcówki czasu teraźniejszego

| Osoba | parler | aimer | habiter |
| --- | --- | --- | --- |
| je / j’ | parl**e** | aim**e** | habit**e** |
| tu | parl**es** | aim**es** | habit**es** |
| il / elle / on | parl**e** | aim**e** | habit**e** |
| nous | parl**ons** | aim**ons** | habit**ons** |
| vous | parl**ez** | aim**ez** | habit**ez** |
| ils / elles | parl**ent** | aim**ent** | habit**ent** |

- Odrzuca się **-er** i dodaje **-e** / **-es** / **-e** / **-ons** / **-ez** / **-ent** w kolejności **je**, **tu**, **il**, **nous**, **vous**, **ils**. Tu **chantes**. / Elle **danse**. (Śpiewasz. / Ona tańczy.)
- Przed samogłoską lub niemym h **je** zmienia się w **j’**. J’aime le thé. / J’habite à Nice. (Lubię herbatę. / Mieszkam w Nicei.)
- **Vous** ma **-ez**, zarówno dla jednej osoby, do której zwracamy się grzecznościowo, jak i dla kilku osób. **Vous parlez** français, madame ? / **Vous habitez** ici, les enfants ? (Czy mówi pani po francusku? / Mieszkacie tu, dzieci?)
- O wyborze między **tu** a **vous** — zob. Tu i vous.
- W mowie **on** zastępuje **nous** i przyjmuje formę **il**: zob. Zaimki podmiotowe.

## Wymowa: końcówki nieme

| Osoba | parler | habiter |
| --- | --- | --- |
| je / j’ | /ʒə paʁl/ | /ʒabit/ |
| tu | /ty paʁl/ | /ty abit/ |
| il / elle / on | /il paʁl/ | /il abit/ |
| nous | /nu paʁlɔ̃/ | /nu zabitɔ̃/ |
| vous | /vu paʁle/ | /vu zabite/ |
| ils / elles | /il paʁl/ | /il zabit/ |

- **-e**, **-es** i **-ent** się nie wymawia: **parle**, **parles** i **parlent** brzmią tak samo. Il **parle** vite. / Ils **parlent** vite. (On mówi szybko. / Oni mówią szybko.)
- **-ez** i **-er** wymawia się tak samo: /e/. Vous **chantez** bien. / Je veux **chanter**. (Dobrze śpiewacie. / Chcę śpiewać.)
- O **nous habitons** /nu zabitɔ̃/ i innych liaison — zob. Liaison i elizja.

## Pisownia: czasowniki ze zmianami

| Bezokolicznik | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **-ger** | Po **g** przed **o** dodaje się **e**, by zachować dźwięk /ʒ/: **nous mangeons**. | Nous **mangeons** à midi. / Nous **voyageons** en train. | Jemy w południe. / Podróżujemy pociągiem. |
| **-cer** | **c** zmienia się w **ç** przed **o**, by zachować dźwięk /s/: **nous commençons**. | Nous **commençons** à huit heures. / Nous **lançons** la balle. | Zaczynamy o ósmej. / Rzucamy piłkę. |
| **-yer** | **y** zmienia się w **i** przed niemym **e**: **je nettoie**, ale **nous nettoyons**. | Elle **nettoie** la cuisine. / J’**envoie** un message. | Ona sprząta kuchnię. / Wysyłam wiadomość. |
| **acheter**, **lever** | **e** zmienia się w **è** przed niemą końcówką: **j’achète**, ale **nous achetons**. | J’**achète** du pain. / Nous **achetons** des fruits. | Kupuję chleb. / Kupujemy owoce. |
| **préférer**, **répéter** | **é** zmienia się w **è** przed niemą końcówką: **je préfère**, ale **nous préférons**. | Je **préfère** le thé. / Nous **préférons** le café. | Wolę herbatę. / Wolimy kawę. |
| **appeler**, **jeter** | **l** i **t** podwajają się przed niemą końcówką: **j’appelle**, **il jette**, ale **nous appelons**. | Elle **appelle** sa mère. / Je **jette** la bouteille. | Ona dzwoni do mamy. / Wyrzucam butelkę. |

- W tych czterech typach czasowników temat zmienia się przy **je**, **tu**, **il** i **ils**; przy **nous** i **vous** zostaje temat bezokolicznika. Elle **lève** la main. / Nous **levons** la main. (Ona podnosi rękę. / Podnosimy rękę.)

## Użycie: czas teraźniejszy

| Użycie | Przykład |  |
| --- | --- | --- |
| Fakt lub stan: gdzie mieszkasz, co lubisz | J’**habite** à Lyon. / Il **déteste** le froid. | Mieszkam w Lyonie. / Nie znosi zimna. |
| Co dzieje się teraz | Il **mange** une pomme. / Qu’est-ce que tu **regardes** ? | Je jabłko. / Na co patrzysz? |
| Zwyczaj | Elle **travaille** le samedi. / Nous **dînons** à huit heures. | Ona pracuje w soboty. / Jemy kolację o ósmej. |
| Bliskie i pewne wydarzenie | Demain, nous **arrivons** à midi. / Elle **commence** lundi. | Jutro przyjeżdżamy w południe. / Ona zaczyna w poniedziałek. |

- Francuski ma jeden czas teraźniejszy: wyraża zwyczaj i czynność trwającą, bez osobnej formy ciągłej. Je **mange** souvent ici. / Je **mange** maintenant. (Często tu jem. / Teraz jem.)
- Aby podkreślić czynność trwającą, mówi się **être en train de** + bezokolicznik. Je suis **en train de** cuisiner. (Właśnie gotuję.)

## Słowa czasu teraźniejszego

| Słowo | Przykład |  |
| --- | --- | --- |
| **maintenant** | **Maintenant**, je **travaille**. | Teraz pracuję. |
| **aujourd’hui** | **Aujourd’hui**, nous **restons** à la maison. | Dzisiaj zostajemy w domu. |
| **souvent**, **toujours** | Il **chante** **souvent** sous la douche. | Często śpiewa pod prysznicem. |
| **tous les jours**, **le lundi** | Elle **travaille** **le lundi**. | Pracuje w poniedziałki. |
| **en ce moment** | **En ce moment**, j’**étudie** le français. | Teraz uczę się francuskiego. |

## Aimer, adorer, détester z bezokolicznikiem

| Forma | Przykład |  |
| --- | --- | --- |
| **aimer** / **adorer** / **détester** + bezokolicznik | J’**aime** chanter. / Il **adore** nager. / Elle **déteste** attendre. | Lubię śpiewać. / Uwielbia pływać. / Nienawidzi czekać. |
| **aimer** + **le** / **la** / **l’** / **les** + rzeczownik | J’**aime** le chocolat. / Tu **aimes** les chiens ? | Lubię czekoladę. / Lubisz psy? |
| **ne** + **aimer** + **pas** + bezokolicznik | Je **n’aime pas** courir. / Elle **n’aime pas** le froid. | Nie lubię biegać. / Ona nie lubi zimna. |
| **aimer** + **bien** / **beaucoup** / **mieux** | J’**aime bien** ce film. / Il **aime beaucoup** le jazz. / J’**aime mieux** le thé. | Ten film dość mi się podoba. / On bardzo lubi jazz. / Wolę herbatę. |

- Między **aimer**, **adorer**, **détester** a bezokolicznikiem nie ma przyimka. Nous **adorons** voyager. / Tu **détestes** cuisiner ? (Uwielbiamy podróżować. / Nie znosisz gotować?)
- O wyborze przedimka po **aimer** — zob. Przedimki.

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ |  |
| --- | --- | --- |
| Je aime le thé. | J’aime le thé. | przed **aime** **je** zmienia się w **j’** |
| Tu parle français. | Tu **parles** français. | **tu** ma **-es** |
| Ils parle anglais. | Ils **parlent** anglais. | **ils** i **elles** mają **-ent**, choć nie słychać |
| Nous mangons à midi. | Nous **mangeons** à midi. | **g** + **e** przed **o** |
| Nous commencons à huit heures. | Nous **commençons** à huit heures. | **c** zmienia się w **ç** przed **o** |
| J’aime chocolat. | J’aime **le** chocolat. | po **aimer** rzeczownik ma przedimek określony: **j’aime le chocolat** |
| J’adore de nager. | J’adore **nager**. | między **adorer** a bezokolicznikiem nie ma przyimka |
| Vous parler très bien. | Vous **parlez** très bien. | po **vous** końcówka to **-ez** |
| Il nettoye la cuisine. | Il **nettoie** la cuisine. | **y** zmienia się w **i** przed niemym **e** |
| Elle appèle sa mère. | Elle **appelle** sa mère. | **appeler** podwaja **l**: **j’appelle** |