# Wymowa

https://langs123.com/pl/french/bases/prononciation/
CEFR A0–A2 · 2026-10-24 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Samogłoski ustne i nosowe, grupy liter takie jak **oi**, **ch** i **gn**, litery nieme, akcent na ostatniej sylabie i francuskie **r**. Spółgłoska na końcu wyrazu jest zwykle niema: peti**t**, gran**d**

## Podsumowanie

| Zagadnienie | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Samogłoski ustne | **u** czyta się /y/, z wysuniętymi wargami; **ou** czyta się /u/ | t**u** /ty/ · t**ou**t /tu/ | ty / wszystko |
| Samogłoski nosowe | **an, en** /ɑ̃/; **on** /ɔ̃/; **in, ain** /ɛ̃/; **n** nie jest wymawiane | b**on** /bɔ̃/ · p**ain** /pɛ̃/ | dobry / chleb |
| Grupy liter | **oi** /wa/; **ch** /ʃ/; **qu** /k/; **au, eau** /o/ | m**oi** / **ch**at / **qu**i / b**eau** | ja / kot / kto / piękny |
| Inne grupy | **ai, ei** /ɛ/; **gn** /ɲ/; **ill** /ij/ | m**ai**s / monta**gn**e / f**ill**e | ale / góra / dziewczyna |
| Spółgłoska końcowa | zwykle niema; końcowe **e** też jest nieme | peti**t** / gran**d** / tabl**e** | mały / duży / stół |
| Wyjątki | końcowe **c**, **r**, **f**, **l** często się wymawia | sa**c** / bonjou**r** / neu**f** / ma**l** | torba / dzień dobry / dziewięć / źle |
| Litera h | litera **h** nigdy nie jest wymawiana | **h**omme / **h**ôtel | mężczyzna / hotel |
| Akcent | na ostatniej wymawianej sylabie grupy wyrazów | choco**lat** / ba**na**ne | czekolada / banan |
| Głoska r | **r** wymawia się w głębi gardła, /ʁ/ | **r**ouge / me**r**ci | czerwony / dziękuję |
| Grupa ill | kilka wyrazów czyta się /il/: **ville**, **mille** | la **ville** / **mille** euros | miasto / tysiąc euro |
| Pułapka | **u** /y/ i **ou** /u/ tworzą różne wyrazy | la r**ue** / la r**oue** | ulica / koło |
| Pułapka | w **bon** nie słychać **n**; przy **nn** samogłoska jest ustna i **n** się wymawia | b**on** /bɔ̃/ · b**on**ne /bɔn/ | dobry / dobra |

## Samogłoski ustne

| Dźwięk | Zapis | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| /i/ | **i**, **î**, **y** | m**i**d**i** | południe |
| /e/ | **é**, **er**, **ez**, **et** | caf**é** | kawa |
| /ɛ/ | **è**, **ê**, **ai**, **ei**, **e** | m**è**re | matka |
| /a/ | **a**, **à**, **â** | p**a**p**a** | tata |
| /y/ | **u**, **û** | t**u** | ty |
| /ø/ | **eu**, **œu** | d**eu**x | dwa |
| /œ/ | **eu**, **œu** | p**eu**r | strach |
| /ə/ | **e** | p**e**tit | mały |
| /u/ | **ou**, **où** | v**ou**s | wy, Pan/Pani |
| /o/ | **o**, **ô**, **au**, **eau** | b**eau** | piękny |
| /ɔ/ | **o** | p**o**rte | drzwi |

- **é** czyta się /e/, przy prawie zamkniętych ustach; **è** czyta się /ɛ/, przy bardziej otwartych. th**é** /te/ · tr**è**s /tʁɛ/ (herbata / bardzo)
- Aby powiedzieć /y/, wymów /i/ i zaokrąglij wargi, nie ruszając językiem. t**u** /ty/ · r**ue** /ʁy/ (ty / ulica)
- **eu** czyta się /ø/ na końcu sylaby lub przed /z/, a /œ/ przed inną wymawianą spółgłoską. **deu**x /dø/ · chant**eu**se /ʃɑ̃tøz/ · p**eu**r /pœʁ/ (dwa / piosenkarka / strach)
- **o**, **au**, **eau** czyta się /o/ na końcu sylaby lub przed /z/; **o** przed inną wymawianą spółgłoską czyta się /ɔ/. m**o**t /mo/ · r**o**se /ʁoz/ · p**o**rte /pɔʁt/ (słowo / róża / drzwi)
- Literę **e** w **le**, **je**, **de** i **petit** czyta się /ə/, to krótka samogłoska. **le** /lə/ · **je** /ʒə/ (rodzajnik / ja)
- W mowie /ə/ często wypada: **samedi** czyta się /samdi/. **samedi** /samdi/ (sobota)
- Kanada: W Quebecu **t** i **d** przed /i/ i /y/ stają się afrykatami: **tu** brzmi /tsy/, **dire** brzmi /dziʁ/. **tu** /tsy/ · **di**re /dziʁ/ (ty / mówić)
- Kanada: W Quebecu /i/, /y/ i /u/ ulegają rozluźnieniu w sylabie zamkniętej spółgłoską: **vite** brzmi /vɪt/, **jupe** /ʒʏp/, **route** /ʁʊt/. **vite** /vɪt/ · **jupe** /ʒʏp/ (szybko / spódnica)

## Samogłoski nosowe

| Dźwięk | Zapis | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| /ɑ̃/ | **an**, **am**, **en**, **em** | d**an**s | w |
| /ɔ̃/ | **on**, **om** | b**on** | dobry |
| /ɛ̃/ | **in**, **im**, **ain**, **aim**, **ein** | p**ain** | chleb |
| /œ̃/ | **un**, **um** | l**un**di | poniedziałek |

- Samogłoskę nosową wymawia się przez nos, a następującego po niej **n** lub **m** się nie wymawia. d**an**s / b**on** / p**ain** (w / dobry / chleb)
- Przed samogłoską lub przed **nn**, **mm** samogłoska jest ustna, a **n** lub **m** się wymawia. **bon** /bɔ̃/ · **bonne** /bɔn/ · **un** /œ̃/ · **une** /yn/ (dobry / dobra / jeden / jedna)
- **ien** czyta się /jɛ̃/, a **oin** — /wɛ̃/. b**ien** /bjɛ̃/ · l**oin** /lwɛ̃/ (dobrze / daleko)
- Francja: We Francji /œ̃/ często wymawia się jako /ɛ̃/: **un** i **brun** brzmią wtedy jak **brin**. **un** /ɛ̃/ · **brun** /bʁɛ̃/ (jeden / brązowy)
- Kanada: W Quebecu /œ̃/ i /ɛ̃/ pozostają odrębne: **brun** czyta się /bʁœ̃/, a **brin** — /bʁɛ̃/. **brun** /bʁœ̃/ · **brin** /bʁɛ̃/ (brązowy / źdźbło)

## Grupy liter

| Litery | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **oi** | czyta się /wa/ | m**oi** /mwa/ · tr**oi**s /tʁwa/ | ja / trzy |
| **ch** | czyta się /ʃ/ | **ch**at /ʃa/ · **ch**ez /ʃe/ | kot / u (kogoś w domu) |
| **qu** | czyta się /k/ | **qu**i /ki/ · **qu**e /kə/ | kto / że |
| **gu** | przed **e** lub **i** czyta się /g/ | **gu**itare /gitaʁ/ · **gu**erre /gɛʁ/ | gitara / wojna |
| **gn** | czyta się /ɲ/ | monta**gn**e /mɔ̃taɲ/ · li**gn**e /liɲ/ | góra / linia |
| **ill** | czyta się /ij/ | f**ill**e /fij/ · fam**ill**e /famij/ | dziewczyna / rodzina |
| **ui** | czyta się /ɥi/ | n**ui**t /nɥi/ · h**ui**t /ɥit/ | noc / osiem |
| **ph**, **th** | **ph** czyta się /f/; **th** czyta się /t/ | **ph**oto /fɔto/ · **th**é /te/ | zdjęcie / herbata |
| **ail**, **eil** | na końcu wyrazu **ail** czyta się /aj/, a **eil** — /ɛj/ | trav**ail** /tʁavaj/ · sol**eil** /sɔlɛj/ | praca / słońce |
| **ill** | kilka wyrazów czyta się /il/ | v**ill**e /vil/ · m**ill**e /mil/ | miasto / tysiąc |

## Litery j, y, c, g, s i x

| Litery | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **j** | czyta się /ʒ/ | **j**our /ʒuʁ/ · **j**e /ʒə/ | dzień / ja |
| **y** | samogłoska /i/ wewnątrz wyrazu; spółgłoska /j/ przed samogłoską | st**y**lo /stilo/ · **y**aourt /jauʁt/ | długopis / jogurt |
| **c** | przed **e**, **i**, **y** czyta się /s/; w innych miejscach — /k/ | **c**inéma /sinema/ · **c**afé /kafe/ | kino / kawa |
| **g** | przed **e**, **i**, **y** czyta się /ʒ/; w innych miejscach — /g/ | **g**irafe /ʒiʁaf/ · **g**are /gaʁ/ | żyrafa / dworzec |
| **s** | między dwiema samogłoskami czyta się /z/; **ss** i w innych miejscach — /s/ | mai**s**on /mɛzɔ̃/ · poi**ss**on /pwasɔ̃/ · **s**ac /sak/ | dom / ryba / torba |
| **ge** | przed **a** lub **o** czyta się /ʒ/: **e** jest nieme | man**ge**ons /mɑ̃ʒɔ̃/ | jemy |
| **x** | czyta się /ks/, a w **ex** + samogłoska — /gz/ | ta**x**i /taksi/ · e**x**emple /ɛgzɑ̃pl/ | taksówka / przykład |

## Litery nieme

| Litery | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **s**, **t**, **d**, **x**, **z**, **p** | na końcu wyrazu te spółgłoski są zwykle nieme | vou**s** / peti**t** / gran**d** / beaucou**p** | wy / mały / duży / dużo |
| **e** | końcowe **e** jest nieme; sprawia, że poprzedzająca spółgłoska jest słyszalna | petit**e** /pətit/ · grand**e** /gʁɑ̃d/ | mała / duża |
| **c**, **r**, **f**, **l** | na końcu wyrazu te spółgłoski często się wymawia | sa**c** / bonjou**r** / neu**f** / ma**l** | torba / dzień dobry / dziewięć / źle |
| **er**, **ez** | na końcu wyrazu czyta się /e/; **r** i **z** są nieme | parl**er** /paʁle/ · vous parl**ez** /paʁle/ | mówić / wy mówicie |
| **ent** | na końcu czasownika po **ils** lub **elles** jest nieme | ils parl**ent** /paʁl/ · elles mang**ent** /mɑ̃ʒ/ | oni mówią / one jedzą |
| **s**, **x** | końcówka liczby mnogiej **s** lub **x** jest niema | le chat · les chat**s** /ʃa/ | kot / koty |
| **h** | nigdy nie jest wymawiane | **h**omme /ɔm/ · **h**ôtel /otɛl/ | mężczyzna / hotel |

- Niema spółgłoska bywa wymawiana przed samogłoską, a **h** jest dwojakiego rodzaju: zob. Liaison i elizja.
- O tworzeniu liczby mnogiej — zob. Liczba mnoga rzeczowników.

## Akcent i rytm

- Akcent pada na ostatnią wymawianą sylabę wyrazu. choco**lat** / ba**na**ne / ca**fé** (czekolada / banan / kawa)
- W grupie wyrazów akcentowana jest tylko ostatnia sylaba. Je voudrais un ca**fé**, s’il vous **plaît**. (Poproszę kawę.)
- Pozostałe sylaby mają prawie tę samą siłę i długość.
- Sylaba często kończy się samogłoską: wyrazy dzieli się **ba-na-ne**, **a-mi**.

## Francuskie r

- Głoskę **r** wymawia się w głębi gardła, /ʁ/: powietrze trze o tył języka. **r**ouge /ʁuʒ/ · me**r**ci /mɛʁsi/ · **r**ue /ʁy/ (czerwony / dziękuję / ulica)
- Powstaje w tym samym miejscu co /k/ i /g/: powiedz /ga/, a potem pozwól powietrzu trzeć bez zamykania.
- Głoskę **r** wymawia się też obok innej spółgłoski i na końcu **ir**: **trois**, **partir**. t**r**ois /tʁwa/ · pa**r**ti**r** /paʁtiʁ/ (trzy / wyjeżdżać)

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ |  |
| --- | --- | --- |
| rue /ʁu/ | rue **/ʁy/** | **u** to /y/, a nie /u/: **rue** /ʁy/ i **roue** /ʁu/ to dwa różne wyrazy |
| petit /pətit/ | petit **/pəti/** | końcowa spółgłoska w **petit** jest niema |
| table /table/ | table **/tabl/** | końcowe **e** jest nieme: **table** /tabl/ |
| homme /hɔm/ | homme **/ɔm/** | litera **h** nigdy nie jest wymawiana: **homme** /ɔm/ |
| rouge /ruʒ/ | rouge **/ʁuʒ/** | francuskie **r** to /ʁ/ w gardle, a nie drżące /r/ języka |
| moi /moi/ | moi **/mwa/** | **oi** czyta się /wa/ |
| montagne /mɔ̃tagn/ | montagne **/mɔ̃taɲ/** | **gn** to jedna głoska, /ɲ/, jak polskie **ń** |
| peu /peu/ | peu **/pø/** | **eu** to jedna samogłoska, /ø/, a nie dyftong /eu/ |
| mais /mai/ | mais **/mɛ/** | **ai** to jedna samogłoska, /ɛ/, a nie dyftong /ai/ |
| fille /fil/ | fille **/fij/** | **ill** czyta się /ij/: **fille** /fij/ |
| ils parlent /paʁlɑ̃t/ | ils parlent **/paʁl/** | **ent** jest nieme na końcu czasownika po **ils** lub **elles** |
| parler /paʁlɛʁ/ | parler **/paʁle/** | końcowe **er** czyta się /e/, bez /ʁ/ |
| maison /mɛsɔ̃/ | maison **/mɛzɔ̃/** | **s** między dwiema samogłoskami czyta się /z/: **maison** /mɛzɔ̃/ |
| **cho**colat | choco**lat** | akcent pada na ostatnią sylabę: **chocolat** |
| ville /vij/ | ville **/vil/** | kilka wyrazów z **ill** czyta się /il/: **ville**, **mille**, **tranquille** |