# Alfabet i pisownia

https://langs123.com/pl/french/bases/alphabet-orthographe/
CEFR A0–A2 · 2026-10-24 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Alfabet francuski z 26 literami i ich nazwami, akcenty i cedylla, które się przy nich pisze, oraz sposób literowania wyrazu. Akcent jest częścią wyrazu i czasem odróżnia dwa wyrazy: **ou**, **où**

## Podsumowanie

| Zagadnienie | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 26 liter | sześć samogłosek, **a, e, i, o, u, y**, i dwadzieścia spółgłosek | **y**aourt / **k**ilo | jogurt / kilogram |
| Nazwy liter | każda litera ma nazwę; przy literowaniu mówi się te nazwy | Comment ça s’écrit ? — **L, E, A**. | Jak to się pisze? — L, E, A. |
| Akcenty nad e | **é** czyta się /e/, a **è** i **ê** — /ɛ/ | **é**t**é** / p**è**re | lato / ojciec |
| Cedylla | **ç** czyta się /s/ przed **a**, **o**, **u** | **ç**a va / gar**ç**on | wszystko dobrze / chłopiec |
| Akcent grave nad à i ù | nie zmienia dźwięku: odróżnia dwa wyrazy | **Où** es-tu ? / Elle est **là**. | Gdzie jesteś? / Ona jest tam. |
| Cyrkumfleks i tréma | **ê**, **ô** oznaczają dźwięk; **ë**, **ï** rozdzielają dwie samogłoski | f**ê**te / No**ë**l | święto / Boże Narodzenie |
| Literowanie | dla podwojonej litery mówi się **deux n**, a dla akcentu — **e accent aigu** | Léa : L, **e accent aigu**, A. | Léa: L, e z akcentem ostrym, A. |
| Œ | **œ** pisze się jednym znakiem i brzmi jak **eu** | c**œ**ur / s**œ**ur | serce / siostra |
| Pułapka | akcent i cedyllę zawsze się pisze: bez nich wyraz jest błędny | un gar**ç**on / un caf**é** | chłopiec / kawa |
| Pułapka | cyrkumfleks odróżnia **sur** od **sûr** i **mur** od **mûr** | Je suis **sûr**. / Le fruit est **mûr**. | Jestem pewny. / Owoc jest dojrzały. |

## Alfabet

- Alfabet ma 26 liter: sześć samogłosek, **a, e, i, o, u, y**, i dwadzieścia spółgłosek. **a**mi / **y**aourt (przyjaciel / jogurt)
- Dźwięki liter i grup liter: Wymowa.
- Litery **k** i **w** są rzadkie: występują w wyrazach zapożyczonych z innych języków. **k**ilo / **w**eek-end (kilogram / weekend)

| Litera | Nazwa | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| A a | a /a/ | **a**mi | przyjaciel |
| B b | bé /be/ | **b**anane | banan |
| C c | cé /se/ | **c**afé | kawa |
| D d | dé /de/ | **d**imanche | niedziela |
| E e | e /ə/ | **e**nfant | dziecko |
| F f | effe /ɛf/ | **f**enêtre | okno |
| G g | gé /ʒe/ | **g**are | dworzec |
| H h | hache /aʃ/ | **h**ôtel | hotel |
| I i | i /i/ | **i**ci | tutaj |
| J j | ji /ʒi/ | **j**our | dzień |
| K k | ka /ka/ | **k**ilo | kilogram |
| L l | elle /ɛl/ | **l**ait | mleko |
| M m | emme /ɛm/ | **m**aison | dom |
| N n | enne /ɛn/ | **n**uit | noc |
| O o | o /o/ | **o**range | pomarańcza |
| P p | pé /pe/ | **p**ain | chleb |
| Q q | qu /ky/ | **q**uatre | cztery |
| R r | erre /ɛʁ/ | **r**ue | ulica |
| S s | esse /ɛs/ | **s**oleil | słońce |
| T t | té /te/ | **t**able | stół |
| U u | u /y/ | **u**tile | przydatny |
| V v | vé /ve/ | **v**élo | rower |
| W w | double vé /dubləve/ | **w**eek-end | weekend |
| X x | ix /iks/ | ta**x**i | taksówka |
| Y y | i grec /igʁɛk/ | **y**aourt | jogurt |
| Z z | zède /zɛd/ | **z**éro | zero |

## Akcenty i cedylla

| Znak | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **accent aigu** ´ | tylko nad **é**, które oznacza /e/, na końcu sylaby | **é**t**é** / caf**é** | lato / kawa |
| **accent grave** \` | nad **è**, które oznacza /ɛ/ przed spółgłoską i niemym **e**, oraz w wyrazie **très** | p**è**re / m**è**re / tr**è**s | ojciec / matka / bardzo |
| **accent grave** \` : **à**, **ù** | nie zmienia dźwięku; odróżnia dwa wyrazy: **ou** / **où**, **la** / **là** | **Où** habites-tu ? / Elle est **là**. | Gdzie mieszkasz? / Ona jest tam. |
| **accent circonflexe** ^ | nad **â**, **ê**, **î**, **ô**, **û**; **ê** oznacza /ɛ/, a **ô** — /o/ | f**ê**te / h**ô**tel / **î**le | święto / hotel / wyspa |
| **accent circonflexe** ^ : **û** | odróżnia też wyrazy brzmiące tak samo | Je suis **sûr**. / Le fruit est **mûr**. | Jestem pewny. / Owoc jest dojrzały. |
| **tréma** ¨ | nad **ë**, **ï**: samogłoskę wymawia się osobno od poprzedniej samogłoski | No**ë**l /nɔɛl/ · ma**ï**s /mais/ | Boże Narodzenie / kukurydza |
| **tréma** ¨ : **ü**, **ÿ** | rzadkie: występują głównie w nazwach własnych | Sa**ü**l / L’Ha**ÿ**-les-Roses | Saul / L'Haÿ-les-Roses (miasto) |
| **cédille** ¸ | tylko pod **ç**, przed **a**, **o**, **u**: oznacza /s/ | fran**ç**ais / gar**ç**on / **ç**a | francuski / chłopiec / to |

- Wielkie litery zachowują swoje akcenty. **É**cole / **À** bientôt ! (Szkoła / Do zobaczenia wkrótce!)
- O **a** i **à** — zob. Être i avoir.

## Literowanie wyrazu

| Zagadnienie | Zasada | Przykład |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Pytać | **Comment ça s’écrit ?** albo **Comment s’écrit votre nom ?** | Comment s’écrit votre nom ? — **R, O, U, X**. | Jak się pisze pana nazwisko? — R, O, U, X. |
| Mówić litery | mówi się nazwę każdej litery, jedną po drugiej | Marie : **M, A, R, I, E**. | Marie: M, A, R, I, E. |
| Podwojona litera | mówi się **deux** + litera | Annette : A, **deux N**, E, **deux T**, E. | Annette: A, podwójne N, E, podwójne T, E. |
| Akcent i cedylla | mówi się literę, potem nazwę akcentu: **accent aigu**, **accent grave**, **accent circonflexe**, **tréma**, **cédille** | Léa : L, **e accent aigu**, A. / Garçon : G, A, R, **c cédille**, O, N. | Léa: L, e z akcentem ostrym, A. / Garçon: G, A, R, c z cedyllą, O, N. |
| Łącznik i apostrof | łącznik to **tiret**, a apostrof to **apostrophe** | Marie-Anne : M, A, R, I, E, **tiret**, A, deux N, E. | Marie-Anne: M, A, R, I, E, łącznik, A, podwójne N, E. |
| Adres e-mail | **point** to kropka, **arobase** to @, **tiret du bas** to \_ | lea **point** roux **arobase** mail **point** fr | lea.roux@mail.fr |

## Litery œ i æ

- Znak **œ** pisze się jako jeden, z połączonymi **o** i **e**. c**œ**ur / s**œ**ur / **œ**il (serce / siostra / oko)
- Czyta się jak **eu**: /œ/ przed wymawianą spółgłoską, w pozostałych przypadkach /ø/. **œ**uf /œf/ · v**œ**u /vø/ (jajko / życzenie)
- Litera **æ** jest rzadka: występuje w kilku wyrażeniach łacińskich i brzmi /e/. et c**æ**tera / ex **æ**quo (i tak dalej / ex aequo (w klasyfikacji))

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ |  |
| --- | --- | --- |
| garcon | gar**ç**on | przed **a**, **o**, **u** litera **c** bez cedylli brzmi /k/; cedylla daje /s/ |
| cafe | caf**é** | akcent jest częścią wyrazu: **café** zawsze pisze się z **é** |
| Ou habites-tu ? | **Où** habites-tu ? | **où** pyta o miejsce; **ou** znaczy „albo” |
| Mon pére est là. | Mon p**è**re est là. | przed spółgłoską i niemym **e** pisze się **è**: **père**, **mère**, **frère** |
| Noel est en décembre. | No**ë**l est en décembre. | tréma pokazuje, że **o** i **e** wymawia się osobno: **Noël** /nɔɛl/ |
| A bientôt ! | **À** bientôt ! | wielka litera zachowuje swój akcent: **À bientôt**, **École** |
| Je suis sur de moi. | Je suis **sûr** de moi. | **sûr** („pewny”) ma cyrkumfleks; **sur** to przyimek |
| coeur | c**œ**ur | **cœur** pisze się znakiem **œ**, a nie osobnymi **o** i **e** |