# Konstrukcje imiesłowowe

https://langs123.com/pl/english/sentence-building/participle-clauses/
CEFR B2–C2 · 2026-10-19 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Konstrukcje imiesłowowe używają -ing, having z III formą czasownika lub samej III formy, by wyrazić czas, przyczynę, skutek, warunek i opis. Bez własnego podmiotu konstrukcja imiesłowowa przejmuje podmiot zdania głównego: Opening the box, Maria found a note. Having finished lunch, we left.

## Ściąga

| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| Formy | -ing jest czynne, having + III forma oznacza czynność wcześniejszą, III forma czasownika jest bierna | Walking home, I met Tom. / Having finished lunch, we left. / Written in 1990, the book is old. | Idąc do domu, spotkałem Toma. / Skończywszy lunch, wyszliśmy. / Napisana w 1990 roku, książka jest stara. |
| Znaczenia | czas, przyczyna, skutek lub czynność towarzysząca | Feeling tired, she went to bed. / He dropped the plate, breaking it. | Czując zmęczenie, poszła spać. / Upuścił talerz i go stłukł. |
| Po spójniku | while, when, before, after, since, on i by łączą się z -ing | Before signing, read the contract. | Przed podpisaniem przeczytaj umowę. |
| Z rzeczownikiem | with i without dają rzeczownikowi własny imiesłów lub określenie | She sat with her arms crossed. / With the lights off, the room felt cold. | Siedziała ze skrzyżowanymi rękami. / Przy zgaszonym świetle pokój wydawał się zimny. |
| Własny podmiot | being dodaje do konstrukcji własny podmiot | It being Sunday, the shops were closed. | Ponieważ była niedziela, sklepy były zamknięte. |
| Warunek i ustępstwo | otwiera ją III forma czasownika, provided, supposing lub though | Used properly, the product is safe. / Though warned, he went anyway. | Używany prawidłowo, produkt jest bezpieczny. / Choć ostrzegany, i tak poszedł. |
| Skutek | thereby + V-ing podaje skutek całego zdania głównego | Prices rose, thereby forcing shops to close. | Ceny wzrosły, co zmusiło sklepy do zamknięcia. |
| Konstrukcje absolutne | rzeczownik z imiesłowem lub przymiotnikiem, bez czasownika, podaje okoliczności | Weather permitting, we will eat outside. / Her work finished, she left. | Jeśli pogoda pozwoli, zjemy na dworze. / Skończywszy pracę, wyszła. |
| Wtrącenia komentujące | stałe wyrażenia komentują zdanie i nie zmieniają formy | Strictly speaking, a tomato is a fruit. | Ściśle mówiąc, pomidor jest owocem. |
| Po rzeczowniku | imiesłów po rzeczowniku lub ich ciąg dodaje szczegółów | The problem posed by rising costs, compounded by falling demand, forced the firm to close. | Problem wywołany rosnącymi kosztami i pogłębiony spadkiem popytu zmusił firmę do zamknięcia. |
| Podmiot | konstrukcja ma wspólny podmiot ze zdaniem głównym | Opening the box, Maria found a note. | Otwierając pudełko, Maria znalazła kartkę. |
| Pułapka | inny wykonawca wymaga pełnego zdania lub nowego podmiotu głównego | Walking down the road, he was hit by a car. | Idąc drogą, został potrącony przez samochód. |

## Przegląd

- Konstrukcja imiesłowowa zastępuje pełne zdanie formą imiesłowową i zwykle pomija jego podmiot. Because she felt tired, she went to bed. = Feeling tired, she went to bed. — Czując zmęczenie, poszła spać.
- Konstrukcje imiesłowowe są najczęstsze w piśmie; w mowie często używa się pełnego zdania.
- Imiesłowy po rzeczowniku omówiono także w temacie Zdania względne.

## Forma: imiesłowy

| Forma | Schemat | Znaczenie | Przykład |
| --- | --- | --- | --- |
| Teraźniejszy, czynny | V-ing | w tym samym czasie co czynność główna lub tuż przed nią | Waiting at the gate, she checked her phone. — Czekając przy bramce, sprawdziła telefon. |
| Teraźniejszy, bierny | being + III forma | w tym samym czasie, ze znaczeniem biernym | Being told to wait, she sat down. — Gdy kazano jej czekać, usiadła. |
| Perfect, czynny | having + III forma | zakończona przed czynnością główną | Having got (amer.: gotten) home, she cooked dinner. — Wróciwszy do domu, ugotowała kolację. |
| Perfect, bierny | having been + III forma | zakończona przed czynnością główną, ze znaczeniem biernym | Having been warned, he took a coat. — Ostrzeżony wcześniej, wziął płaszcz. |
| III forma czasownika | III forma | znaczenie bierne, bez being | Seen from above, the town looks small. — Widziane z góry, miasto wygląda na małe. |
| Przeczenie | not + V-ing | not stoi przed imiesłowem | Not knowing the way, she asked a driver. — Nie znając drogi, zapytała kierowcę. |
| Przeczenie w perfect | not + having + III forma | not stoi przed having | Not having eaten all day, he felt weak. — Ponieważ nic nie jadł przez cały dzień, czuł się słaby. |

- Zob. Strona bierna, Czasy Perfect i Tabela czasowników nieregularnych.

## Użycie: konstrukcje z -ing

| Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Czas: dwie czynności naraz | Walking down the street, I met Tom. | Idąc ulicą, spotkałem Toma. |
| Czas: jedna czynność zaraz po drugiej | Taking out her key, she opened the door. | Wyjąwszy klucz, otworzyła drzwi. |
| Przyczyna | Feeling tired, she went to bed. | Czując zmęczenie, poszła spać. |
| Czynność towarzysząca po czasowniku głównym | He sat there, staring at the wall. / She came in carrying a tray. | Siedział tam, wpatrując się w ścianę. / Weszła, niosąc tacę. |
| Skutek: konsekwencja czynności głównej | He dropped the plate, breaking it. | Upuścił talerz i go stłukł. |

## Użycie: po spójniku

| Słowo | Znaczenie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| while | dwie czynności w tym samym czasie | While waiting for the bus, I read the news. | Czekając na autobus, czytałem wiadomości. |
| when | w chwili wykonywania czynności | When leaving the house, check the windows. | Wychodząc z domu, sprawdź okna. |
| before | czynność, która następuje potem | Before signing, read the contract. | Przed podpisaniem przeczytaj umowę. |
| after | czynność już zakończona | After leaving school, she worked abroad. | Po skończeniu szkoły pracowała za granicą. |
| since | od zdarzenia z przeszłości do teraz | Since moving here, I have made many friends. | Odkąd się tu przeprowadziłem, poznałem wielu przyjaciół. |
| on | bezpośrednio po zdarzeniu | On arriving, we phoned our parents. | Po przyjeździe zadzwoniliśmy do rodziców. |
| by | sposób zrobienia czegoś | By working hard, she passed the exam. | Ciężko pracując, zdała egzamin. |

- before i after już wskazują kolejność, więc zwykła forma -ing jest normą. After eating, we washed up. — Po jedzeniu pozmywaliśmy.
- Więcej słów łączących z -ing: Spójniki i słowa łączące.

## Użycie: konstrukcje z III formą czasownika

| Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Znaczenie bierne: podmiot jest odbiorcą czynności | Written in 1990, the book is still popular. | Napisana w 1990 roku, książka wciąż jest popularna. |
| Uczucie lub reakcja podmiotu | Surprised by the news, she sat down. | Zaskoczona wiadomością, usiadła. |
| Stan, często z przymiotnikiem i jego dopełnieniem | Tired of waiting, he left. | Zmęczony czekaniem, wyszedł. |

- Imiesłów V-ed wskazuje, kto odczuwa; imiesłów V-ing wskazuje, co wywołuje to uczucie.

## Podmiot konstrukcji

| Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Wykonawcą czynności jest podmiot zdania głównego | Opening the box, Maria found a note. | Otwierając pudełko, Maria znalazła kartkę. |
| Imiesłów bierny opisuje ten podmiot jako odbiorcę czynności | Found in a drawer, the key looked old. | Znaleziony w szufladzie, klucz wyglądał na stary. |
| Inny wykonawca wymaga pełnego zdania | When we left the house, it began to rain. | Gdy wyszliśmy z domu, zaczęło padać. |
| Albo wykonawca staje się podmiotem głównym | Walking down the road, he was hit by a car. | Idąc drogą, został potrącony przez samochód. |

## Miejsce i interpunkcja

| Pozycja | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| Przed zdaniem głównym | po konstrukcji stawia się przecinek | Feeling hungry, we stopped for lunch. | Czując głód, zatrzymaliśmy się na lunch. |
| Wewnątrz zdania głównego | przecinek stoi z obu stron | Maria, feeling hungry, ordered soup. | Maria, czując głód, zamówiła zupę. |
| Po zdaniu głównym, jako osobna czynność lub skutek | przed konstrukcją stawia się przecinek | He dropped the plate, breaking it. | Upuścił talerz i go stłukł. |
| Po zdaniu głównym, ściśle związana z jego czasownikiem | bez przecinka | She spent the evening watching films. | Spędziła wieczór, oglądając filmy. |

## Konstrukcje z własnym podmiotem

| Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| being po grupie rzeczownikowej: przyczyna lub czas | The weather being fine, we went out. | Ponieważ pogoda była ładna, wyszliśmy. |
| there being: przyczyna | There being no time left, we stopped. | Ponieważ nie zostało już czasu, przestaliśmy. |
| it being z dniem, godziną lub stanem rzeczy | It being Sunday, the shops were closed. | Ponieważ była niedziela, sklepy były zamknięte. |
| having i III forma po grupie rzeczownikowej: czynność wcześniejsza | The guests having left, she tidied up. | Gdy goście wyszli, posprzątała. |

- Konstrukcja ma własny podmiot, więc zdanie główne może mieć inny.
- Te konstrukcje są formalne; w mowie i prostym piśmie używa się zamiast nich because lub as. As the weather was fine, we went out. — Ponieważ pogoda była ładna, wyszliśmy.

## Konstrukcje z with i without

| Schemat | Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| with + rzeczownik + V-ing | czynność w toku, przyczyna lub czas | With the weather improving, we decided to walk. | Skoro pogoda się poprawiała, postanowiliśmy iść pieszo. |
| with + rzeczownik + III forma | położenie lub stan rzeczownika | She sat with her arms crossed. | Siedziała ze skrzyżowanymi rękami. |
| with + rzeczownik + przymiotnik / przysłówek | stan, miejsce lub szczegół sytuacji | With the lights off, the room felt cold. / She slept with the window open. | Przy zgaszonym świetle pokój wydawał się zimny. / Spała przy otwartym oknie. |
| without + rzeczownik + V-ing | coś, co się nie dzieje | He left without anyone noticing. | Wyszedł, nie zauważony przez nikogo. |

- Rzeczownik łączy się z -ing, gdy działa, i z III formą czasownika, gdy jest odbiorcą czynności. With the sun shining, we ate outside. / With the work finished, she went home. — Gdy świeciło słońce, jedliśmy na dworze. / Gdy praca była skończona, poszła do domu.

## Użycie: warunek i ustępstwo

| Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Warunek: sama III forma czasownika | Used properly, the product is safe. | Używany prawidłowo, produkt jest bezpieczny. |
| Warunek: provided, providing, supposing i assuming jako spójniki | Provided (that) you arrive early, you will get a seat. / Assuming the train is on time, we will arrive at six. | Pod warunkiem, że przyjdziesz wcześnie, dostaniesz miejsce. / Zakładając, że pociąg będzie punktualnie, dojedziemy o szóstej. |
| Ustępstwo: although lub though i imiesłów | Though warned twice, he went anyway. | Choć dwukrotnie ostrzegany, i tak poszedł. |
| Podstawa wypowiedzi: given, considering, judging by | Given the circumstances, the result is fair. / Judging by the sky, it will rain. / Taking everything into account, we did well. | Biorąc pod uwagę okoliczności, wynik jest sprawiedliwy. / Sądząc po niebie, będzie padać. / Wszystko razem wziąwszy, poszło nam dobrze. |

- given, considering i judging by wskazują podstawę wypowiedzi mówiącego, więc nie trzeba zgodnego podmiotu.

## Użycie: skutek z thereby i thus

| Schemat | Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| thereby + V-ing | skutek, w tonie formalnym | Prices rose sharply, thereby forcing many shops to close. | Ceny gwałtownie wzrosły, co zmusiło wiele sklepów do zamknięcia. |
| thus + V-ing | skutek wynikający z toku rozumowania | She paid early, thus avoiding the fee. | Zapłaciła wcześniej, unikając w ten sposób opłaty. |

- Konstrukcja następuje po przecinku i podaje skutek całego zdania głównego.
- Więcej słów łączących wyrażających skutek: Spójniki i słowa łączące.

## Porównanie: pełne zdanie i konstrukcja imiesłowowa

| Zagadnienie | Pełne zdanie | Konstrukcja imiesłowowa |
| --- | --- | --- |
| Czas | As she walked to work, she listened to music. — Kiedy szła do pracy, słuchała muzyki. | Walking to work, she listened to music. — Idąc do pracy, słuchała muzyki. |
| Przyczyna | Because he was ill, he stayed at home. — Ponieważ był chory, został w domu. | Being ill, he stayed at home. — Będąc chorym, został w domu. |
| Zdanie względne w stronie czynnej | The woman who is standing by the door is my aunt. — Kobieta, która stoi przy drzwiach, jest moją ciocią. | The woman standing by the door is my aunt. — Kobieta stojąca przy drzwiach jest moją ciocią. |
| Zdanie względne w stronie biernej | The report that was written last year is online. — Raport, który został napisany w zeszłym roku, jest dostępny online. | The report written last year is online. — Raport napisany w zeszłym roku jest dostępny online. |

- Konstrukcja imiesłowowa nie ma spójnika, więc o znaczeniu czasu, przyczyny lub warunku decyduje kontekst.

## Porównanie: -ing i having

| Zagadnienie | Opening the door | Having opened the door |
| --- | --- | --- |
| Kolejność | czynności nakładają się lub następują od razu po sobie | pierwsza czynność kończy się przed drugą |
| Przykład | Opening the door, he saw a light. — Otwierając drzwi, zobaczył światło. | Having opened the door, he stepped inside. — Otworzywszy drzwi, wszedł do środka. |

## Konstrukcje absolutne

| Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| Rzeczownik i -ing: warunek lub okoliczność | Weather permitting, we will eat outside. / Time allowing, we will visit the castle. | Jeśli pogoda pozwoli, zjemy na dworze. / Jeśli starczy czasu, zwiedzimy zamek. |
| Rzeczownik i III forma czasownika: zdarzenie zakończone | Her work finished, she left. | Skończywszy pracę, wyszła. |
| Zaimek i III forma czasownika: that done, this said | That done, we went home. | Po tym wszystkim poszliśmy do domu. |
| Stałe podsumowanie | All things considered, it was a good year. | Wszystko razem wziąwszy, był to dobry rok. |

- Konstrukcja absolutna zwykle otwiera zdanie i ustala tło dla zdania głównego.
- being odpada, więc rzeczownik może stać bezpośrednio przed przymiotnikiem lub przysłówkiem. Dinner (being) over, they went out. — Gdy kolacja się skończyła, wyszli.

## Stałe wtrącenia komentujące

| Wyrażenie | Znaczenie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| Strictly speaking | żeby być dokładnym | Strictly speaking, a tomato is a fruit. | Ściśle mówiąc, pomidor jest owocem. |
| Frankly speaking | szczerze mówiąc | Frankly speaking, I did not enjoy the film. | Szczerze mówiąc, film mi się nie podobał. |
| Generally speaking | w większości przypadków | Generally speaking, trains here run on time. | Ogólnie mówiąc, pociągi tu jeżdżą punktualnie. |
| Putting it mildly | prawda jest znacznie mocniejsza | Putting it mildly, the service was slow. | Łagodnie mówiąc, obsługa była powolna. |
| Needless to say | to oczywiste | Needless to say, we were delighted. | Nie trzeba mówić, że byliśmy zachwyceni. |
| Having said that | mimo tego, co przed chwilą powiedziałem | The hotel is old. Having said that, it is spotless. | Hotel jest stary. Mimo to jest nieskazitelnie czysty. |
| Stated simply | prostymi słowy | Stated simply, the plan failed. | Mówiąc prosto, plan się nie powiódł. |

- Wtrącenie komentujące oddziela się przecinkami; może otwierać zdanie lub je przerywać. Trains here are, generally speaking, on time. — Pociągi są tu, ogólnie mówiąc, punktualne.

## Imiesłowy po rzeczownikach i w ciągach

| Użycie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| III forma czasownika po rzeczowniku: skrócone zdanie względne w stronie biernej | The report written by two experts is online. | Raport napisany przez dwóch ekspertów jest dostępny online. |
| Forma -ing po rzeczowniku: skrócone zdanie względne w stronie czynnej | Residents living near the airport complain of noise. | Mieszkańcy mieszkający w pobliżu lotniska skarżą się na hałas. |
| Ciąg: każdy imiesłów dodaje szczegółów do poprzedniego | The problem posed by rising costs, compounded by falling demand, forced the firm to close. | Problem wywołany rosnącymi kosztami i pogłębiony spadkiem popytu zmusił firmę do zamknięcia. |
| Kilka konstrukcji połączonych spójnikiem and przed zdaniem głównym | Built in 1850 and restored in 1990, the house is now a museum. | Zbudowany w 1850 roku i odnowiony w 1990, dom jest dziś muzeum. |

- Każdy imiesłów w ciągu opisuje rzeczownik lub zdanie stojące tuż przed nim.
- Wiadomości i teksty naukowe zagęszczają informacje w ten sposób; w mowie używa się osobnych zdań.
- Zdania względne skrócone do imiesłowu omówiono także w temacie Zdania względne.

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ | Zasada |
| --- | --- | --- |
| Walking down the road, a car hit him. | Walking down the road, he was hit by a car. | wykonawcą czynności wyrażonej imiesłowem jest podmiot zdania głównego |
| Written the letter, she posted it. | Having written the letter, she posted it. | wcześniejsza czynność w stronie czynnej wymaga having + III forma |
| Surprising by the news, she sat down. | Surprised by the news, she sat down. | osoba, która odczuwa, wymaga V-ed, a nie V-ing |
| After to leave the house, she locked the door. | After leaving the house, she locked the door. | po spójniku lub przyimku stoi V-ing, nigdy to i forma podstawowa |
| The weather was fine, we went out. | The weather being fine, we went out. | przecinek nie może łączyć dwóch pełnych zdań; pierwsze wymaga being |
| She sat with her arms crossing. | She sat with her arms crossed. | rzeczownik będący odbiorcą czynności wymaga III formy czasownika |
| Weather permitted, we will eat outside. | Weather permitting, we will eat outside. | stałe wyrażenie zachowuje formę -ing |
| Strictly spoken, a tomato is a fruit. | Strictly speaking, a tomato is a fruit. | wtrącenie komentujące zachowuje stałą formę |