# Grupa rzeczownikowa i nominalizacja

https://langs123.com/pl/english/nouns-determiners/noun-phrases/
CEFR B2–C2 · 2026-10-19 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Grupa rzeczownikowa powstaje wokół rzeczownika nadrzędnego z określnikami i określeniami, a nominalizacja zamienia czasowniki i zdania w rzeczowniki. Krótkie określenia stoją przed rzeczownikiem nadrzędnym, a długie po nim: a small house with a view of the park.

## Ściąga

| Zagadnienie | Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| Pozycje | przedokreślnik, określnik, liczebnik, przymiotnik, rzeczownik jako określenie, rzeczownik nadrzędny | all the other ten new bus drivers | wszyscy pozostali dziesięciu nowych kierowców autobusów |
| Kolejność | liczebnik porządkowy przed głównym; all, both i half przed określnikiem | the first three days / all my friends | pierwsze trzy dni / wszyscy moi przyjaciele |
| Po rzeczowniku | grupa przyimkowa, bezokolicznik z to, zdanie z that, grupa z of, apozycja | a chance to win / the house on the hill | szansa na wygraną / dom na wzgórzu |
| Przed rzeczownikiem | rzeczownik w liczbie pojedynczej jako określenie, przymiotnik na -ing lub -ed; najwyżej trzy | a bus ticket / a broken window | bilet autobusowy / wybite okno |
| Jako człon nadrzędny | przymiotnik, one lub mine może zastąpić całą grupę | The injured were treated quickly. / I'll take the red one. | Rannych szybko opatrzono. / Wezmę czerwony. |
| Nominalizacja | rzeczownik nazywa czynność; jej dopełnienie następuje po of | They destroyed the city. → the destruction of the city | Zniszczyli miasto. → zniszczenie miasta |
| Czasownik funkcyjny | ogólny czasownik niesie czynność rzeczownika | make a decision / carry out an analysis | podjąć decyzję / przeprowadzić analizę |
| Rzeczownik-powłoka (shell noun) | rzeczownik podsumowuje wcześniejsze zdanie | The company cut prices. This move surprised its rivals. | Firma obniżyła ceny. Ten krok zaskoczył konkurencję. |
| Rejestr | czasowniki w mowie, rzeczowniki w piśmie formalnym i naukowym | We analysed (amer.: analyzed) the data. ≠ An analysis of the data was performed. | Przeanalizowaliśmy dane. ≠ Przeprowadzono analizę danych. |
| Łańcuch w nagłówkach | ostatni rzeczownik jest nadrzędny; pozostałe go określają | Government job cuts plan row | spór o rządowy plan redukcji miejsc pracy |
| Of i rzeczownik | of i rzeczownik abstrakcyjny pełnią funkcję przymiotnika | a man of means / a matter of urgency | zamożny mężczyzna / pilna sprawa |
| Pułapka | jednostka pozostaje w liczbie pojedynczej przed rzeczownikiem | a five-day course | pięciodniowy kurs |

## Forma: miejsca w grupie rzeczownikowej

| Pozycja | Wyrazy | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| przedokreślnik | all / both / half / double / such / what / quite | both my brothers / such a big house / quite a long walk | obaj moi bracia / tak duży dom / dość długi spacer |
| określnik | the / a / this / my / some / no / each / every | both my brothers / such a big house | obaj moi bracia / tak duży dom |
| liczebnik porządkowy i główny | first / second / last / next / other / two / ten | the first day / my two sisters | pierwszy dzień / moje dwie siostry |
| inny określnik ilości | many / few / several / much / little | her many cousins / the few tickets left | jej liczni kuzyni / te nieliczne pozostałe bilety |
| przymiotnik | dowolna liczba, w zwykłej kolejności | a lovely old house | śliczny stary dom |
| rzeczownik w roli określenia | rzeczownik, który klasyfikuje rzeczownik nadrzędny | a kitchen table | stół kuchenny |
| rzeczownik nadrzędny | rzeczownik, z którym zgadza się czasownik | the price of the tickets | cena biletów |

- Obowiązkowy jest tylko rzeczownik nadrzędny; pozostałe pozycje zachowują tę kolejność: all the other ten new bus drivers — wszyscy pozostali dziesięciu nowych kierowców autobusów
- Kolejność kilku przymiotników: Przymiotniki i ich kolejność.

## Kolejność określników i liczebników

| Zasada | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| liczebnik porządkowy stoi przed głównym | the first three days | pierwsze trzy dni |
| other, last i next stoją przed liczebnikiem | the last two weeks / the next three buses | ostatnie dwa tygodnie / następne trzy autobusy |
| many i few stoją po określniku | his many friends / the few people I know | jego liczni przyjaciele / te nieliczne osoby, które znam |
| all, both i half stoją przed określnikiem | all my friends / both the boys / half the class | wszyscy moi przyjaciele / obaj chłopcy / pół klasy |

## Określenia po rzeczowniku

| Określenie | Forma | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| grupa przyimkowa | rzeczownik + przyimek i grupa rzeczownikowa | the house on the hill | dom na wzgórzu |
| bezokolicznik z to | rzeczownik + to + forma podstawowa | a chance to win | szansa na wygraną |
| zdanie z that | rzeczownik + that + zdanie | the fact that she left | fakt, że wyszła |
| grupa z of | rzeczownik + of + rzeczownik | a cup of tea / the end of the story | filiżanka herbaty / koniec historii |
| apozycja | druga grupa rzeczownikowa po przecinku | my brother, a doctor / Paris, the capital of France | mój brat, lekarz / Paryż, stolica Francji |

- Czasownik zgadza się z rzeczownikiem nadrzędnym, choćby określenie było bardzo długie: The price of the tickets has risen. — Cena biletów wzrosła.
- Zdanie względne również stoi po rzeczowniku: Zdania względne.

## Określenia przed rzeczownikiem

| Określenie | Forma | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| rzeczownik w roli określenia | rzeczownik w liczbie pojedynczej + rzeczownik | a bus ticket / a tennis ball | bilet autobusowy / piłka tenisowa |
| liczba i jednostka | liczba + łącznik + rzeczownik w liczbie pojedynczej + rzeczownik | a ten-minute walk / a two-hour drive | dziesięciominutowy spacer / dwugodzinna podróż samochodem |
| przymiotnik na -ing | V-ing + rzeczownik | a barking dog / a sleeping baby | szczekający pies / śpiące dziecko |
| przymiotnik na -ed | V-ed + rzeczownik | a broken window / a closed door | wybite okno / zamknięte drzwi |

- Rzeczownik w roli określenia stoi w liczbie pojedynczej, nawet przed rzeczownikiem nadrzędnym w liczbie mnogiej: two bus tickets — dwa bilety autobusowe
- Trzy określenia to praktyczna granica przed rzeczownikiem nadrzędnym; dalsze szczegóły dodaj po nim: a small old wooden table with a drawer — mały stary drewniany stół z szufladą

## Zaimki i przymiotniki jako człon nadrzędny

| Człon nadrzędny | Znaczenie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| the + przymiotnik | grupa osób; czasownik w liczbie mnogiej | The injured were treated quickly. | Rannych szybko opatrzono. |
| one / ones | policzalny rzeczownik, który już padł | I like the blue one. / Which ones are yours? | Podoba mi się niebieski. / Które są twoje? |
| those who | osoby, które | Those who arrive early get the best seats. | Ci, którzy przychodzą wcześnie, dostają najlepsze miejsca. |
| mine / yours / hers / ours | właściciel i rzecz w jednym słowie | This seat is mine. | To miejsce jest moje. |
| some / many / none | określnik ilości bez rzeczownika | Many were late. | Wielu się spóźniło. |
| the same | coś, o czym już wspomniano | I'll have the same. | Poproszę to samo. |

## Forma: nominalizacja

| Z | Zmiana | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| czasownik | decide → decision | Her decision surprised us. | Jej decyzja nas zaskoczyła. |
| czasownik | develop → development | The development of the area took years. | Rozwój tej okolicy trwał latami. |
| czasownik | arrive → arrival | Their arrival was a surprise. | Ich przyjazd był niespodzianką. |
| czasownik | fail → failure | The failure of the plan was a shock. | Porażka planu była szokiem. |
| czasownik | grow → growth | Population growth slowed. | Wzrost liczby ludności spowolnił. |
| przymiotnik | possible → possibility | There is a possibility of rain. | Istnieje możliwość deszczu. |
| przymiotnik | able → ability | She has the ability to learn fast. | Ma zdolność szybkiego uczenia się. |
| zdanie | They destroyed the city. → the destruction of the city | The destruction of the city shocked the world. | Zniszczenie miasta wstrząsnęło światem. |

## Podmiot i dopełnienie nominalizacji

| Rola | Forma | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| wykonawca czynności, z of | the + rzeczownik + of + wykonawca czynności | the arrival of the guests | przyjazd gości |
| wykonawca czynności w formie dzierżawczej | wykonawca czynności + 's + rzeczownik | the president's decision | decyzja prezydenta |
| to, na co działa czynność, z of | the + rzeczownik + of + rzeczownik | the destruction of the city | zniszczenie miasta |
| wykonawca po obiekcie czynności, z by | the + rzeczownik + of + rzeczownik + by + wykonawca czynności | the destruction of the city by the army | zniszczenie miasta przez armię |

| Czasownik funkcyjny | Rzeczownik | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| make | a decision / a suggestion / a mistake | The board made a decision on Friday. | Zarząd podjął decyzję w piątek. |
| carry out | an analysis / a survey / a test | Researchers carried out an analysis of the results. | Badacze przeprowadzili analizę wyników. |
| give | consideration to / priority to / an explanation | Please give consideration to my request. | Proszę o rozpatrzenie mojej prośby. |
| reach | a conclusion / an agreement | The two sides reached an agreement. | Obie strony osiągnęły porozumienie. |

- Czasownik funkcyjny z rzeczownikiem znaczy to samo co czasownik pełnoznaczny: They analysed (amer.: analyzed) the data. = They carried out an analysis of the data. — Przeanalizowali dane. = Przeprowadzili analizę danych.

## Porównanie: gerund i rzeczownik odczasownikowy

| Gerund | Rzeczownik odczasownikowy |
| --- | --- |
| zachowuje się jak czasownik: przyjmuje dopełnienie i przysłówek | zachowuje się jak rzeczownik: przyjmuje the lub a, of i przymiotnik |
| Singing the anthem is a tradition. — Śpiewanie hymnu jest tradycją. | The singing of the anthem is a tradition. — Śpiewanie hymnu to tradycja. |
| Painting portraits quickly takes skill. — Szybkie malowanie portretów wymaga umiejętności. | Her quick painting of portraits impressed us. — Jej szybkie malowanie portretów zrobiło na nas wrażenie. |

- Forma dzierżawcza przed formą na -ing jest formalna; w mowie używa się formy dopełnienia: Do you mind my opening the window? ≠ Do you mind me opening the window? — Czy będzie Państwu przeszkadzać, że otworzę okno? ≠ Przeszkadza ci, że otworzę okno?
- Czasowniki, po których występuje -ing: Gerund czy bezokolicznik.

## Złożone grupy rzeczownikowe w prozie naukowej

| Środek | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- |
| rozbudowane określenia po rzeczowniku | the impact of rising prices on the spending of families in rural areas | wpływ rosnących cen na wydatki rodzin na obszarach wiejskich |
| apozycja definiująca | Inflation, the general rise in prices, reduces what people can buy. | Inflacja, czyli ogólny wzrost cen, zmniejsza to, co ludzie mogą kupić. |

- Najpierw znajdź rzeczownik nadrzędny, potem czytaj każdą grupę jako szczegół o nim.
- Przerwij łańcuch grup z of, używając rzeczownika w roli określenia lub formy dzierżawczej: the analysis of the results of the study of the market ≠ the analysis of the market study results — analiza wyników badania rynku ≠ analiza wyników badania rynkowego

## Rzeczowniki podsumowujące i rzeczowniki-powłoki (shell nouns)

| Typ | Forma | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| rzeczownik podsumowujący | this / that / such a + rzeczownik | The council raised parking fees. This decision upset drivers. / She answers every email within an hour. Such an approach builds trust. | Rada miasta podniosła opłaty za parkowanie. Ta decyzja zdenerwowała kierowców. / Odpowiada na każdy e-mail w ciągu godziny. Takie podejście buduje zaufanie. |
| rzeczownik-powłoka ze zdaniem | rzeczownik + that + zdanie | The fact that prices rose surprised no one. | Fakt, że ceny wzrosły, nikogo nie zaskoczył. |
| rzeczownik-powłoka z przyimkiem | the problem + with + rzeczownik | The problem with this plan is the cost. | Problem z tym planem to koszt. |
| rzeczownik-powłoka z zaimkiem pytajnym | the reason + why + zdanie | The reason why prices rose is unclear. | Powód wzrostu cen jest niejasny. |

- Rzeczowniki-powłoki, takie jak fact, idea, problem, reason i claim, biorą swoją treść ze zdania wokół nich.

## Porównanie: styl czasownikowy i styl rzeczownikowy

| Styl czasownikowy | Styl rzeczownikowy |
| --- | --- |
| mowa i prosty tekst; działają ludzie | tekst naukowy i urzędowy; procesy stają się rzeczami |
| We analysed (amer.: analyzed) the data. — Przeanalizowaliśmy dane. | An analysis of the data was performed. — Przeprowadzono analizę danych. |
| Many people worry about the cost. — Wiele osób martwi się kosztem. | The cost is a source of widespread concern. — Koszt jest źródłem powszechnego niepokoju. |
| She applied for the job in May. — Złożyła podanie o tę pracę w maju. | Her application for the job was received in May. — Jej podanie o tę pracę wpłynęło w maju. |

## Gęste grupy rzeczownikowe w nagłówkach i tekstach specjalistycznych

| Środek | Odczytanie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| łańcuch rzeczowników | ostatni rzeczownik jest nadrzędny; pozostałe go określają | Oil price rise fears | obawy przed wzrostem cen ropy |
| rozwijanie | zamień każdy rzeczownik na wyrażenie, zaczynając od nadrzędnego i idąc wstecz | City council parking fee plan protest = a protest over the city council's plan for parking fees | protest przeciwko planowi rady miasta w sprawie opłat za parkowanie |
| łącznik | łączy wyrazy w jedno określenie | a little-used car ≠ a little used car | rzadko używany samochód ≠ trochę używany samochód |
| przecinek | oddziela równorzędne określenia | a quiet, reliable engine | cichy, niezawodny silnik |

## Metafora gramatyczna

| Styl czasownikowy | Styl rzeczownikowy |
| --- | --- |
| As demand increased, prices rose. — Gdy popyt wzrósł, ceny poszły w górę. | The increase in demand led to a rise in prices. — Wzrost popytu doprowadził do wzrostu cen. |
| Because the team trained harder, it improved. — Ponieważ drużyna trenowała ciężej, poprawiła się. | The team's harder training led to its improvement. — Cięższy trening drużyny doprowadził do jej poprawy. |
| If people save more, banks can lend more. — Jeśli ludzie oszczędzają więcej, banki mogą pożyczać więcej. | Higher savings allow banks to lend more. — Wyższe oszczędności pozwalają bankom pożyczać więcej. |

- Grupa rzeczownikowa zastępuje zdanie, a czasownik taki jak lead to zastępuje spójnik.
- Zamień styl rzeczownikowy na czasownikowy, gdy rzeczowniki ukrywają, kto co robi.

## Of i rzeczownik abstrakcyjny

| Wyrażenie | Znaczenie | Przykład | Polski |
| --- | --- | --- | --- |
| a man of means | zamożny | My grandfather was a man of means. | Mój dziadek był człowiekiem zamożnym. |
| a woman of few words | małomówny | The new manager is a woman of few words. | Nowa kierowniczka jest kobietą małomówną. |
| a thing of beauty | piękny | The old clock tower is a thing of beauty. | Stara wieża zegarowa jest prawdziwym pięknem. |
| a matter of urgency | pilny | Repairing the roof is a matter of urgency. | Naprawa dachu to sprawa pilna. |
| the likes of | osoby lub rzeczy takie jak | We cannot compete with the likes of big banks. | Nie możemy konkurować z takimi jak duże banki. |
| the likelihood of | szansa na | There is little likelihood of snow tonight. | Dziś w nocy raczej nie będzie śniegu. |

- Rzeczownik abstrakcyjny stoi bez przedimka: a matter of urgency — pilna sprawa

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ | Zasada |
| --- | --- | --- |
| the three first days | the first three days | liczebnik porządkowy stoi przed głównym |
| a five-days course | a five-day course | jednostka w określeniu jest w liczbie pojedynczej |
| the half price | half the price | half stoi przed określnikiem |
| The injured was treated quickly. | The injured were treated quickly. | the + przymiotnik wymaga czasownika w liczbie mnogiej |
| the destroy of the city | the destruction of the city | po the rzeczownik destruction zastępuje czasownik |
| She did a decision. | She made a decision. | decision łączy się z make |
| the singing the anthem | the singing of the anthem | po the dopełnienie rzeczownika na -ing przyjmuje of |
| There is little likelihood to rain. | There is little likelihood of rain. | likelihood łączy się z of |