# Zasady pisowni

https://langs123.com/pl/english/foundations/spelling-rules/
CEFR B2–C1 · 2026-10-19 · CC BY 4.0, langs123 contributors (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/)

> Końcówki zmieniają ostatnie litery wyrazu według reguł (running, hoping, studies), a pisownia brytyjska i amerykańska różnią się według stałych wzorców. Końcowa spółgłoska podwaja się po jednej akcentowanej samogłosce: begin → beginning, visit → visiting

## Ściąga

| Zagadnienie | Zasada | Przykład |
| --- | --- | --- |
| Podwojenie | podwoić końcową spółgłoskę po jednej akcentowanej samogłosce | begin → beginning / visit → visited |
| Nieme e | przed samogłoską wypada, przed spółgłoską zostaje | hope → hoping / hope → hopeful |
| spółgłoska + y | y zmienia się w i, ale przed -ing zostaje | study → studied / study → studying |
| ie i ei | ie dla /iː/, ale ei po c | believe / receive |
| -able / -ible | -able po całym wyrazie, -ible po rdzeniu, który nie jest wyrazem | comfortable / possible |
| Przedrostki | obie części zachowują wszystkie litery; in- zmienia się w il-, im-, ir- | mis + spell → misspell / in + possible → impossible |
| Litery nieme | niektóre zapisy zachowują literę, której się nie wymawia | knee / lamb / night |
| Brytyjski i amerykański | brytyjski -our, -re, -ise; amerykański -or, -er, -ize | colour (amer.: color) / centre (amer.: center) |
| Pułapka | -ful ma jedno l, więc -fully ma dwa | She works carefully. |
| Dźwięk /ʃn/ | -tion; -sion po l, n, r; -ssion po krótkiej samogłosce | action / tension / mission |
| Ten sam dźwięk | pisownię wybiera gramatyka zdania | The dog wagged its tail. / It's late. |
| Pułapka | dwie pary podwojonych liter: cc i rr, cc i mm | occurrence / accommodate |

## Podwojenie końcowej spółgłoski

| Słowo | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| jedna sylaba, jedna krótka samogłoska, jedna końcowa spółgłoska | podwoić spółgłoskę | run → running / big → bigger / stop → stopped |
| więcej niż jedna sylaba, akcent na ostatniej sylabie | podwoić spółgłoskę | begin → beginning / prefer → preferred / admit → admitted |
| więcej niż jedna sylaba, akcent na wcześniejszej sylabie | pisać wyraz bez zmian | visit → visited / offer → offered / open → opening |
| kończy się jedną samogłoską i l, bez względu na akcent | brytyjska angielszczyzna podwaja l | travel → travelled (amer.: traveled) / cancel → cancelled (amer.: canceled) |
| kończy się na w, x lub y | pisać wyraz bez zmian | snow → snowing / fix → fixed / play → played |

- Podwojenie występuje przed przyrostkiem samogłoskowym, np. -ing lub -ed; przyrostek spółgłoskowy łączy się z niezmienionym wyrazem. sun → sunny / sad → sadly

## Nieme e przed przyrostkiem

| Przyrostek | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| zaczyna się od samogłoski: -ing, -er, -y | e wypada | hope → hoping / nice → nicer / noise → noisy |
| zaczyna się od spółgłoski: -ful, -ly, -ment | e zostaje | hope → hopeful / love → lovely / manage → management |
| -able lub -ous po ce lub ge | e zostaje, żeby c i g pozostały miękkie | notice → noticeable / manage → manageable / courage → courageous |
| zaczyna się od spółgłoski, w kilku wyrazach | e wypada | argue → argument / true → truly / whole → wholly |

## Zmiana y na i

| Koniec wyrazu | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| spółgłoska + y przed każdym przyrostkiem oprócz -ing | y → i | study → studied / happy → happier / happy → happily / beauty → beautiful |
| spółgłoska + y przed -ing | y zostaje | study → studying / carry → carrying / cry → crying |
| samogłoska + y | y zostaje | play → played / enjoy → enjoyed / buy → buyer |
| samogłoska + y w kilku wyrazach | y → i | say → said / pay → paid / lay → laid / day → daily |

## ie i ei

| Pisownia | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| ie | zwykły zapis dźwięku /iː/ | believe / piece / field / niece |
| ei po c | dźwięk /iː/ po c | receive / ceiling / deceive / receipt |
| ei dla innych dźwięków | dźwięki /eɪ/ i /aɪ/ | neighbour / weigh / eight / height |
| ei w kilku wyrazach | dźwięk /iː/ po literze innej niż c: każdy wyraz trzeba zapamiętać | seize / weird / either / neither |

## Końcówki brzmiące tak samo

| Końcówka | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| -able | po rdzeniu, który jest całym wyrazem | comfortable / readable / enjoyable |
| -ible | po rdzeniu, który nie jest wyrazem | possible / visible / incredible / flexible |
| -ance / -ant | po twardym c lub g | elegance / elegant / significance / significant |
| -ence / -ent | po miękkim c lub g | innocence / innocent / intelligence / agent |
| inne rdzenie | każdy wyraz trzeba zapamiętać | importance / difference / independent / assistant |

- Rzeczownik na -ance odpowiada przymiotnikowi na -ant, a -ence — -ent. importance and important / difference and different

## Przedrostki i przyrostki

| Połączenie | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| przedrostek i wyraz | obie części zachowują wszystkie litery | dis + appear → disappear / un + necessary → unnecessary / mis + spell → misspell |
| przeczące in- przed l | in- → il- | legal → illegal / logical → illogical |
| przeczące in- przed m lub p | in- → im- | possible → impossible / mature → immature / polite → impolite |
| przeczące in- przed r | in- → ir- | regular → irregular / responsible → irresponsible |
| przyrostek -ful | jedno l na końcu | care → careful / help → helpful / wonder → wonderful |
| -ly po l, także w -ful | zachować l i dodać ly | real → really / final → finally / beautiful → beautifully |
| -ly po -ic | dodać -ally | basic → basically / automatic → automatically / dramatic → dramatically |
| jeden wyjątek: public | dodać -ly | public → publicly |

## Litery nieme

| Pisownia | Litera niema | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| kn- | k | knee /niː/ · know /nəʊ/ · knife /naɪf/ |
| wr- | w | write /raɪt/ · wrong /rɒŋ/ · wrist /rɪst/ |
| gn- / -gn | g | gnaw /nɔː/ · sign /saɪn/ · foreign /ˈfɒrən/ |
| -mb | b | lamb /læm/ · climb /klaɪm/ · thumb /θʌm/ |
| -mn | n | autumn /ˈɔːtəm/ · column /ˈkɒləm/ |
| ps- | p | psychology /saɪˈkɒlədʒi/ · psychic /ˈsaɪkɪk/ |
| h na początku niektórych wyrazów | h | hour /ˈaʊə/ · honest /ˈɒnɪst/ · heir /eə/ |
| gh po samogłosce | gh | night /naɪt/ · daughter /ˈdɔːtə/ · though /ðəʊ/ |
| -stle / -sten | t | castle /ˈkɑːsl/ (amer.: /ˈkæsl/) · listen /ˈlɪsn/ · whistle /ˈwɪsl/ |

## Porównanie: pisownia brytyjska i amerykańska

| Schemat | Brytyjski | Amerykański | Przykład |
| --- | --- | --- | --- |
| o lub ou przed r | -our | -or | colour (amer.: color) / honour (amer.: honor) / neighbour (amer.: neighbor) |
| re lub er na końcu | -re | -er | centre (amer.: center) / theatre (amer.: theater) |
| s lub z w końcówkach czasowników | -ise | -ize | organise (amer.: organize) / realise (amer.: realize) |
| s lub z po y w końcówkach czasowników | -yse | -yze | analyse (amer.: analyze) / paralyse (amer.: paralyze) |
| c lub s w końcówkach rzeczowników | -ce | -se | defence (amer.: defense) / offence (amer.: offense) |
| końcowe ue | -ogue | -og | catalogue (amer.: catalog) / analogue (amer.: analog) |
| ae i oe w wyrazach greckich i łacińskich | ae / oe | e | anaemia (amer.: anemia) / manoeuvre (amer.: maneuver) |
| nieme e przed -ing i -ment | -eing / -ement | -ing / -ment | ageing (amer.: aging) / judgement (amer.: judgment) |

| Znaczenie | Brytyjski | Amerykański |
| --- | --- | --- |
| kolor popiołu | grey | gray |
| guma wokół koła | tyre | tire |
| kamienna krawędź jezdni | kerb | curb |
| pisemne polecenie zapłaty z rachunku bankowego | cheque | check |
| plan wydarzeń lub program telewizyjny | programme | program |

- Pisownia oksfordzka w brytyjskiej angielszczyźnie pisze -ize i zachowuje -yse. organize / analyse
- Niektóre czasowniki we wszystkich odmianach angielskiego kończą się na -ise. advise / exercise / revise / surprise
- Brytyjska angielszczyzna pisze program z jednym m, gdy chodzi o program komputerowy. a computer program
- Jeden tekst trzyma się jednego wariantu pisowni. The colour of the centre is grey.

## Schematy dźwiękowe: -tion, -cede, -ary

| Pisownia | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| -tion | /ʃn/ po spółgłoskach i większości samogłosek | action / option / station / solution |
| -sion | /ʃn/ po l, n i r | compulsion / tension / version |
| -ssion | /ʃn/ po krótkiej samogłosce | mission / passion / discussion / permission |
| -sion | /ʒn/ po samogłosce | decision / television / occasion |
| -cian | osoba z umiejętnością | musician / electrician / magician / politician |
| -cess | zwykła końcówka | success / access / process |
| -ceed | tylko trzy czasowniki | exceed / proceed / succeed |
| -cede | wszystkie pozostałe czasowniki | precede / recede / concede |
| -sede | tylko jeden czasownik | supersede |
| -ary / -ery / -ory | jeden dźwięk, trzy zapisy: każdy wyraz trzeba zapamiętać | necessary / cemetery / category |

- Rzeczownik procedure ma jedno e po c, a proceed ma dwa. a safe procedure

## Wyrazy różniące się tylko pisownią

| Słowa | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| their / there / they're | their pokazuje, do kogo coś należy, there wskazuje miejsce lub otwiera there is, they're to they are | They lost their keys. / The keys are there. / They're late. |
| your / you're | your oznacza coś twojego, you're to you are | Is this your bag? / You're right. |
| its / it's | its oznacza przynależność do rzeczy lub zwierzęcia, it's to it is lub it has | The cat licked its paw. / It's cold. |
| whose / who's | whose pyta o właściciela, who's to who is lub who has | Whose bag is this? / Who's coming? |
| to / too / two | to stoi przed czasownikiem lub miejscem, too znaczy także lub zbyt, two to liczba 2 | I want to go. / It's too hot. / I have two sisters. |

| Słowa | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| affect / effect | affect to czasownik, effect to rzeczownik | Noise can affect sleep. / The effect was big. |
| advice / advise | advice to rzeczownik, advise to czasownik | Take my advice. / I advise you to wait. |
| breath / breathe | breath to rzeczownik, breathe to czasownik | Take a deep breath. / Breathe slowly. |
| practice / practise | practice to rzeczownik, practise to czasownik w brytyjskiej angielszczyźnie | Football practice is at six. / I practise every day. |
| licence / license | licence to rzeczownik, license to czasownik w brytyjskiej angielszczyźnie | I have a driving licence. / The council will license the shop. |
| lose / loose | lose to czasownik, loose to przymiotnik | Don't lose your keys. / These trousers are loose. |
| past / passed | passed to forma czasownika, past to rzeczownik, przymiotnik, przyimek lub przysłówek | She passed the exam. / It's past nine o'clock. |
| stationary / stationery | stationary to przymiotnik, stationery to rzeczownik | The car was stationary. / I need some stationery. |
| principal / principle | principal to przymiotnik, principle to rzeczownik oznaczający zasadę | Her principal aim is to win. / It is a matter of principle. |
| quiet / quite | quiet to przymiotnik, quite to przysłówek | The room is quiet. / It's quite late. |

- amer.: Amerykańska angielszczyzna pisze practice i license zarówno dla rzeczownika, jak i dla czasownika.

## Wyrazy zapożyczone

| Rodzaj | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| znak diakrytyczny w codziennym wyrazie | znak jest opcjonalny | café / cafe, naïve / naive |
| znak diakrytyczny odróżniający dwa wyrazy | zachować znak | résumé ≠ resume / exposé ≠ expose |
| płeć osoby | -é dla mężczyzny, -ée dla kobiety | fiancé ≠ fiancée / protégé ≠ protégée |
| liczba mnoga zapożyczonego rzeczownika | niektóre zachowują liczbę mnogą języka źródłowego: zob. Liczba mnoga | analysis → analyses / criterion → criteria |

## Dzielenie wyrazów na końcu wiersza

| Sytuacja | Zasada | Przykłady |
| --- | --- | --- |
| między sylabami | wiersz łamie się po sylabie | com-puter / win-dow / hos-pi-tal |
| przedrostek lub przyrostek | wiersz łamie się na łączeniu | un-able / walk-ing / care-ful |
| pierwsza sylaba z jednej litery | łamać po dalszej sylabie albo zostawić wyraz w całości | elec-tric / about / enough |
| wyraz złożony z łącznikiem | wiersz łamie się na łączniku | well-known / mother-in-law |

## Typowe błędy

| ✗ | ✓ | Zasada |
| --- | --- | --- |
| begining | beginning | begin ma akcent na ostatniej sylabie |
| hopeing | hoping | nieme e wypada przed przyrostkiem samogłoskowym |
| studyed | studied | y zmienia się w i po spółgłosce |
| freind | friend | friend ma ie dla dźwięku /e/ |
| carefull | careful | -ful ma jedno l |
| realy | really | real kończy się na l, więc z -ly wychodzą dwa |
| occurence | occurrence | podwójne c i podwójne r |
| accomodate | accommodate | podwójne c i podwójne m |
| seperate | separate | separate zawiera par |
| definately | definitely | definite zachowuje e przed -ly |
| recieve | receive | ei po c |
| untill | until | until kończy się jednym l |
| wich | which | which zaczyna się od wh |